Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) προειδοποιεί ότι η κατανάλωση φακελακίων νικοτίνης (nicotine pouches/sachets) αυξάνεται παγκοσμίως, καταγγέλλοντας παράλληλα τις επιθετικές πρακτικές της καπνοβιομηχανίας για την προσέγγιση νεαρών καταναλωτών.
«Οι κυβερνήσεις διαπιστώνουν ταχεία εξάπλωση των προϊόντων αυτών, κυρίως μεταξύ των εφήβων και των νέων, που γίνονται στόχος παραπλανητικών τακτικών επιθετικού μάρκετινγκ», ανέφερε ο Ετιέν Κρουγκ, επικεφαλής του τμήματος Κοινωνικοί Παράγοντες Υγείας, Προαγωγή και Πρόληψη του ΠΟΥ.
Όπως επισημαίνεται σε ανακοίνωση του στελέχους του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, τα προϊόντα που περιέχουν νικοτίνη και γλυκές γεύσεις «είναι φτιαγμένα για να είναι εθιστικά».
Στην πρώτη του έκθεση για το συγκεκριμένο προϊόν, ο ΠΟΥ τονίζει ότι τα φακελάκια νικοτίνης προβάλλονται συχνά ως «σύγχρονα», «διακριτικά» και χωρίς καπνό, ενώ εξαπλώνονται με τόσο γρήγορους ρυθμούς ώστε πολλές χώρες δυσκολεύονται να προχωρήσουν έγκαιρα στη δημιουργία ρυθμιστικού πλαισίου.
«Είναι ένα πρόβλημα δημόσιας υγείας σε ταχεία εξέλιξη»
Το 2024 πωλήθηκαν περισσότερα από 23 δισεκατομμύρια φακελάκια νικοτίνης, αριθμός αυξημένος κατά 50% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Η παγκόσμια αγορά των pouches έφτασε τα 7 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025. Οι μεγαλύτερες πωλήσεις καταγράφονται στη Βόρεια Αμερική, όπου η ανάπτυξη της αγοράς είναι ιδιαίτερα έντονη. Σύμφωνα με την έκθεση του ΠΟΥ, γνωστή μάρκα που διέθετε 9.000 σημεία πώλησης το 2017, το 2024 είχε παρουσία σε 150.000 καταστήματα.
Τα φακελάκια νικοτίνης παρουσιάζουν επίσης αυξημένη διάδοση σε ευρωπαϊκές χώρες όπως η Γερμανία, η Πολωνία και η Σουηδία, ενώ η χρήση τους αυξάνεται γρήγορα και σε χώρες όπως το Πακιστάν, σύμφωνα με τον ΠΟΥ.
«Δεν πρόκειται απλώς για τάση της αγοράς. Είναι ένα πρόβλημα δημόσιας υγείας σε ταχεία εξέλιξη», δήλωσε ο Βινάγιακ Πρασάντ, υπεύθυνος της αντικαπνιστικής εκστρατείας του ΠΟΥ.
Ο οργανισμός του ΟΗΕ υπογραμμίζει ότι η νικοτίνη είναι «εξαιρετικά εθιστική» και ιδιαίτερα επιβλαβής για τους νέους, καθώς ο εγκέφαλός τους εξακολουθεί να αναπτύσσεται.
Στο επίκεντρο οι στρατηγικές μάρκετινγκ και οι influencers
Η έκθεση αναφέρεται επίσης στις στρατηγικές μάρκετινγκ που χρησιμοποιούν οι εταιρείες για να προσελκύσουν νεανικό κοινό, μέσω ελκυστικών συσκευασιών και προώθησης από influencers στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Παράλληλα, γίνεται αναφορά σε διαφημιστικά συνθήματα που προωθούν μια «διακριτική» χρήση νικοτίνης, δίνοντας τη δυνατότητα στους εφήβους να αποφεύγουν την προσοχή των γονιών τους, με σλόγκαν όπως «ξεχάστε τους κανόνες» ή «οποτεδήποτε, οπουδήποτε».
Ο Βινάγιακ Πρασάντ κατηγορεί επίσης τις εταιρείες για παραπλανητική επικοινωνία, καθώς παρουσιάζουν τα pouches ως λιγότερο επιβλαβή από τα συμβατικά τσιγάρα ή ακόμη και ως μέσο διακοπής του καπνίσματος.
«Τα φακελάκια νικοτίνης δεν είναι ακίνδυνα προϊόντα και δεν πρέπει να διατίθενται για να δημιουργήσουν μια νέα γενιά εξαρτημένων», σημείωσε.
«Το μάρκετινγκ των προϊόντων αυτών σήμερα μοιάζει πολύ με αυτό που γνωρίσαμε πριν από 10 χρόνια, πριν από την έκρηξη της επιδημίας του ατμίσματος στους νέους», δήλωσε ο Γόρχε Αλνταϊ, διευθυντής της μη κυβερνητικής οργάνωσης κατά του καπνίσματος STOP.
Στην έκθεσή του, ο ΠΟΥ καλεί τις χώρες να ενισχύσουν άμεσα τα νομοθετικά τους πλαίσια για την αντιμετώπιση του ζητήματος, επισημαίνοντας ότι περίπου 160 χώρες δεν διαθέτουν ειδική νομοθεσία για τη ρύθμιση της πώλησης και κατανάλωσης των nicotine pouches, ενώ μόνο 16 έχουν απαγορεύσει την πώλησή τους.
