Η νέα αύξηση στη χονδρεμπορική τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ερώτημα που για αρκετούς μήνες είχε υποχωρήσει για τα νοικοκυριά: σε ποιο βαθμό προστατεύεται το τιμολόγιο που έχουν επιλέξει από τις διακυμάνσεις της αγοράς.
Η τιμή στην Αγορά Επόμενης Ημέρας σήμερα, Τετάρτη 23 Σεπτεμβρίου, υποχώρησε στα 153,87 ευρώ/MWh, μετά τα 211,76 ευρώ της προηγούμενης ημέρας, όταν καταγράφηκε νέο υψηλό για το 2026. Σε ορισμένες ώρες της ημέρας, μάλιστα, οι τιμές έφτασαν έως και τα 340 ευρώ/MWh.
Την ίδια ώρα, η μέση τιμή του Σεπτεμβρίου είναι μέχρι στιγμής σχεδόν 20% υψηλότερη σε σχέση με τον Αύγουστο, ασκώντας πλέον σημαντικές πιέσεις ενόψει της ανακοίνωσης των τιμολογίων για τον Οκτώβριο.
Ωστόσο, η εξέλιξη αυτή δεν σημαίνει ότι όλοι οι καταναλωτές θα αντιμετωπίσουν αυτόματα την ίδια αύξηση στον επόμενο λογαριασμό τους. Η ταχύτητα και ο βαθμός με τον οποίο η άνοδος της χονδρεμπορικής μεταφέρεται στη λιανική εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το «χρώμα» του τιμολογίου: πράσινο, κίτρινο ή μπλε.
Στο επίκεντρο βρίσκονται τα πράσινα τιμολόγια
Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον επικεντρώνεται στα πράσινα τιμολόγια, καθώς σε αυτή την κατηγορία παραμένει μεγάλο μέρος των οικιακών καταναλωτών.
Το πράσινο τιμολόγιο είναι κυμαινόμενο, διαθέτει όμως μία σημαντική ιδιαιτερότητα. Ο προμηθευτής ανακοινώνει την τιμή την πρώτη ημέρα κάθε μήνα και αυτή παραμένει σταθερή για ολόκληρο τον συγκεκριμένο μήνα. Επομένως, η σημερινή άνοδος στη χονδρεμπορική αγορά δεν μεταβάλλει την τιμή που πληρώνει ένας καταναλωτής με πράσινο τιμολόγιο για τον Σεπτέμβριο. Μπορεί όμως να επηρεάσει τη χρέωση που θα ανακοινωθεί για τον Οκτώβριο.
Η πίεση είχε αρχίσει να εμφανίζεται ήδη πριν από την τελευταία άνοδο. Τον Σεπτέμβριο, η μέση τιμή των πράσινων τιμολογίων διαμορφώθηκε στα 20,73 λεπτά ανά kWh, ενώ οι προσφορές στην αγορά παρουσίασαν μεγάλη απόκλιση, από 14,9 έως 29,7 λεπτά/kWh. Οι δύο μεγαλύτεροι προμηθευτές, οι οποίοι καλύπτουν περίπου οκτώ στους δέκα καταναλωτές, κινούνται κατά μέσο όρο χαμηλότερα, περίπου στα 16,8 λεπτά/kWh.
Το βασικό ζήτημα πλέον είναι το ποσοστό της νέας αύξησης του κόστους που θα απορροφήσουν οι προμηθευτές και το μέρος που θα μετακυλίσουν στις χρεώσεις του επόμενου μήνα.
Τα κίτρινα ακολουθούν πιο άμεσα την αγορά
Διαφορετικά διαμορφώνεται η κατάσταση για τους καταναλωτές που έχουν επιλέξει κίτρινο, κυμαινόμενο τιμολόγιο. Σε αυτή την κατηγορία, η χρέωση συνδέεται περισσότερο με τις μεταβολές της χονδρεμπορικής αγοράς, ανάλογα με τον μηχανισμό που προβλέπει κάθε προϊόν. Αυτό σημαίνει ότι ο καταναλωτής επωμίζεται μεγαλύτερο μέρος του κινδύνου σε περίπτωση απότομης αύξησης των τιμών, αλλά μπορεί αντίστοιχα να επωφεληθεί πιο γρήγορα όταν η αγορά υποχωρεί.
Με άλλα λόγια, όταν η χονδρεμπορική τιμή αποκλιμακώνεται, ένα κίτρινο πρόγραμμα μπορεί να γίνει ιδιαίτερα ανταγωνιστικό. Σε περιόδους, όμως, έντονων αυξήσεων, όπως αυτή που διαμορφώνεται τώρα, ο καταναλωτής είναι περισσότερο εκτεθειμένος στις μεταβολές της αγοράς.
Αυτό αποτελεί και το βασικό στοιχείο που διαφοροποιεί το κίτρινο από το πράσινο τιμολόγιο: και τα δύο είναι κυμαινόμενα, όμως στο πράσινο ο καταναλωτής γνωρίζει από την αρχή του μήνα την τιμή που θα πληρώσει, ενώ στα κίτρινα υπάρχουν προϊόντα όπου η τελική χρέωση καθορίζεται εκ των υστέρων, ανάλογα με την πορεία της αγοράς.
Τα μπλε σταθερά τιμολόγια
Στην αντίθετη πλευρά βρίσκονται οι καταναλωτές που έχουν επιλέξει μπλε, σταθερό τιμολόγιο. Στα συγκεκριμένα προγράμματα, η τιμή της κιλοβατώρας έχει συμφωνηθεί και παραμένει σταθερή για όσο διάστημα προβλέπει η σύμβαση. Επομένως, η εκτίναξη της χονδρεμπορικής τιμής στα 211,76 ευρώ/MWh δεν μεταφέρεται στη χρέωση ενέργειας ενός καταναλωτή που διαθέτει ενεργό σταθερό συμβόλαιο.
Αυτό αποτελεί το βασικό πλεονέκτημα των μπλε τιμολογίων σε περιόδους ενεργειακής αναταραχής, καθώς προσφέρουν προβλεψιμότητα στον οικογενειακό ή επιχειρηματικό προϋπολογισμό.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η τελευταία κίνηση της ΔΕΗ, η οποία μειώνει σημαντικά τη χρέωση του σταθερού μπλε τιμολογίου ΔΕΗ myHome Online στα 11,5 λεπτά/kWh για τον Σεπτέμβριο. Πρόκειται για μία από τις χαμηλότερες τιμές της αγοράς.
Υπάρχει, ωστόσο, και η άλλη πλευρά. Σε περίπτωση σημαντικής αποκλιμάκωσης της χονδρεμπορικής τιμής τους επόμενους μήνες, ο καταναλωτής με σταθερό τιμολόγιο δεν επωφελείται αυτόματα από την πτώση, καθώς εξακολουθεί να καταβάλλει τη συμφωνημένη τιμή. Επιπλέον, τα σταθερά συμβόλαια ενδέχεται να προβλέπουν αποζημίωση ή ρήτρα πρόωρης αποχώρησης, σε αντίθεση με τα κυμαινόμενα τιμολόγια, όπου η αλλαγή είναι ευκολότερη.
Ποιοι καταναλωτές κινδυνεύουν να επηρεαστούν περισσότερο από τις διακυμάνσεις της αγοράς
Η νέα ενεργειακή αναταραχή αναδεικνύει τις διαφορετικές ταχύτητες με τις οποίες η χονδρεμπορική αγορά επηρεάζει τον λογαριασμό του καταναλωτή.
Οι κάτοχοι κίτρινων τιμολογίων έχουν την πιο άμεση έκθεση στις διακυμάνσεις της αγοράς, ανάλογα πάντα με τον μηχανισμό τιμολόγησης του κάθε προϊόντος. Οι καταναλωτές με πράσινα τιμολόγια έχουν μεγαλύτερη προβλεψιμότητα κατά τη διάρκεια του μήνα, αλλά αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο υψηλότερης τιμής στην επόμενη μηνιαία ανακοίνωση.
Αντίθετα, όσοι διαθέτουν ενεργό μπλε σταθερό συμβόλαιο προστατεύονται από τη συγκεκριμένη αύξηση για όσο διάστημα ισχύει η συμφωνημένη τιμή.
Το γεγονός ότι το πράσινο τιμολόγιο εξακολουθεί να αποτελεί επιλογή εκατομμυρίων καταναλωτών εξηγεί και το αυξημένο ενδιαφέρον ενόψει της 1ης Οκτωβρίου, όταν οι πάροχοι θα ανακοινώσουν τις νέες τιμές τους.
Το δεκαήμερο μέχρι την 1η Οκτωβρίου
Το τελικό ύψος των πράσινων τιμολογίων δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί. Θα εξαρτηθεί τόσο από την πορεία της αγοράς κατά τις τελευταίες ημέρες του Σεπτεμβρίου όσο και από την εμπορική πολιτική που θα ακολουθήσει κάθε εταιρεία.
Ήδη τον Σεπτέμβριο, οι πάροχοι απορρόφησαν μέρος της προηγούμενης αύξησης στη χονδρεμπορική, με αποτέλεσμα η μέση αύξηση των πράσινων τιμολογίων να περιοριστεί περίπου στο 8%, όταν η χονδρεμπορική αγορά είχε αυξηθεί κατά περίπου 21% τον Αύγουστο.
Το ερώτημα πλέον είναι αν μπορεί να ακολουθηθεί η ίδια πολιτική και τον Οκτώβριο, ιδιαίτερα σε περίπτωση που οι υψηλές τιμές παραμείνουν.
Για τον καταναλωτή, πάντως, η νέα άνοδος υπενθυμίζει ότι δεν αρκεί πλέον η σύγκριση μόνο της τιμής της κιλοβατώρας. Το είδος του συμβολαίου, το πάγιο, η διάρκεια, οι όροι των εκπτώσεων και τυχόν χρέωση για πρόωρη αποχώρηση είναι παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το τελικό ύψος του λογαριασμού.
