Σαφές χρονικό όριο στη δέσμευση τραπεζικών λογαριασμών, θυρίδων και άλλων περιουσιακών στοιχείων από τη φορολογική διοίκηση θέτει το Συμβούλιο της Επικρατείας. Με την απόφαση 553/2026, το Ανώτατο Δικαστήριο ξεκαθαρίζει ότι τα συγκεκριμένα διασφαλιστικά μέτρα δεν μπορούν να παραμένουν σε ισχύ επ’ αόριστον.
Η κρίσιμη χρονική στιγμή είναι η συμπλήρωση πέντε ετών από την έκδοση των σχετικών καταλογιστικών πράξεων. Μετά την παρέλευση της πενταετίας, τα μέτρα αίρονται αυτοδικαίως και η φορολογική διοίκηση οφείλει να προχωρήσει στις απαραίτητες ενέργειες χωρίς να περιμένει αίτηση του φορολογουμένου.
Αυτόματη αποδέσμευση χωρίς αίτηση του φορολογουμένου
Το ΣτΕ επαναβεβαιώνει ότι η άρση δεν εξαρτάται από κάποια ενέργεια του πολίτη. Η φορολογική αρχή πρέπει να εκδώσει τη σχετική πράξη και να ενημερώσει άμεσα τις αρμόδιες υπηρεσίες, το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, την Τράπεζα της Ελλάδος και τα πιστωτικά ιδρύματα, ώστε να σταματήσει η εφαρμογή των μέτρων.
Η απόφαση έχει ιδιαίτερη σημασία για παλαιές φορολογικές υποθέσεις, όπου οι δεσμεύσεις εξακολουθούν να εμφανίζονται ως ενεργές παρά την παρέλευση της πενταετίας.
Μάλιστα, το ΣτΕ υπογραμμίζει ότι η εκκρεμότητα μιας δικαστικής διαδικασίας δεν εμποδίζει από μόνη της την αυτοδίκαιη άρση των μέτρων όταν έχει συμπληρωθεί το προβλεπόμενο χρονικό όριο.
Τι αφορούν οι δεσμεύσεις της Εφορίας
Τα διασφαλιστικά μέτρα αποτελούν εργαλείο της φορολογικής διοίκησης για την προστασία των συμφερόντων του Δημοσίου σε σοβαρές φορολογικές παραβάσεις.
Στο πλαίσιο του προηγούμενου άρθρου 46 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, μεταξύ άλλων, μπορούσε να δεσμευθεί το 50% των καταθέσεων, λογαριασμών και παρακαταθηκών, καθώς και το 50% του περιεχομένου θυρίδων, με τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Το μη χρηματικό περιεχόμενο θυρίδων και οι μη χρηματικές παρακαταθήκες μπορούσαν να δεσμευθούν στο σύνολό τους.
Τα μέτρα έχουν προληπτικό και διασφαλιστικό χαρακτήρα. Δεν αποτελούν ποινή και, σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, δεν μπορούν να μετατρέπονται στην πράξη σε μόνιμο περιορισμό της περιουσίας.
Πότε αίρονται τα μέτρα
Η νομοθεσία προβλέπει περιπτώσεις στις οποίες η άρση των μέτρων είναι υποχρεωτική. Μία από αυτές είναι η καταβολή του προβλεπόμενου ποσοστού του συνολικά προσδιορισθέντος ποσού.
Η δεύτερη κρίσιμη περίπτωση είναι η παρέλευση πέντε ετών από την έκδοση των σχετικών πράξεων προσδιορισμού φόρων, τελών, εισφορών ή προστίμων, ακόμη και όταν η υπόθεση δεν έχει τελεσιδικήσει.
Η υπόθεση που απασχόλησε το ΣτΕ αφορούσε εκπρόσωπο ανώνυμης εταιρείας, στην οποία είχαν επιβληθεί το 2016 μέτρα διασφάλισης για φορολογικές επιβαρύνσεις περίπου 1,04 εκατ. ευρώ, που αφορούσαν τέλη χαρτοσήμου και εισφορά υπέρ ΟΓΑ για τις χρήσεις 2005-2011.
Το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι η πενταετία είχε ήδη συμπληρωθεί και ότι η φορολογική αρχή όφειλε να έχει προχωρήσει στην άρση των μέτρων χωρίς να απαιτείται αίτηση από τον φορολογούμενο.
