Η ενδεχόμενη εξασθένηση του πολικού στροβίλου και η εκδήλωση φαινομένων αιφνίδιας στρατοσφαιρικής θέρμανσης επαναφέρουν κάθε χειμώνα το ερώτημα κατά πόσο είναι πιθανό να σημειωθούν ισχυρές ψυχρές εισβολές και χιονοπτώσεις στην Ευρώπη και την Ελλάδα.
Ωστόσο, σύμφωνα με τις επιστημονικές αναλύσεις, η σύνδεση των συγκεκριμένων φαινομένων με την εκδήλωση έντονης κακοκαιρίας δεν είναι άμεση ούτε εξασφαλισμένη. Η διαταραχή του πολικού στροβίλου ενδέχεται να ενισχύσει την πιθανότητα μετακίνησης ψυχρών αέριων μαζών προς νοτιότερες περιοχές, χωρίς αυτό να συνεπάγεται ότι η Ελλάδα θα αντιμετωπίσει απαραίτητα χιονοπτώσεις και παγετό.
Τι είναι ο πολικός στρόβιλος και με ποιον τρόπο επηρεάζει τον καιρό
Ο στρατοσφαιρικός πολικός στρόβιλος αποτελεί ένα εκτεταμένο σύστημα ανέμων που αναπτύσσεται πάνω από την Αρκτική κατά τη διάρκεια του χειμώνα, σε ύψος περίπου 10 έως 50 χιλιομέτρων από την επιφάνεια της Γης.
Όταν διατηρεί την ισχύ του, συμβάλλει στον περιορισμό των ψυχρών αέριων μαζών στα μεγάλα γεωγραφικά πλάτη. Αντίθετα, σε περίπτωση εξασθένησης, μετατόπισης ή διάσπασής του, είναι δυνατόν να μεταβληθεί η ατμοσφαιρική κυκλοφορία, δημιουργώντας ευνοϊκές συνθήκες για ψυχρές εισβολές σε περιοχές της Ευρώπης.
Ξεχωριστό ενδιαφέρον συγκεντρώνει το φαινόμενο της αιφνίδιας στρατοσφαιρικής θέρμανσης, κατά το οποίο η θερμοκρασία στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας μπορεί να παρουσιάσει αύξηση δεκάδων βαθμών μέσα σε διάστημα λίγων ημερών.
Παρόλα αυτά, η συγκεκριμένη μεταβολή δεν επηρεάζει αυτομάτως τον καιρό κοντά στην επιφάνεια της Γης, καθώς ενδέχεται να μεσολαβήσουν αρκετές εβδομάδες μέχρι να υπάρξουν επιπτώσεις.
Πότε είναι πιθανό να χιονίσει στην Ελλάδα
Για την εξέλιξη του καιρού στη χώρα μας, σημαντικό παράγοντα αποτελεί η θέση των βαρομετρικών συστημάτων στην Ευρώπη και τη Μεσόγειο.
Εφόσον επικρατήσουν οι κατάλληλες ατμοσφαιρικές συνθήκες, όπως η ενίσχυση αντικυκλωνικών συστημάτων στη Βόρεια Ευρώπη, υπάρχει η δυνατότητα ψυχρές αέριες μάζες να κατευθυνθούν προς τα Βαλκάνια και πιθανώς προς την Ελλάδα.
Ωστόσο, η παρουσία ψυχρού αέρα δεν αρκεί από μόνη της για να προκαλέσει χιονοπτώσεις, ιδίως σε περιοχές με χαμηλό υψόμετρο. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να υπάρχει και η κατάλληλη υγρασία, καθώς και βαρομετρικά συστήματα που θα δημιουργήσουν τα αναγκαία καιρικά φαινόμενα.
Ενδεικτικές περιπτώσεις αποτελούν οι χειμώνες του 1985, του 2012 και του 2018, όταν ο συνδυασμός συγκεκριμένων ατμοσφαιρικών παραγόντων οδήγησε σε έντονα ψυχρές συνθήκες και χιονοπτώσεις.
Γιατί η εξασθένηση του πολικού στροβίλου δεν σημαίνει απαραίτητα βαρύ χειμώνα
Η αποδυνάμωση του πολικού στροβίλου αποτελεί μια σημαντική ένδειξη για την πιθανή πορεία της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας, ωστόσο δεν μπορεί από μόνη της να θεωρηθεί πρόγνωση για χιονοπτώσεις.
Οι μετεωρολόγοι παρακολουθούν κατά πόσο οι αλλαγές που καταγράφονται στη στρατόσφαιρα μεταφέρονται στα χαμηλότερα επίπεδα της ατμόσφαιρας, εξετάζοντας παράλληλα την εξέλιξη των αεροχειμάρρων και των συστημάτων υψηλών και χαμηλών πιέσεων.
Κατά συνέπεια, ασφαλέστερη εκτίμηση για το ενδεχόμενο να επηρεαστεί η Ελλάδα από έντονο ψύχος ή χιονοπτώσεις μπορεί να γίνει μόνο όταν τα προγνωστικά μοντέλα δείξουν συγκεκριμένες ατμοσφαιρικές συνθήκες που παρουσιάζουν σχετική σταθερότητα.
Η αιφνίδια στρατοσφαιρική θέρμανση ενδέχεται, επομένως, να σηματοδοτήσει την έναρξη μιας σειράς ατμοσφαιρικών μεταβολών, χωρίς όμως να καθορίζει εκ των προτέρων την εξέλιξη του χειμώνα στην Ελλάδα.
