Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε σήμερα, Τρίτη, τροποποιήσεις στους κανόνες της ΕΕ για τη διαδικασία ασύλου, με στόχο την επιτάχυνση της εξέτασης των αιτήσεων.
Η απόφαση ανοίγει τον δρόμο για πιο γρήγορη απόρριψη αιτημάτων και για ενδεχόμενη μεταφορά αιτούντων άσυλο σε χώρες με τις οποίες διατηρούν ελάχιστη ή και καμία ουσιαστική σύνδεση.
Το νέο, αυστηρότερο πλαίσιο, το οποίο απομένει να λάβει την τελική τυπική έγκριση από τα 27 κράτη-μέλη, αποτυπώνει τη σαφή σκλήρυνση της μεταναστευτικής πολιτικής της Ένωσης, όπως αυτή διαμορφώθηκε μετά την άφιξη περισσότερων από 1 εκατομμυρίου προσφύγων και μεταναστών την περίοδο 2015-2016.
Σημειώνεται ότι η ψήφιση των αλλαγών προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από ανθρωπιστικές οργανώσεις, οι οποίες προειδοποιούν ότι ενδέχεται να οδηγήσουν σε παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και σε υποβάθμιση των δικαιωμάτων ασύλου βάσει της Σύμβασης του 1951, η οποία απαγορεύει την επιστροφή αιτούντων άσυλο σε χώρες όπου διατρέχουν κίνδυνο.
Οι αλλαγές που εγκρίθηκαν
Ειδικότερα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με 408 ψήφους υπέρ, 184 κατά και 60 αποχές, ενέκρινε τη σύσταση ενωσιακού καταλόγου ασφαλών χωρών καταγωγής. Παράλληλα, με 396 ψήφους υπέρ, 226 κατά και 30 αποχές, υιοθετήθηκε η συμφωνία για τον κανονισμό που αφορά την εφαρμογή της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας.
Ο νέος κοινός ευρωπαϊκός κατάλογος ασφαλών χωρών καταγωγής θα επιτρέπει την ταχεία εξέταση αιτήσεων ασύλου πολιτών από τις χώρες που περιλαμβάνονται σε αυτόν, δηλαδή το Μπανγκλαντές, την Κολομβία, την Αίγυπτο, το Κόσοβο, την Ινδία, το Μαρόκο και την Τυνησία. Βάσει των νέων διατάξεων, ο αιτών θα πρέπει να αποδείξει ότι η συγκεκριμένη ρύθμιση δεν πρέπει να εφαρμοστεί στην περίπτωσή του, επικαλούμενος βάσιμο φόβο δίωξης ή σοβαρής βλάβης σε περίπτωση επιστροφής.
Οι υποψήφιες προς ένταξη στην ΕΕ χώρες θα θεωρούνται επίσης ασφαλείς χώρες καταγωγής, εκτός αν συντρέχουν ειδικές συνθήκες. Ως τέτοιες ορίζονται: η αδιάκριτη βία στο πλαίσιο ένοπλης σύγκρουσης, ποσοστό αναγνώρισης ασύλου σε επίπεδο ΕΕ άνω του 20% για τους πολίτες τους και τρίτον, η ύπαρξη οικονομικών κυρώσεων λόγω ενεργειών που επηρεάζουν τα θεμελιώδη δικαιώματα και τις ελευθερίες.
Με βάση τους νέους κανόνες, τα κράτη-μέλη της ΕΕ μπορούν να απορρίπτουν αίτηση ασύλου αν το πρόσωπο θα μπορούσε να έχει λάβει προστασία σε χώρα που η Ένωση θεωρεί ασφαλή, βάσει του νέου ενωσιακού καταλόγου.
Οι νέοι κανόνες επιτρέπουν επίσης στα κράτη-μέλη της ΕΕ να δημιουργούν «κόμβους επιστροφών» εκτός ΕΕ, όπως εκείνους που έχει συστήσει η Ιταλία στην Αλβανία.
Οι αλλαγές προκύπτουν από το ευρωπαϊκό πλαίσιο κανόνων και διαδικασιών για τη διαχείριση της μετανάστευσης, γνωστό ως Σύμφωνο για τη Μετανάστευση (Migration Pact), που εγκρίθηκε το 2023, αλλά δεν αναμένεται να εφαρμοστεί πλήρως πριν από τον Ιούνιο του 2026.
Αύξηση της αντιμεταναστευτικής ρητορικής
Η αντιμεταναστευτική ρητορική έχει ενταθεί σε όλη την ΕΕ από τότε που πάνω από ένα εκατομμύριο άνθρωποι, κυρίως από τη Συρία, έφτασαν μέσω Μεσογείου το 2015.
Το κλίμα αυτό αύξησε τη στήριξη προς δεξιά εθνικιστικά κόμματα, ωθώντας τις κυβερνήσεις να υιοθετούν ολοένα και πιο περιοριστικές πολιτικές μετανάστευσης, με έμφαση στις επιστροφές.
«Αυτά τα νέα κείμενα αποτελούν ένα ακόμη βήμα στην απανθρωποποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καταπατώντας θεμελιώδη δικαιώματα και την αξιοπρέπεια των ανθρώπων», σημείωσε η Γαλλίδα ευρωβουλευτής των Πρασίνων Μελίσα Καμαρά.
«Το κείμενο για τις ασφαλείς χώρες προέλευσης θα θέσει εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους σε θέση υψηλού κινδύνου. Τρίτες χώρες θα χαρακτηρίζονται ασφαλείς παρά την εξαιρετικά ανησυχητική κατάσταση όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα».
