Στο πλαίσιο των μέτρων για τη στεγαστική πολιτική, που σύμφωνα με πληροφορίες αναμένεται να παρουσιαστούν στη ΔΕΘ από τον Κυριάκο Μητσοτάκη, εξετάζεται τόσο η αξιοποίηση μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ για κατοικίες που εντάσσονται σε προγράμματα κοινωνικής ή προσιτής στέγασης όσο και η παράταση της αναστολής του ΦΠΑ 24% στα νεόδμητα και για το 2027.
Στο κυβερνητικό επιτελείο εξετάζονται παράλληλα και νέες μορφές χρηματοδότησης, με βασικό ζητούμενο να αυξηθεί ο αριθμός των διαθέσιμων κατοικιών στην αγορά και να διευκολυνθεί η πρόσβαση σε στέγη.
Κίνητρα στις κατασκευαστικές για περισσότερες κατοικίες
Βασικός στόχος είναι να δημιουργηθούν ισχυρότερα κίνητρα για τις κατασκευαστικές εταιρείες, ώστε να προχωρήσουν στην ανέγερση νέων κατοικιών οι οποίες θα διατίθενται στη συνέχεια σε μακροχρόνια μίσθωση με προσιτό ή κοινωνικό μίσθωμα.
Η συγκεκριμένη κατεύθυνση συνδέεται με την Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035, καθώς η αύξηση του διαθέσιμου αποθέματος κατοικιών θεωρείται κρίσιμο στοιχείο για την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος.
Παράλληλα, υπάρχει και ευρωπαϊκό περιθώριο για μια τέτοια παρέμβαση. Η σχετική οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον ΦΠΑ επιτρέπει την εφαρμογή μειωμένου συντελεστή στην παροχή και κατασκευή κατοικιών που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο κοινωνικής πολιτικής.
Έτσι, το ενδεχόμενο ενός χαμηλότερου συντελεστή ΦΠΑ για συγκεκριμένες κατηγορίες κατοικιών μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο για την ανάπτυξη νέων έργων και την ενίσχυση της προσφοράς στην αγορά.
Τι κερδίζουν όσοι αγοράζουν νεόδμητο
Ξεχωριστή σημασία για την αγορά ακινήτων έχει η πιθανή παράταση της αναστολής του ΦΠΑ 24% στα νεόδμητα και μετά το τέλος του 2026.
Εφόσον το μέτρο συνεχιστεί και το 2027, οι αγοραστές νεόδμητων ακινήτων θα εξακολουθήσουν να μην επιβαρύνονται με ΦΠΑ 24%, αλλά με φόρο μεταβίβασης 3%, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Για παράδειγμα, σε ένα νεόδμητο ακίνητο αξίας 200.000 ευρώ, η επιβολή ΦΠΑ 24% θα ανέβαζε την επιβάρυνση στα 48.000 ευρώ, με αποτέλεσμα η συνολική αξία να φτάνει τα 248.000 ευρώ. Με την αναστολή του ΦΠΑ, το κόστος για τον αγοραστή είναι σημαντικά χαμηλότερο, με το όφελος να φτάνει περίπου τις 42.000 ευρώ, με βάση το ισχύον καθεστώς και την εφαρμογή του φόρου μεταβίβασης.
Ποια ακίνητα μπορούν να υπαχθούν στην αναστολή
Η αναστολή του ΦΠΑ μπορεί να αφορά τόσο ακίνητα που ανεγείρονται σε ιδιόκτητα οικόπεδα όσο και οικοδομές που κατασκευάζονται μέσω αντιπαροχής, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις και υποβληθεί η απαραίτητη αίτηση αναστολής.
Ο ΦΠΑ στα νεόδμητα ακίνητα εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το 2006, με εξαίρεση τις περιπτώσεις που αφορούν πρώτη κατοικία. Παρέμεινε σε ισχύ για περίπου 13 χρόνια, μέχρι την απόφαση για αναστολή του από την 1η Ιανουαρίου 2020, σε μια προσπάθεια να τονωθεί η οικοδομή και να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις στην αγορά ακινήτων.
Έκτοτε, η αναστολή ανανεώνεται διαδοχικά. Η ισχύουσα παράταση ολοκληρώνεται κανονικά στο τέλος του 2026, με το ενδεχόμενο νέας παράτασης για το 2027 να αποτελεί πλέον βασικό στοιχείο του σχεδιασμού για την αγορά κατοικίας.
