Ριζικά αλλάζει το σύστημα επιλογής προϊσταμένων στο Δημόσιο, καθώς το υπουργείο Εσωτερικών βάζει πλέον στο θεσμικό πλαίσιο ενιαία γραπτή εξέταση μέσω ΑΣΕΠ για τις θέσεις ευθύνης, από τους προϊσταμένους Τμημάτων και Διευθύνσεων έως τις Γενικές Διευθύνσεις.
Η αλλαγή προβλέπεται ρητά στο νέο σχέδιο νόμου του υπουργείου Εσωτερικών για την αναμόρφωση του συστήματος επιλογής προϊσταμένων, το οποίο έχει ήδη τεθεί σε δημόσια διαβούλευση. Το νομοσχέδιο δημιουργεί ένα νέο Μητρώο Υποψηφίων Προϊσταμένων, στο οποίο η ένταξη των ενδιαφερόμενων υπαλλήλων περνά μέσα από γραπτή εξέταση του ΑΣΕΠ.
Πρόκειται ουσιαστικά για έναν νέο πανελλαδικό μηχανισμό επιλογής στελεχών της δημόσιας διοίκησης, καθώς η ίδια εξέταση θα αφορά ταυτόχρονα τα τρία βασικά επίπεδα διοίκησης: Γενική Διεύθυνση, Διεύθυνση και Τμήμα. Το ίδιο το σχέδιο νόμου χαρακτηρίζει ως στόχο του την καθιέρωση ενός νέου συστήματος επιλογής των ικανότερων και καταλληλότερων υπαλλήλων, με αντικειμενικά κριτήρια, αξιολόγηση προσόντων και δεξιοτήτων και ταχύτερες διαδικασίες.
Σημείωση για τον αριθμό των 30.000 θέσεων: το σχέδιο νόμου που τέθηκε σε διαβούλευση δεν αναγράφει μέσα στο νομοθετικό κείμενο συνολικό αριθμό «30.000 θέσεων». Επομένως ο αριθμός μπορεί να χρησιμοποιηθεί δημοσιογραφικά εφόσον προέρχεται από την προηγούμενη πληροφόρηση/ρεπορτάζ του proson.gr, αλλά δεν πρέπει να παρουσιαστεί ως αριθμός που αναφέρει το ίδιο το νομοσχέδιο.
Όλη η ύλη έχει ανέβει από τον εκπαιδευτικό οργανισμό goLearn - Χιλιάδες υποψήφιοι δημόσιοι υπάλληλοι παιρνουν τα τεστ και τις λύσεις τους
Εν όψει του 1ου Πανελλήνιου Γραπτού Διαγωνισμού ΑΣΕΠ που θα γίνει τους επόμενους μήνες για τις 30.000 θέσεις ευθύνης ο εκπαιδευτικός οργανισμός είναι ο μόνος φορέας επιμόρφωσης σε συνεργασία με δημόσια Πανεπιστήμια που παρέχει όλη την ύλη στο πλαίσιο της εξ αποστάσεως προετοιμασίας!
Μαζί με όλα τα τεστ και τις λύσεις τους καθώς και βιντεομαθήματα
Ενταχθείτε στο εξ αποστάσεως πρόγραμμα και πάρτε όλη την ύλη
Η μεγάλη αλλαγή: Χωρίς γραπτή εξέταση δεν μπαίνεις στο Μητρώο
Η πιο καθαρή διάταξη βρίσκεται στο άρθρο 9 του νομοσχεδίου, το οποίο προσθέτει νέο άρθρο 84Β στον Υπαλληλικό Κώδικα.
Εκεί ορίζεται ρητά ότι για την ένταξη στο Μητρώο Υποψηφίων Προϊσταμένων απαιτείται η συμμετοχή του υποψηφίου σε γραπτή εξέταση. Η εξέταση θα πραγματοποιείται από Κεντρική Επιτροπή Διαγωνισμού στην οποία θα συμμετέχουν τουλάχιστον τρία μέλη του ΑΣΕΠ και, μάλιστα, προβλέπεται ότι θα εφαρμόζεται αναλόγως το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο του πανελλήνιου γραπτού διαγωνισμού του ΑΣΕΠ.
Με άλλα λόγια, η γραπτή εξέταση δεν εισάγεται ως ένα προαιρετικό επιπλέον προσόν. Αποτελεί την πύλη εισόδου στο νέο σύστημα επιλογής προϊσταμένων.
Το Μητρώο θα τηρείται ηλεκτρονικά με μέριμνα του ΑΣΕΠ και σε αυτό θα εντάσσονται, μετά τη γραπτή εξέταση, οι υπάλληλοι που πληρούν τις προϋποθέσεις του νόμου και επιθυμούν να διεκδικήσουν θέση ευθύνης επιπέδου Γενικής Διεύθυνσης, Διεύθυνσης ή Τμήματος.
Μία εξέταση για Τμηματάρχες, Διευθυντές και Γενικούς Διευθυντές
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι το υπουργείο δεν δημιουργεί τρεις ανεξάρτητους γραπτούς διαγωνισμούς.
Το νομοσχέδιο ορίζει ότι:
«Η γραπτή εξέταση διεξάγεται ενιαία για τα επίπεδα Γενικής Διεύθυνσης, Διεύθυνσης και Τμήματος».
Θα μπορεί να αφορά έναν ή περισσότερους φορείς και προβλέπεται να πραγματοποιείται τουλάχιστον μία φορά ανά τετραετία. Η πρόσκληση συμμετοχής θα εκδίδεται από το ΑΣΕΠ τουλάχιστον 30 ημέρες πριν από την εξέταση και θα δημοσιεύεται στο Σύστημα Διαχείρισης Ανθρώπινου Δυναμικού, καθώς και στις ιστοσελίδες του υπουργείου Εσωτερικών και του ΑΣΕΠ.
Οι αιτήσεις συμμετοχής θα γίνονται ηλεκτρονικά, με δεκαήμερη προθεσμία υποβολής.
Τι θα εξετάζει ο νέος γραπτός διαγωνισμός
Εδώ βρίσκεται και μία από τις σημαντικότερες καινοτομίες.
Η εξέταση δεν περιορίζεται σε αποστήθιση νομοθεσίας ή σε ένα παραδοσιακό τεστ γνώσεων. Το σχέδιο νόμου προβλέπει ότι μπορεί να περιλαμβάνει:
- δοκιμασίες για τη διαπίστωση γνώσεων,
- δοκιμασίες για τη διακρίβωση δεξιοτήτων,
- αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας στην άσκηση καθηκόντων θέσης ευθύνης,
- ή συνδυασμό των παραπάνω.
Η εξέταση συνδέεται μάλιστα με το Ενιαίο Πλαίσιο Δεξιοτήτων του Δημοσίου.
Οι δοκιμασίες μπορούν να πραγματοποιούνται με ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής, με ανάπτυξη κειμένου ή με συνδυασμό των δύο μεθόδων. Παράλληλα, το ΑΣΕΠ θα μπορεί να χρησιμοποιεί μητρώο θεμάτων.
Αυτό σημαίνει ότι η προετοιμασία των υποψηφίων δεν θα περιορίζεται κατ' ανάγκη σε μια συγκεκριμένη «ύλη» με τη στενή έννοια, αλλά μπορεί να περιλαμβάνει γνώση του διοικητικού περιβάλλοντος, διοικητική κρίση, επίλυση προβλημάτων και αξιολόγηση δεξιοτήτων που απαιτούνται από ένα στέλεχος της δημόσιας διοίκησης.
Βαθμολογία από 1 έως 1.000
Η επίδοση στη γραπτή εξέταση θα αποτυπώνεται σε κλίμακα 1 έως 1.000 μονάδων.
Με την πρόσκληση του ΑΣΕΠ θα μπορεί να καθορίζεται διαφορετική βαρύτητα ανά δοκιμασία και ανά επίπεδο ευθύνης, αλλά ακόμη και διαφορετικός συντελεστής για τα επιμέρους θεματικά πεδία της εξέτασης γνώσεων ή τα εργαλεία αξιολόγησης δεξιοτήτων.
Μετά την εξέταση, το ΑΣΕΠ θα γνωστοποιεί ηλεκτρονικά στον κάθε υποψήφιο τη βαθμολογία που συγκέντρωσε και την ένταξή του στο Μητρώο.
Έως 55% η γραπτή εξέταση στο μόνιμο σύστημα
Η βαρύτητα της εξέτασης είναι εντυπωσιακή.
Στο νέο πάγιο σύστημα επιλογής, για τους προϊσταμένους Διεύθυνσης, η βαθμολογία θα διαμορφώνεται από:
- 10% τυπικά και εκπαιδευτικά προσόντα,
- 15% εργασιακή εμπειρία,
- 20% άσκηση καθηκόντων ευθύνης
- και 55% γραπτή εξέταση.
Αντίστοιχα, για τους προϊσταμένους Τμήματος προβλέπονται:
- 10% τυπικά και εκπαιδευτικά προσόντα,
- 20% εργασιακή εμπειρία,
- 15% άσκηση καθηκόντων ευθύνης
- και 55% γραπτή εξέταση.
Άρα στο πλήρως ανεπτυγμένο νέο σύστημα, πάνω από το μισό της βαθμολογίας ενός υποψηφίου για θέση Διευθυντή ή Τμηματάρχη θα μπορεί να κρίνεται από τη γραπτή εξέταση του ΑΣΕΠ.
Πρακτικά, αυτό μετατοπίζει σημαντικά το κέντρο βάρους της επιλογής: η πολυετής υπηρεσία ή ένας μεγάλος αριθμός τίτλων δεν θα αρκούν από μόνοι τους για να εξασφαλίσουν υψηλή κατάταξη.
Τι γίνεται ειδικά στον πρώτο διαγωνισμό
Το νομοσχέδιο προβλέπει ειδικό μεταβατικό σύστημα για την πρώτη εφαρμογή.
Και εδώ υπάρχει πλέον σαφής χρονικός προσδιορισμός: Η πρώτη πρόσκληση του ΑΣΕΠ προβλέπεται μέσα στο 2027.
Στο άρθρο 28, παρ. 11, αναφέρεται ρητά ότι: «Η γραπτή εξέταση του άρθρου 84Β διενεργείται κατόπιν πρόσκλησης του Α.Σ.Ε.Π. που εκδίδεται εντός του έτους 2027».
Αυτό είναι κρίσιμο: το 2026 ενεργοποιείται η μετάβαση στο νέο μοντέλο για τις θέσεις των οποίων οι θητείες λήγουν, αλλά ο πρώτος ενιαίος γραπτός διαγωνισμός προβλέπεται με πρόσκληση του ΑΣΕΠ εντός του 2027.
Ποιοι θα μπορούν να συμμετάσχουν στην πρώτη εξέταση
Στην πρώτη εφαρμογή, σύμφωνα με τις μεταβατικές διατάξεις, θα μπορούν να συμμετάσχουν όσοι επιθυμούν να διεκδικήσουν θέση:
- Γενικού Διευθυντή, Διευθυντή ή Προϊσταμένου Τμήματος, εφόσον κατά τη δημοσίευση της πρόσκλησης ανήκουν οργανικά στους φορείς που υπάγονται στο νέο σύστημα και έχουν τουλάχιστον έξι χρόνια πραγματικής δημόσιας υπηρεσίας στην αντίστοιχη κατηγορία εκπαίδευσης, καθώς και τις υπόλοιπες προϋποθέσεις του Μητρώου.
Το πεδίο εφαρμογής του νομοσχεδίου είναι εξαιρετικά ευρύ και περιλαμβάνει μόνιμους και ΙΔΑΧ υπαλλήλους σε Υπουργεία, αυτοτελείς δημόσιες υπηρεσίες, Αποκεντρωμένες Διοικήσεις, ΝΠΔΔ, Δήμους, Περιφέρειες και ανεξάρτητες αρχές, με τις εξαιρέσεις ειδικών συστημάτων όπου αυτά διατηρηθούν.
Στο 50% η εξέταση για Διευθυντές και Τμηματάρχες στην πρώτη εφαρμογή
Για τον πρώτο κύκλο, το υπουργείο προβλέπει ειδικούς συντελεστές.
Για Διευθυντές και Προϊσταμένους Τμημάτων, η τελική βαθμολογία στην πρώτη εφαρμογή διαμορφώνεται ως εξής:
- 15% τυπικά και εκπαιδευτικά προσόντα,
- 35% εργασιακή εμπειρία και προηγούμενη άσκηση καθηκόντων ευθύνης
- και 50% η επίδοση στη γραπτή εξέταση.
Πρόκειται για κομβική αλλαγή. Ένα στα δύο μόρια της συνολικής αξιολόγησης θα προέρχεται από την επίδοση στον ενιαίο γραπτό διαγωνισμό.
Διαφορετικό μοντέλο για τους Γενικούς Διευθυντές
Στους υποψηφίους για Γενική Διεύθυνση το μοντέλο είναι πιο σύνθετο.
Κατά την πρώτη εφαρμογή προβλέπονται:
- 10% τυπικά και εκπαιδευτικά προσόντα,
- 35% εμπειρία και άσκηση καθηκόντων ευθύνης,
- 30% γραπτή εξέταση
- και 25% ειδική δοκιμασία.
Η ειδική δοκιμασία είναι ξεχωριστό στάδιο και μπορεί να γίνει γραπτά ή/και προφορικά. Μπορεί να περιλαμβάνει ακόμη και υποθετικό διοικητικό σενάριο, ώστε να εξετάζεται η δυνατότητα του υποψηφίου να προγραμματίζει, να συντονίζει, να παίρνει αποφάσεις, να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες και να διαχειρίζεται κρίσεις.
Τι αλλάζει στην πράξη για χιλιάδες δημοσίους υπαλλήλους
Το νέο μοντέλο αλλάζει τη φιλοσοφία με την οποία θα διεκδικούνται οι θέσεις ευθύνης.
Μέχρι σήμερα, η πορεία ενός στελέχους, τα χρόνια υπηρεσίας, οι τίτλοι σπουδών και η προηγούμενη εμπειρία σε θέσεις ευθύνης είχαν καθοριστικό βάρος. Με το νέο σύστημα τα στοιχεία αυτά παραμένουν, αλλά δίπλα τους τοποθετείται ένας κεντρικός, ενιαίος και βαθμολογούμενος μηχανισμός εξέτασης μέσω ΑΣΕΠ.
Το νέο σύστημα μάλιστα δημιουργεί κύκλους επιλογής για το σύνολο των επιπέδων ευθύνης. Ο κάθε κύκλος ξεκινά με τις προκηρύξεις των Γενικών Διευθύνσεων και ολοκληρώνεται με τις τελευταίες προκηρύξεις για τα Τμήματα.
Οι θέσεις Γενικής Διεύθυνσης θα καλύπτονται πρώτες, θα ακολουθούν οι Διευθύνσεις και στη συνέχεια τα Τμήματα, ώστε να δημιουργείται σταδιακά νέα διοικητική πυραμίδα.
Από το 2026 ξεκινά η μετάβαση
Οι μεταβατικές διατάξεις προβλέπουν ότι θέσεις προϊσταμένων όλων των επιπέδων των οποίων η θητεία έχει ήδη ολοκληρωθεί ή ολοκληρώνεται μέσα στο 2026 θα προκηρυχθούν και θα υπαχθούν στις διαδικασίες της νέας Ενότητας.
Η εξέλιξη αυτή ανοίγει ουσιαστικά τον δρόμο για μία από τις μεγαλύτερες ανακατατάξεις στελεχών που έχουν επιχειρηθεί στη δημόσια διοίκηση τα τελευταία χρόνια.
Το «εισιτήριο» για τις θέσεις ευθύνης περνά πλέον από το ΑΣΕΠ
Η πιο ουσιαστική αλλαγή μπορεί να συνοψιστεί σε μία φράση: Η διεκδίκηση θέσης προϊσταμένου παύει να είναι μια διαδικασία που βασίζεται κυρίως στον υπηρεσιακό φάκελο και μετατρέπεται σε διαδικασία στην οποία η πραγματική επίδοση σε κεντρική εξέταση αποκτά καθοριστική σημασία.
Το νέο Μητρώο, ο ενιαίος διαγωνισμός, η βαθμολόγηση έως 1.000 μονάδες και κυρίως η βαρύτητα 50% στην πρώτη εφαρμογή και έως 55% στο πάγιο σύστημα για Διευθυντές και Τμηματάρχες δημιουργούν πλέον ένα εντελώς διαφορετικό πεδίο για όσους δημόσιους υπαλλήλους επιδιώκουν να εξελιχθούν σε θέση ευθύνης.
Και με τη ρητή πρόβλεψη για πρόσκληση του ΑΣΕΠ εντός του 2027, η προετοιμασία για τον πρώτο μεγάλο κύκλο επιλογής των νέων προϊσταμένων περνά πλέον από το επίπεδο των εξαγγελιών στο επίπεδο της νομοθετικής διαδικασίας.
