Ακριβότερα ενδέχεται να γίνουν τα τσιγάρα στην Ελλάδα, εφόσον προχωρήσουν οι αλλαγές που προωθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση στη φορολογία των καπνικών προϊόντων. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που έχουν δημοσιοποιηθεί, η τιμή ενός πακέτου δημοφιλών σημάτων θα μπορούσε να αυξηθεί από τα 4,80 στα 6,50 ευρώ, δηλαδή κατά 1,70 ευρώ.
Οι σχεδιαζόμενες παρεμβάσεις αφορούν την αναθεώρηση των Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης και αναμένεται να συζητηθούν στο ECOFIN της 9ης Νοεμβρίου, όπου οι υπουργοί Οικονομικών της ΕΕ θα επιδιώξουν πολιτική συμφωνία.
Πάντως, η τιμή των 6,50 ευρώ αποτελεί εκτίμηση για ένα πιθανό σενάριο εφαρμογής των νέων φόρων και όχι οριστικοποιημένη αύξηση. Η ελληνική πλευρά έχει εκφράσει επιφυλάξεις απέναντι στις προτεινόμενες αλλαγές, ζητώντας μεταβατικές περιόδους, ώστε να αποφευχθεί μια απότομη επιβάρυνση των καταναλωτών. Παράλληλα, επιδιώκει να υπάρξουν δικλίδες προστασίας απέναντι στον κίνδυνο ενίσχυσης του λαθρεμπορίου.
Τι αλλάζει στη φορολογία των τσιγάρων και των ηλεκτρονικών προϊόντων
Η ευρωπαϊκή πρόταση αποσκοπεί στην αναμόρφωση του πλαισίου φορολόγησης των καπνικών, με στόχο την ενίσχυση της δημόσιας υγείας και την προσαρμογή της νομοθεσίας στις αλλαγές της αγοράς.
Οι βασικές παρεμβάσεις κινούνται σε τρεις άξονες:
- Αύξηση των ελάχιστων φορολογικών συντελεστών: Προβλέπεται αναπροσαρμογή των κατώτατων ορίων φορολόγησης, λαμβάνοντας υπόψη και το γενικό επίπεδο τιμών σε κάθε κράτος-μέλος, ώστε να περιοριστούν οι μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των χωρών.
- Φορολόγηση νέων προϊόντων: Στο αναθεωρημένο πλαίσιο εντάσσονται τα υγρά των ηλεκτρονικών τσιγάρων, ο θερμαινόμενος καπνός και τα σακουλάκια νικοτίνης, με κοινούς ορισμούς και ελάχιστα επίπεδα φορολόγησης.
- Αυστηρότεροι έλεγχοι στον ακατέργαστο καπνό: Προτείνεται η ένταξη της διακίνησής του στο ευρωπαϊκό ηλεκτρονικό σύστημα παρακολούθησης προϊόντων που υπόκεινται σε Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης, προκειμένου να εντοπίζονται ευκολότερα παράνομες διαδρομές και πιθανή διοχέτευση στην παράνομη παραγωγή.
Πόσο θα αυξηθούν οι φόροι στην Ελλάδα
Το ισχύον ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει για τα τσιγάρα Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης τουλάχιστον ίσο με το 60% της σταθμισμένης μέσης λιανικής τιμής πώλησης, αλλά και όχι χαμηλότερο από 90 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα, με τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις.
Οι φορολογικές επιβαρύνσεις, ωστόσο, διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει το iefimerida.gr, η Ελλάδα, η Βουλγαρία και η Ουγγαρία βρίσκονται σχετικά κοντά στο υφιστάμενο κατώτατο χρηματικό όριο.
Αντίθετα, έξι χώρες, συγκεκριμένα η Δανία, η Ιρλανδία, η Φινλανδία, το Βέλγιο, η Ολλανδία και η Γαλλία, έχουν ήδη υπερβεί τα νέα ελάχιστα όρια που προτείνονται.
Για τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ, η απαιτούμενη αύξηση των ελάχιστων φορολογικών συντελεστών υπολογίζεται κατά μέσο όρο περίπου στο 50%. Οι μεγαλύτερες προσαρμογές εκτιμάται ότι θα χρειαστούν στη Νότια και την Ανατολική Ευρώπη.
Ειδικότερα, για την Ελλάδα, την Κύπρο, την Ουγγαρία και τη Βουλγαρία η αύξηση των ελάχιστων συντελεστών Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης θα πρέπει να ξεπεράσει το 80%, προκειμένου να καλυφθούν τα προτεινόμενα όρια.
Ωστόσο, το συγκεκριμένο ποσοστό αφορά αποκλειστικά τη φορολογική προσαρμογή και δεν σημαίνει ότι η λιανική τιμή των τσιγάρων θα αυξηθεί κατά 80%.
Ο ευρωπαϊκός στόχος για το κάπνισμα έως το 2040
Η αναθεώρηση της φορολογίας συνδέεται και με τον στόχο του ευρωπαϊκού σχεδίου για την καταπολέμηση του καρκίνου, σύμφωνα με τον οποίο έως το 2040 λιγότερο από το 5% του πληθυσμού θα πρέπει να χρησιμοποιεί προϊόντα καπνού.
Τα στοιχεία για το 2023, όπως παρουσιάζονται σε ενημερωτική μελέτη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, δείχνουν ότι το ποσοστό των καπνιστών στην ΕΕ ανερχόταν στο 24%. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι η μέχρι σήμερα μείωση δεν είναι αρκετή για την επίτευξη του στόχου και θεωρεί αναγκαία τη λήψη πρόσθετων μέτρων.
Παράλληλα, εξετάζεται ξεχωριστή πρόταση για την απόδοση μέρους των εσόδων από τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης καπνού στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αποτελεί αυτοτελή πρόταση και δεν εξαρτάται από την έγκριση των αλλαγών στη φορολογική οδηγία.
