Με αυξημένες υποχρεώσεις και σημαντικά υψηλότερα πρόστιμα έρχονται αντιμέτωποι φέτος οι ιδιοκτήτες οικοπέδων, καθώς τέθηκε σε εφαρμογή το νέο θεσμικό πλαίσιο για την αντιπυρική προστασία.
Η νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση αλλάζει ουσιαστικά τον τρόπο ελέγχου και επιβολής κυρώσεων για τα ακαθάριστα οικόπεδα, στοχεύοντας στην ενίσχυση της πρόληψης ενόψει της αντιπυρικής περιόδου. Το βασικότερο στοιχείο της νέας ρύθμισης είναι η αύξηση των προστίμων για όσους δεν προχωρήσουν εγκαίρως στον καθαρισμό των ακινήτων τους.
Πλέον, το πρόστιμο για μη καθαρισμό οικοπέδου ή ακάλυπτου χώρου διαμορφώνεται στο 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, διπλάσιο σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς των 0,50 ευρώ ανά τετραγωνικό.
Έτσι, για ένα οικόπεδο 500 τετραγωνικών μέτρων η επιβάρυνση μπορεί να φτάσει τα 500 ευρώ, ενώ προβλέπεται ελάχιστο πρόστιμο 200 ευρώ και ανώτατο όριο 2.000 ευρώ.
Η μοναδική δυνατότητα μείωσης της κύρωσης αφορά την περίπτωση κατά την οποία ο ιδιοκτήτης προχωρήσει στον απαιτούμενο καθαρισμό κατά τη διάρκεια εξέτασης ένστασης. Σε αυτή την περίπτωση το πρόστιμο μπορεί να μειωθεί κατά 50%.
Ποιοι έχουν υποχρέωση καθαρισμού
Το μέτρο αφορά ιδιοκτήτες, νομείς, επικαρπωτές και μισθωτές ακινήτων, οι οποίοι οφείλουν να ολοκληρώνουν τον καθαρισμό των οικοπέδων και ακάλυπτων χώρων έως τις 15 Ιουνίου κάθε έτους.
Παράλληλα, οι υπόχρεοι καλούνται να διατηρούν τους χώρους καθαρούς και ασφαλείς καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, δηλαδή έως και τις 31 Οκτωβρίου.
Οι υποχρεώσεις αφορούν κυρίως:
- Ακίνητα εντός σχεδίου πόλης
- Ακίνητα εντός οικισμών
- Εκτάσεις με κτίσμα που βρίσκονται έως 100 μέτρα από τα όρια οικισμών, εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία
Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών, οι πολίτες υποχρεούνται να υποβάλουν σχετική δήλωση καθαρισμού μέσω της ειδικής πλατφόρμας του Δημοσίου.
Η δήλωση πραγματοποιείται στη διεύθυνση: akatharista.apps.gov.gr
Για πολίτες που αδυνατούν να χρησιμοποιήσουν ηλεκτρονικές υπηρεσίες προβλέπεται η δυνατότητα υποβολής δήλωσης μέσω ΚΕΠ ή των κατά τόπους Πυροσβεστικών Υπηρεσιών.
Τι περιλαμβάνει ο υποχρεωτικός καθαρισμός
Οι εργασίες που απαιτούνται δεν περιορίζονται στην απλή αποψίλωση της βλάστησης, αλλά περιλαμβάνουν ένα σύνολο παρεμβάσεων που μειώνουν τον κίνδυνο εκδήλωσης και εξάπλωσης πυρκαγιάς.
Μεταξύ άλλων προβλέπονται:
- Απομάκρυνση ξηρής βλάστησης και φυτικών υπολειμμάτων
- Κλάδεμα δέντρων και αραίωση θάμνων
- Συλλογή και μεταφορά προϊόντων καθαρισμού
- Απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών και απορριμμάτων
- Διατήρηση χαμηλού φορτίου καύσιμης ύλης καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου υψηλού κινδύνου
Νέοι έλεγχοι και αυστηρότερες κυρώσεις
Το νέο πλαίσιο ενισχύει τον ρόλο των Δήμων, οι οποίοι αποκτούν αυξημένες αρμοδιότητες ελέγχου μέσω του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών.
Παράλληλα, το Πυροσβεστικό Σώμα θα διενεργεί ελέγχους, κυρίως έπειτα από καταγγελίες πολιτών κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου.
Οι κυρώσεις διαμορφώνονται ως εξής
Για μη υποβολή δήλωσης προβλέπονται:
- Πρόστιμο 500 ευρώ εφόσον δεν έχει γίνει ούτε καθαρισμός ούτε δήλωση
- Πρόστιμο 100 ευρώ εφόσον έχει γίνει καθαρισμός αλλά δεν έχει υποβληθεί δήλωση
Για μη καθαρισμό οικοπέδου:
- Πρόστιμο 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο
- Ελάχιστη επιβάρυνση 200 ευρώ
- Ανώτατο πρόστιμο 2.000 ευρώ
Επιπλέον, οι Δήμοι μπορούν να προχωρούν σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό του οικοπέδου, καταλογίζοντας το συνολικό κόστος στον ιδιοκτήτη.
Ποινές για ψευδείς δηλώσεις και οι αλλαγές του νέου νόμου
Το νέο καθεστώς προβλέπει και ποινικές συνέπειες για όσους υποβάλουν ψευδή στοιχεία στις δηλώσεις καθαρισμού.
Στις περιπτώσεις αυτές προβλέπεται:
- Φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών
- Χρηματική ποινή 5.000 ευρώ
Παρότι οι κυρώσεις παραμένουν αυστηρές, είναι αισθητά χαμηλότερες σε σχέση με το προηγούμενο πλαίσιο, το οποίο προέβλεπε ποινές φυλάκισης τουλάχιστον δύο ετών και πρόστιμα που μπορούσαν να φτάσουν έως και τις 54.000 ευρώ.
Με τις νέες ρυθμίσεις του Νόμου 5182/2026 και της σχετικής ΚΥΑ, εισάγονται επίσης σημαντικές αλλαγές στη λειτουργία του Εθνικού Μητρώου Προληπτικής Πυροπροστασίας, στις διαδικασίες ελέγχου και στις εξαιρέσεις που αφορούν συγκεκριμένες κατηγορίες εκτάσεων.
Σύμφωνα με το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, στόχος των παρεμβάσεων είναι η ενίσχυση της πρόληψης και η αποτελεσματικότερη προστασία ανθρώπινων ζωών, περιουσιών και φυσικού περιβάλλοντος απέναντι στον αυξημένο κίνδυνο πυρκαγιών κατά τους θερινούς μήνες.
