Η καθημερινή κατανάλωση καφέ έχει συσχετιστεί εδώ και χρόνια με μειωμένο κίνδυνο χρόνιων παθήσεων και μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής.
Μια νέα μελέτη από το Texas A&M University προσπαθεί να εξηγήσει τι συμβαίνει σε βιολογικό επίπεδο και να εντοπίσει τον μηχανισμό που κρύβεται πίσω από αυτή τη συσχέτιση. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από το College of Veterinary Medicine and Biomedical Sciences του Texas A&M και δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nutrients με τίτλο “Brewed Coffee and Its Components Act Through Orphan Nuclear Receptor 4A1 (NR4A1)”.
Οι επιστήμονες μελέτησαν τον καφέ όπως καταναλώνεται στην πράξη, μέσω εκχύλισης σε ζεστό νερό, και όχι μεμονωμένα συμπληρώματα.
Τι έδειξε η έρευνα
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται ο υποδοχέας NR4A1, μια πρωτεΐνη που ρυθμίζει την ενεργοποίηση γονιδίων όταν το σώμα βρίσκεται υπό βιολογικό στρες. Συμμετέχει σε διαδικασίες όπως η φλεγμονή, ο μεταβολισμός και η επιδιόρθωση ιστών, που σχετίζονται άμεσα με τη γήρανση αλλά και με ασθένειες όπως ο καρκίνος και οι νευροεκφυλιστικές διαταραχές.
«Ο καφές έχει γνωστές ιδιότητες που προάγουν την υγεία», δήλωσε ο Δρ. Stephen Safe, διακεκριμένος καθηγητής και κάτοχος της έδρας Sid Kyle στην Κτηνιατρική Τοξικολογία στο Τμήμα Κτηνιατρικής Φυσιολογίας και Φαρμακολογίας του VMBS. «Αυτό που έχουμε δείξει είναι ότι ορισμένες από αυτές τις επιδράσεις μπορεί να συνδέονται με τον τρόπο με τον οποίο οι ενώσεις του καφέ αλληλεπιδρούν με αυτόν τον υποδοχέα, ο οποίος εμπλέκεται στην προστασία του σώματος από βλάβες που προκαλούνται από το στρες».
Στα εργαστηριακά πειράματα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι εκχυλίσματα καφέ και βασικές χημικές του ενώσεις, κυρίως πολυφαινόλες όπως το καφεϊκό, το χλωρογενικό και το φερουλικό οξύ, προσδένονται στον υποδοχέα NR4A1 και επηρεάζουν τη λειτουργία του. Αυτή η αλληλεπίδραση συνδέθηκε με μείωση της κυτταρικής βλάβης και επιβράδυνση της ανάπτυξης καρκινικών κυττάρων σε εργαστηριακά μοντέλα.
«Αν προκληθεί βλάβη σε έναν ιστό, ο NR4A1 ενεργοποιείται για να τη μειώσει. Όταν ο υποδοχέας απουσιάζει, η βλάβη είναι μεγαλύτερη», ανέφερε ο ίδιος ερευνητής, περιγράφοντας τον ρόλο του ως βασικού μηχανισμού άμυνας του οργανισμού.
Η μελέτη δείχνει επίσης ότι η καφεΐνη δεν αποτελεί τον κύριο παράγοντα αυτών των επιδράσεων. Αν και αλληλεπιδρά με τον ίδιο υποδοχέα, η δράση της είναι πιο περιορισμένη σε σχέση με άλλες ενώσεις του καφέ. Αντίθετα, οι πολυφαινόλες και άλλα φυσικά συστατικά εμφανίζουν ισχυρότερη δράση, κάτι που εξηγεί γιατί τόσο ο κανονικός όσο και ο ντεκαφεϊνέ καφές έχουν συνδεθεί με παρόμοια οφέλη σε μεγάλες πληθυσμιακές μελέτες. «Η καφεΐνη συνδέεται με τον υποδοχέα, αλλά δεν κάνει πολλά στα μοντέλα μας. Οι πολυφαινόλες είναι πολύ πιο δραστικές», ανέφερε ο Safe.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα ευρήματα αφορούν κυρίως βιολογικούς μηχανισμούς και όχι άμεση απόδειξη αιτιώδους σχέσης στον άνθρωπο. Η δράση του καφέ είναι σύνθετη και δεν περιορίζεται σε έναν μόνο μηχανισμό. «Υπάρχουν πολλοί υποδοχείς και πολλοί μηχανισμοί. Αυτό που δείχνουμε είναι ότι αυτός μπορεί να είναι ένας από τους σημαντικούς», σημείωσε.
Η μελέτη ενισχύει την εικόνα ότι ο καφές αποτελεί ένα πολύπλοκο μείγμα εκατοντάδων ουσιών που δρουν συνδυαστικά. Παράλληλα, ανοίγει τον δρόμο για περαιτέρω έρευνα γύρω από τον υποδοχέα NR4A1, ο οποίος ήδη εξετάζεται ως πιθανός στόχος για νέες θεραπείες.
«Κάναμε τη σύνδεση, αλλά πρέπει να κατανοήσουμε καλύτερα πόσο σημαντική είναι», ανέφερε ο επικεφαλής της ομάδας, συνοψίζοντας το επόμενο βήμα της έρευνας. Τα ευρήματα δεν αλλάζουν τις υπάρχουσες οδηγίες για την κατανάλωση καφέ, αλλά προσθέτουν μια πιο συγκεκριμένη βιολογική εξήγηση σε μια σχέση που μέχρι σήμερα βασιζόταν κυρίως σε επιδημιολογικές παρατηρήσεις.
