Αναστάτωση προκλήθηκε τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου στο Ραδιομέγαρο της ΕΡΤ στην Αγία Παρασκευή, όταν αστυνομικοί της ομάδας ΔΙΑΣ, φορώντας αλεξίσφαιρα γιλέκα και έχοντας τον οπλισμό τους, εισήλθαν στην αίθουσα σύνταξης.
Η παρουσία των αστυνομικών αιφνιδίασε δημοσιογράφους και εργαζομένους, καθώς η είσοδός τους στον χώρο της σύνταξης δημιούργησε ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιήθηκε ο έλεγχος και για το ποιος έδωσε τη σχετική έγκριση.
Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, η αστυνομία κλήθηκε έπειτα από καταγγελία για παράβαση της απαγόρευσης του καπνίσματος στο Ραδιομέγαρο. Ωστόσο, εργαζόμενοι φέρονται να διερωτήθηκαν γιατί κρίθηκε απαραίτητη η παρουσία ένοπλων αστυνομικών στην αίθουσα σύνταξης, τη στιγμή που το κτίριο διαθέτει προσωπικό ασφαλείας και συγκεκριμένες διαδικασίες για τέτοιου είδους περιστατικά.
Η ανάρτηση του εκπροσώπου των δημοσιογράφων της ΕΡΤ
Το περιστατικό σχολίασε με εκτενή ανάρτησή του ο εκπρόσωπος των δημοσιογράφων της ΕΡΤ, Γιάννης Δάρρας, συνδέοντας την παρουσία της αστυνομίας με δύο ακόμη γεγονότα που είχαν προκαλέσει αντιδράσεις στη δημόσια τηλεόραση τις προηγούμενες ημέρες.
Συγκεκριμένα, αναφέρθηκε στην τηλεοπτική εμφάνιση του πρώην βουλευτή της Χρυσής Αυγής Παναγιώτη Ηλιόπουλου, ο οποίος έχει καταδικαστεί για την υπόθεση της εγκληματικής οργάνωσης, καθώς και στη χρήση του όρου «λαθρομετανάστες» σε δελτίο ειδήσεων της ΕΡΤ.
Ο Γιάννης Δάρρας υποστήριξε ότι, παρότι τα τρία περιστατικά είναι διαφορετικής βαρύτητας και ενδέχεται να μην συνδέονται μεταξύ τους, η διαδοχή τους δημιουργεί ερωτήματα για τον τρόπο λειτουργίας και τις ευθύνες της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης.
Για την εμφάνιση του Παναγιώτη Ηλιόπουλου στο ΕΡΤnews, σημείωσε ότι παρουσιάστηκε ως ιδρυτής λέσχης και θύμα ΜΚΟ, χωρίς να γίνει αναφορά στην πολιτική του ιδιότητα και στην καταδίκη του. Παράλληλα, άσκησε κριτική στον τρόπο με τον οποίο η διοίκηση διαχειρίστηκε αρχικά το θέμα, επισημαίνοντας ότι οι κυρώσεις που ανακοινώθηκαν δεν απάντησαν, κατά την άποψή του, στο ζήτημα της ευθύνης όσων οργανώνουν και εποπτεύουν την ενημέρωση.
Αναφορικά με τη χρήση του όρου «λαθρομετανάστες», ο εκπρόσωπος των δημοσιογράφων υπογράμμισε τη σημασία της επιλογής των λέξεων στη δημόσια τηλεόραση, σημειώνοντας ότι υπάρχουν ακριβείς και ουδέτεροι όροι για την περιγραφή της παράτυπης εισόδου ή του καθεστώτος διαμονής.
Τα ερωτήματα για την είσοδο των αστυνομικών στο Ραδιομέγαρο
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Γιάννης Δάρρας στο περιστατικό της Δευτέρας, περιγράφοντας την είσοδο αστυνομικών της ομάδας ΔΙΑΣ στην αίθουσα σύνταξης, συνοδευόμενων από υπάλληλο ασφαλείας.
Στην ανάρτησή του έθεσε ερωτήματα σχετικά με το ποιος αποφάσισε ότι έπρεπε να πραγματοποιηθεί ο έλεγχος με αυτόν τον τρόπο, εάν υπήρξε προηγούμενη συνεννόηση στην είσοδο του κτιρίου και κατά πόσο εφαρμόστηκαν οι εσωτερικές διαδικασίες της ΕΡΤ για την αντιμετώπιση περιστατικών καπνίσματος.
Όπως ανέφερε, η αστυνομία έχει αρμοδιότητα να πραγματοποιεί ελέγχους, ωστόσο, κατά την άποψή του, πρέπει να εξετάζεται και το κατά πόσο ο τρόπος παρέμβασης ήταν αναλογικός σε σχέση με την καταγγελία.
Οι μνήμες από την επέμβαση των ΜΑΤ το 2013
Η εικόνα ένοπλων αστυνομικών μέσα στο Ραδιομέγαρο απέκτησε ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς σημειώθηκε λίγες ημέρες μετά την επέτειο της επέμβασης των ΜΑΤ στις εγκαταστάσεις της ΕΡΤ, τον Νοέμβριο του 2013.
Στις 7 Νοεμβρίου 2013, στις 04:20 τα ξημερώματα, αστυνομικές δυνάμεις είχαν εισέλθει στο κτίριο προκειμένου να απομακρύνουν τους εργαζομένους που παρέμεναν εκεί μετά το κλείσιμο της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης.
Ο εκπρόσωπος των δημοσιογράφων υπενθύμισε ότι οι δύο περιπτώσεις δεν είναι ίδιες ως προς τις συνθήκες και τη βαρύτητά τους. Ωστόσο, τόνισε ότι η παρουσία οπλισμένων αστυνομικών στον ίδιο χώρο, δεκατρία χρόνια αργότερα, ξυπνά αναπόφευκτα μνήμες σε όσους είχαν ζήσει τα γεγονότα εκείνης της περιόδου.
Η κριτική για τη λειτουργία και την ευθύνη της δημόσιας τηλεόρασης
Στο τελευταίο μέρος της παρέμβασής του, ο Γιάννης Δάρρας εστίασε στην ευθύνη της δημοσιογραφίας και της διοίκησης της ΕΡΤ απέναντι στην κοινωνία.
Υποστήριξε ότι μεμονωμένα περιστατικά, όπως μια αμφιλεγόμενη τηλεοπτική εμφάνιση, μια ακατάλληλη διατύπωση σε δελτίο ειδήσεων ή ένας αστυνομικός έλεγχος, δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως γεγονότα που μπορούν απλώς να ξεχαστούν χωρίς περαιτέρω συζήτηση.
Παράλληλα, σημείωσε ότι η αναζήτηση ευθυνών δεν μπορεί να περιορίζεται στους εργαζομένους που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, αλλά πρέπει να αφορά και τις διοικήσεις, οι οποίες έχουν την αρμοδιότητα να οργανώνουν και να εποπτεύουν τη λειτουργία της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η ΕΡΤ έχει αυξημένη υποχρέωση απέναντι στους πολίτες που τη χρηματοδοτούν, καθώς οφείλει να παρέχει ανεξάρτητη, τεκμηριωμένη ενημέρωση και να ασκεί κριτική σε κάθε μορφή εξουσίας.
Κλείνοντας την ανάρτησή του, προειδοποίησε για τον κίνδυνο εξοικείωσης με συμπεριφορές και φαινόμενα που, όπως υποστήριξε, μετακινούν σταδιακά τα όρια της κοινωνικής ανοχής. Τόνισε ότι δεν είναι απαραίτητο όλα τα περιστατικά να συνδέονται από ένα ενιαίο σχέδιο, επισημαίνοντας όμως ότι η σιωπή και η συνήθεια μπορούν να οδηγήσουν στην υποβάθμιση σημαντικών ζητημάτων.
Μέχρι στιγμής, τα ερωτήματα που τέθηκαν σχετικά με την έγκριση της αστυνομικής παρουσίας στην αίθουσα σύνταξης και τον τρόπο διεξαγωγής του ελέγχου παραμένουν στο επίκεντρο της συζήτησης.
Η ανάρτηση του εκπροσώπου των δημοσιογράφων της ΕΡΤ, Γιάννη Δάρρα για το περιστατικό:
«Τι σχέση μπορεί να έχει ένας καταδικασμένος χρυσαυγίτης, μια λέξη σε ένα δελτίο ειδήσεων και μια καταγγελία για κάπνισμα;
Εκ πρώτης όψεως, καμία. Τρία περιστατικά μέσα σε λίγες ημέρες στην ΕΡΤ. Πιθανότατα άσχετα μεταξύ τους, σίγουρα διαφορετικής βαρύτητας. Το καθένα μπορεί να έχει τη δική του εξήγηση. Αν όμως τα βάλεις δίπλα δίπλα, αρχίζει να σχηματίζεται μια εικόνα που δύσκολα προσπερνάς.
Στο ΕΡΤnews εμφανίζεται ο καταδικασμένος για συμμετοχή στη ναζιστική εγκληματική οργάνωση Χρυσή Αυγή, Παναγιώτης Ηλιόπουλος. Παρουσιάζεται ως «ιδρυτής λέσχης» και «θύμα ΜΚΟ». Ούτε λέξη για την πολιτική του ταυτότητα και την καταδίκη του. Ένας καταδικασμένος χρυσαυγίτης καταγγέλλει από τη δημόσια τηλεόραση ότι έπεσε θύμα μιας «εγκληματικής οργάνωσης».
Η διοίκηση αρχικά επιχειρεί να εξηγήσει το περιστατικό μέσω «πηγών της ΕΡΤ». Όταν οι αντιδράσεις παίρνουν διαστάσεις, ακολουθεί μια ανακοίνωση και κυρώσεις, μεταξύ των οποίων δεκαήμερη αργία χωρίς αποδοχές και προσωρινή διακοπή της εκπομπής. Η επιστροφή της έχει ήδη προγραμματιστεί. Αυτό που λέμε με δυο λόγια… μέχρι να κάτσει η σκόνη. Η συζήτηση για την ευθύνη εκείνων που οργανώνουν και εποπτεύουν την ενημέρωση μένει ουσιαστικά αναπάντητη.
Λίγες ημέρες αργότερα, σε δελτίο ειδήσεων της ΕΡΤ ακούγεται η λέξη «λαθρομετανάστες».
Μια λέξη φορτωμένη με δεκαετίες ξενοφοβικής ρητορικής, που αντιμετωπίζει τον άνθρωπο ως «λαθραίο». Η παρατυπία μιας πράξης μετατρέπεται σε χαρακτηριστικό της ανθρώπινης ύπαρξης. Υπάρχουν ακριβείς όροι για την παράτυπη είσοδο, για το καθεστώς διαμονής, για τους ανθρώπους που ζητούν άσυλο.
Η επιλογή των λέξεων έχει σημασία, ιδιαίτερα όταν προέρχονται από τη δημόσια τηλεόραση. Γιατί η γλώσσα που χρησιμοποιούμε αποκαλύπτει και τον τρόπο που σκεφτόμαστε. Και με τη σειρά της, επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τους ανθρώπους γύρω μας.
Τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου, αστυνομικοί της ομάδας ΔΙΑΣ, φορώντας αλεξίσφαιρα γιλέκα και με τον οπλισμό τους, μπαίνουν στην αίθουσα σύνταξης της ΕΡΤ, συνοδευόμενοι από υπάλληλο ασφαλείας. Η εξήγηση που δίνει ο τελευταίος είναι ότι υπήρξε καταγγελία για κάπνισμα στο Ραδιομέγαρο.
Ένοπλοι αστυνομικοί ανάμεσα στα γραφεία των δημοσιογράφων για μια καταγγελία περί καπνίσματος!
Η αστυνομική αρμοδιότητα για έναν έλεγχο προβλέπεται από τον νόμο. Η άσκησή της, όμως, έχει και το μέτρο της. Αναρωτιέμαι ποιος έκρινε αναγκαίο, για μια καταγγελία περί καπνίσματος, να φτάσουν ένοπλοι αστυνομικοί μέχρι την αίθουσα σύνταξης της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης. Ποιος αποφάσισε ότι αυτός ήταν ο ενδεδειγμένος τρόπος να πραγματοποιηθεί ο έλεγχος; Και τι ακριβώς συνέβη με τις προβλεπόμενες διαδικασίες της ίδιας της ΕΡΤ, η οποία διαθέτει εγκεκριμένο σχέδιο αποτροπής καπνίσματος και συγκεκριμένους υπευθύνους. Έγινε προηγουμένως κάποια συνεννόηση στην είσοδο του Ραδιομεγάρου για τον τρόπο διεξαγωγής του ελέγχου;
Υπάρχει και κάτι ακόμη που δύσκολα μπορεί να αγνοήσει όποιος έζησε το 2013.
Στις 7 Νοεμβρίου εκείνης της χρονιάς, στις 4:20 τα ξημερώματα, ένοπλοι αστυνομικοί των ΜΑΤ εισέβαλαν στο Ραδιομέγαρο για να εκκενώσουν το κτίριο από τους εργαζόμενους που το κρατούσαμε ζωντανό μαζί με την κοινωνία. Δεκατρία χρόνια αργότερα, μόλις δύο ημέρες μετά την επέτειο εκείνης της εισβολής, η εικόνα ενόπλων αστυνομικών μέσα στην ΕΡΤ επιστρέφει.
Μα είναι ίδιες οι καταστάσεις; Προφανώς όχι. Όσοι ήμασταν εκεί γνωρίζουμε πολύ καλά τι συνέβη το 2013. Γνωρίζουμε όμως και τι μνήμες ξυπνά μια τέτοια εικόνα.
Κάποιος μπορεί να αναρωτηθεί γιατί δίνω τόση σημασία σε όλα αυτά. Μια λάθος επιλογή ενός καλεσμένου, μια άστοχη λέξη σε ένα ζωντανό, ένας αστυνομικός έλεγχος. Ε, δεν καταλύθηκε και η δημοκρατία, βρε αδελφέ!
Αυτό ακριβώς με απασχολεί. Η ευκολία με την οποία μπορούμε να βρούμε μια εξήγηση για το καθένα και να συνεχίσουμε σαν να μη συνέβη τίποτα.
Γιατί έτσι συνηθίζουμε.
Συνηθίζουμε να βλέπουμε έναν καταδικασμένο χρυσαυγίτη στην τηλεόραση χωρίς να αναφέρεται ποιος είναι. Να ακούμε τη γλώσσα της ξενοφοβίας σαν να πρόκειται για ουδέτερη περιγραφή της πραγματικότητας. Να αντιμετωπίζουμε την παρουσία ενόπλων σε μια αίθουσα σύνταξης ως μια ακόμη υπηρεσιακή διαδικασία.
Και κάποια στιγμή παύουμε ακόμη και να αναρωτιόμαστε.
Η δημοσιογραφία έχει ευθύνη απέναντι σε αυτή την εξοικείωση. Όσα επιλέγουμε να αναδείξουμε, οι λέξεις που χρησιμοποιούμε, οι ερωτήσεις που κάνουμε και εκείνες που αποφεύγουμε διαμορφώνουν τη δημόσια συζήτηση. Τα γεγονότα χρειάζονται έρευνα και τεκμηρίωση, ακόμη κι όταν ανατρέπουν όσα πιστεύουμε. Η δική μας πολιτική και κοινωνική οπτική δεν καταργεί αυτή την υποχρέωση. Καθορίζει όμως σε μεγάλο βαθμό τι θεωρούμε σημαντικό να ερευνήσουμε και απέναντι σε ποια εξουσία επιμένουμε να ζητάμε απαντήσεις.
Στην ΕΡΤ υπάρχουν άνθρωποι που προσπαθούν καθημερινά να κάνουν τη δουλειά τους με αξιοπρέπεια. Η αναζήτηση ευθυνών για όσα συμβαίνουν δεν μπορεί να σταματά σε αυτούς. Οι διοικήσεις έχουν την εξουσία να επιλέγουν, να οργανώνουν, να καθορίζουν προτεραιότητες και να αποφασίζουν. Μαζί με την εξουσία έχουν και την ευθύνη των αποτελεσμάτων.
Και η δημόσια ραδιοτηλεόραση έχει μια ευθύνη μεγαλύτερη από κάθε διοίκησή της. Απέναντι στην κοινωνία που τη χρηματοδοτεί και δικαιούται ενημέρωση ανεξάρτητη, τεκμηριωμένη, με κριτική στάση απέναντι στην εξουσία.
Όλα αυτά συμβαίνουν σε μια περίοδο που η κοινωνία μας συντηρητικοποιείται. Η ξενοφοβία έχει αποκτήσει μεγαλύτερη άνεση στον δημόσιο λόγο, ο αυταρχισμός συναντά όλο και λιγότερες αντιστάσεις και ιδέες που κάποτε αναγνωρίζαμε ως βαθιά αντιδημοκρατικές διεκδικούν θέση στην πολιτική κανονικότητα.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αποκτούν σημασία και τα φαινομενικά μικρά.
Δεν χρειάζεται να υπάρχει ένα κεντρικό σχέδιο πίσω από κάθε περιστατικό. Ούτε να αποδίδουμε παντού τις ίδιες προθέσεις. Αρκεί να παρατηρήσουμε πόσο έχουν μετακινηθεί τα όρια της ανοχής μας.
Ο εκφασισμός μιας κοινωνίας μπορεί να προχωρά και χωρίς θεαματικά γεγονότα. Με μικρές υποχωρήσεις, με τη σιωπή, με τη συνήθεια. Με την αίσθηση ότι υπάρχουν σοβαρότερα ζητήματα για να ασχοληθούμε.
Και βέβαια υπάρχουν. Πάντα θα υπάρχουν.
Το ερώτημα είναι πόσα θα έχουμε συνηθίσει μέχρι να αποφασίσουμε ότι αξίζει να αντιδράσουμε.
Γιατί το τέρας δεν γίνεται λιγότερο επικίνδυνο όταν το συνηθίζεις.
Απλώς κάποια στιγμή παύεις να το βλέπεις.
Και τότε λες «και τι έγινε;».
