Ένα νέο και πιο οργανωμένο πλαίσιο για τη στήριξη των πολιτών που πλήττονται από φυσικές καταστροφές εισάγει το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας.
Οι νέες ρυθμίσεις αλλάζουν σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο χορηγούνται η στεγαστική αρωγή, η πρώτη αρωγή και οι οικονομικές ενισχύσεις, με στόχο η διαδικασία αποκατάστασης των ζημιών να γίνεται ταχύτερα και με περισσότερες επιλογές για τους δικαιούχους.
Τι μπορεί να καλύψει η στεγαστική αρωγή
Με το νέο πλαίσιο, οι δικαιούχοι δεν περιορίζονται μόνο στην επισκευή ή την ανακατασκευή του ακινήτου που υπέστη ζημιές.
Η στεγαστική αρωγή μπορεί να αξιοποιηθεί για ανακατασκευή ή επισκευή του πληγέντος κτιρίου, αλλά και για κατασκευή νέου κτιρίου σε διαφορετική θέση.
Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα αποπεράτωσης ημιτελούς ακινήτου, ενώ μία από τις σημαντικότερες αλλαγές είναι η δυνατότητα αγοράς έτοιμου ακινήτου για αυτοστέγαση.
Με αυτόν τον τρόπο, οι πληγέντες αποκτούν περισσότερες εναλλακτικές για να εξασφαλίσουν ξανά κατοικία ή επαγγελματική στέγη.
Ποιοι είναι δικαιούχοι
Το σχέδιο νόμου διευρύνει και εξειδικεύει τις κατηγορίες των προσώπων που μπορούν να λάβουν στεγαστική αρωγή.
Στους δικαιούχους περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, ιδιοκτήτες με πλήρη ή ψιλή κυριότητα, πρόσωπα που θεμελιώνουν κληρονομικό δικαίωμα, καθώς και δικαιούχοι που πληρούν τις προϋποθέσεις για τακτική ή έκτακτη χρησικτησία.
Ρυθμίσεις προβλέπονται επίσης για όσους διαθέτουν εμπράγματο δικαίωμα επιφανείας, αλλά και για περιπτώσεις συγκυριότητας, ώστε να αντιμετωπίζονται με σαφέστερο τρόπο οι διαφορετικές περιπτώσεις ιδιοκτησίας.
Αγορά άλλου ακινήτου αντί για επισκευή
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά την αυτοστέγαση.
Όταν ένα κτίριο έχει υποστεί ζημιές από φυσική καταστροφή, ο δικαιούχος μπορεί, υπό τις προϋποθέσεις του νέου πλαισίου, να επιλέξει να αγοράσει άλλο έτοιμο ακίνητο αντί να προχωρήσει σε επισκευή ή ανακατασκευή.
Η σχετική ενίσχυση καταβάλλεται εφάπαξ, ενώ δεν μπορεί να ξεπεράσει ούτε το ποσό της εγκεκριμένης στεγαστικής αρωγής για το πληγέν κτίριο ούτε το τίμημα αγοράς του νέου ακινήτου.
Ποιο είναι το ανώτατο όριο
Για τις περισσότερες περιπτώσεις, το ανώτατο όριο στεγαστικής αρωγής αντιστοιχεί σε επιφάνεια έως 150 τετραγωνικά μέτρα ανά δικαιούχο ή ανά λειτουργικά ανεξάρτητη ιδιοκτησία.
Για συγκεκριμένες κατηγορίες επαγγελματικών και παραγωγικών εγκαταστάσεων προβλέπεται μεγαλύτερο όριο.
Ειδικότερα, για νόμιμα λειτουργούσες βιομηχανικές, βιοτεχνικές και ξενοδοχειακές επιχειρήσεις, καθώς και για ορισμένες αποθήκες, το όριο μπορεί να φτάσει έως τα 500 τ.μ.
Όλη η διαδικασία μέσω «e-Άδειες»
Σημαντική αλλαγή αποτελεί και η ψηφιοποίηση της διαδικασίας.
Ο καθορισμός των δικαιούχων και η χορήγηση της στεγαστικής αρωγής προβλέπεται να πραγματοποιούνται αποκλειστικά μέσω του πληροφοριακού συστήματος «e-Άδειες».
Η αίτηση θα υποβάλλεται από μηχανικό ή τεχνική εταιρεία, ο οποίος θα είναι νόμιμα εξουσιοδοτημένος από τον ενδιαφερόμενο.
Η ψηφιακή διαδικασία αποσκοπεί στον περιορισμό της γραφειοκρατίας και στην καλύτερη παρακολούθηση των αιτημάτων αποκατάστασης.
Πώς θα καταβάλλεται η στεγαστική αρωγή
Η ενίσχυση για την ανακατασκευή δεν προβλέπεται να καταβάλλεται ολόκληρη από την αρχή, αλλά σε διαδοχικά στάδια, ανάλογα με την πρόοδο των εργασιών.
Η πρώτη δόση αντιστοιχεί στο 50% και καταβάλλεται μετά την έκδοση της οικοδομικής άδειας και την ολοκλήρωση της κατεδάφισης.
Στη συνέχεια χορηγείται 30%, μετά την ολοκλήρωση του φέροντος οργανισμού και της εξωτερικής τοιχοποιίας.
Το υπόλοιπο 20% καταβάλλεται μετά την ολοκλήρωση των απαραίτητων ελέγχων και την πιστοποίηση της καταλληλότητας του κτιρίου.
Πρώτη αρωγή πριν από τη στεγαστική
Το νέο πλαίσιο προβλέπει και τη δυνατότητα χορήγησης πρώτης αρωγής έναντι της στεγαστικής αρωγής σε περιπτώσεις σημαντικών και εκτεταμένων ζημιών.
Η συγκεκριμένη ενίσχυση αφορά ιδιοκτήτες πληγέντων κτιρίων σε περιοχές που έχουν οριοθετηθεί ως πληγείσες ή έχουν κηρυχθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, με τις εξαιρέσεις που προβλέπονται από τη νομοθεσία.
Στόχος είναι οι πολίτες να έχουν πρόσβαση σε οικονομική στήριξη πριν ολοκληρωθεί η διαδικασία της στεγαστικής αρωγής.
Αφορολόγητες και ακατάσχετες οι ενισχύσεις
Σημαντική προστασία προβλέπεται για τα ποσά που λαμβάνουν οι πληγέντες.
Υπό τους όρους που θέτει το νομοσχέδιο, η στεγαστική αρωγή και η πρώτη αρωγή χαρακτηρίζονται αφορολόγητες, ανεκχώρητες και ακατάσχετες.
Παράλληλα, προβλέπεται ότι δεν συμψηφίζονται με βεβαιωμένες οφειλές προς το Δημόσιο, τους ΟΤΑ, τα ασφαλιστικά ταμεία και τα πιστωτικά ιδρύματα.
Επιδότηση ενοικίου και συγκατοίκησης
Για όσους δεν μπορούν να επιστρέψουν άμεσα στην κατοικία τους, προβλέπεται προσωρινή στεγαστική στήριξη μέσω επιδότησης ενοικίου ή συγκατοίκησης.
Στην περίπτωση της συγκατοίκησης, το ποσό της σχετικής επιδότησης δεν μπορεί να ξεπερνά το 50% της αντίστοιχης επιδότησης ενοικίου.
Έτσι δημιουργείται ένα επιπλέον δίχτυ προστασίας για τα νοικοκυριά που χρειάζονται χρόνο μέχρι να ολοκληρωθούν οι εργασίες αποκατάστασης.
Νέοι έλεγχοι για τις κρατικές ενισχύσεις
Το νομοσχέδιο προβλέπει τη δημιουργία Αυτοτελούς Τμήματος Ελέγχων στη Γενική Διεύθυνση Κρατικής Αρωγής και Συντονισμού.
Το νέο τμήμα θα έχει αρμοδιότητα για τον προγραμματισμό των ελέγχων, την επιλογή των υποθέσεων που θα εξετάζονται δειγματοληπτικά, την τήρηση μητρώου ελεγκτών και την παρακολούθηση της συμμόρφωσης.
Παράλληλα, θα αξιολογεί τα αποτελέσματα των ελέγχων, με στόχο ένα πιο αυστηρό και διαφανές σύστημα κρατικής αρωγής.
Τι αλλάζει για την ιδιωτική ασφάλιση των επιχειρήσεων
Παράλληλα με τη στεγαστική αρωγή, το νομοσχέδιο αλλάζει και το πλαίσιο που αφορά την ιδιωτική ασφάλιση των επιχειρήσεων έναντι φυσικών καταστροφών.
Για επιχειρήσεις που υπάγονται στην υποχρέωση ασφάλισης, προβλέπεται ότι δεν θα χορηγείται κρατική αρωγή για υλικές ζημιές στα περιουσιακά τους στοιχεία, συμπεριλαμβανομένης της στεγαστικής αρωγής.
Για τον έλεγχο της ασφαλιστικής υποχρέωσης λαμβάνονται υπόψη, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις της σχετικής διάταξης, τα ετήσια ακαθάριστα έσοδα του προηγούμενου φορολογικού έτους.
Ενισχύεται το Παρατηρητήριο Ιδιωτικής Ασφάλισης
Το σχέδιο νόμου προβλέπει ακόμη αλλαγές στη λειτουργία του Παρατηρητηρίου Ιδιωτικής Ασφάλισης έναντι Φυσικών Καταστροφών.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση εντάσσεται στη συνολική προσπάθεια αναμόρφωσης του συστήματος, ώστε η κρατική αρωγή και η ιδιωτική ασφάλιση να λειτουργούν με πιο σαφείς κανόνες.
Το νέο πλαίσιο για τους πληγέντες
Συνολικά, το νομοσχέδιο επιχειρεί να δημιουργήσει ένα πιο γρήγορο, ψηφιακό και οργανωμένο σύστημα στήριξης μετά από φυσικές καταστροφές.
Οι σημαντικότερες αλλαγές αφορούν την ψηφιακή υποβολή μέσω «e-Άδειες», τις περισσότερες επιλογές για την αποκατάσταση ή την αυτοστέγαση, την καταβολή της ενίσχυσης σε στάδια, την προσωρινή στέγαση και την ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών.
Με τον τρόπο αυτό, το νέο πλαίσιο επιχειρεί να περιορίσει τις καθυστερήσεις και να προσφέρει στους πληγέντες περισσότερες επιλογές και σαφέστερους κανόνες για την αποκατάσταση των ζημιών.
