Το νέο εκτεταμένο «πακέτο παρεμβάσεων» του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας αρχίζει σταδιακά να υλοποιείται, με στόχο την ελάφρυνση του ενεργειακού κόστους για νοικοκυριά και επιχειρήσεις μέσα στην επόμενη τριετία. Στο επίκεντρο βρίσκονται τα νέα προγράμματα επιδότησης για την εγκατάσταση αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων, τα οποία θα χρηματοδοτηθούν από τη ρήτρα διαφυγής.
Ο κυβερνητικός σχεδιασμός προβλέπει διαφορετικά χρονοδιαγράμματα, με τις πρώτες δράσεις να αναμένεται να ξεκινήσουν στα τέλη του 2026 και τα μεγαλύτερα προγράμματα να ενεργοποιούνται σταδιακά από το 2027, με τη συνδρομή του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου.
Όπως αναφέρει η Ημερησία, ο συγκεκριμένος ευρωπαϊκός μηχανισμός δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη πρόγραμμα επιδοτήσεων, αλλά ένα μέσο προστασίας απέναντι στη νέα ευρωπαϊκή οδηγία (ETS2), η οποία από το 2027 θα επιφέρει πρόσθετες επιβαρύνσεις για τις εκπομπές ρύπων στα καύσιμα μετακίνησης και θέρμανσης. Βασική επιδίωξη είναι η στήριξη περισσότερων από 1,5 εκατομμυρίου νοικοκυριών και 70.000 πολύ μικρών επιχειρήσεων, ώστε να προστατευθούν από τις αυξήσεις των τιμών.
Αντλίες θερμότητας και ηλιακοί θερμοσίφωνες: Τα κονδύλια και οι δικαιούχοι
Το κυβερνητικό σχέδιο προβλέπει την αξιοποίηση 600 εκατ. ευρώ από τη ρήτρα διαφυγής, με 200 εκατ. ευρώ να διατίθενται απευθείας για συγκεκριμένες επιδοτήσεις. Οι παρεμβάσεις εκτιμάται ότι θα αφορούν 32.000 αντλίες θερμότητας και 68.000 ηλιακούς θερμοσίφωνες, καλύπτοντας περίπου 100.000 πιθανούς δικαιούχους.
Όσον αφορά την ενίσχυση, η βασική επιδότηση για τις αντλίες θερμότητας διαμορφώνεται στο 50% της δαπάνης, ενώ για τα ευάλωτα νοικοκυριά φτάνει το 55%. Αντίστοιχη διαφοροποίηση προβλέπεται και για τους ηλιακούς θερμοσίφωνες, με τις ακριβείς προϋποθέσεις να καθορίζονται στον επικείμενο οδηγό του προγράμματος.
Τα εισοδηματικά κριτήρια
Το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο εστιάζει κατά προτεραιότητα στα ευάλωτα και μεσαία εισοδήματα που πλήττονται δυσανάλογα από το ενεργειακό κόστος. Τα εισοδηματικά όρια είναι κλιμακωτά και επικαιροποιούνται ετησίως βάσει των φορολογικών δηλώσεων. Ενδεικτικά, επιλέξιμες είναι οικογένειες με δύο παιδιά και ετήσιο εισόδημα έως 27.100 ευρώ, καθώς και οικογένειες με τρία παιδιά που περιλαμβάνουν μέλος με αναπηρία με εισόδημα έως 36.400 ευρώ.
Στο σκέλος των επιχειρήσεων, το πρόγραμμα απευθύνεται αποκλειστικά σε πολύ μικρές οντότητες που απασχολούν έως 9 εργαζομένους και έχουν ετήσιο κύκλο εργασιών που δεν υπερβαίνει τα 2 εκατομμύρια ευρώ.
Το χρονοδιάγραμμα και ο βασικός παράγοντας του συμβούλου
Το πότε ακριβώς θα ανοίξει η πλατφόρμα των αιτήσεων εξαρτάται άμεσα από τις πολιτικές και τεχνικές αποφάσεις γύρω από τη διαχείριση του έργου. Ειδικότερα, εάν επιλεγεί η επέκταση της σύμβασης του υφιστάμενου συμβούλου, η διαδικασία μπορεί να προχωρήσει άμεσα το προσεχές διάστημα. Αντιθέτως, η επιλογή νέου συμβούλου συνεπάγεται πιο χρονοβόρες διαδικασίες, γεγονός που θα παραπέμψει την επίσημη προκήρυξη για το 2027.
Για την αποφυγή των γνωστών καθυστερήσεων και την ταχύτερη απορρόφηση των κονδυλίων, τα αρμόδια επιτελεία έχουν καταλήξει στη λογική της χρονικής προτεραιότητας, δηλαδή στον κανόνα «first in, first-out». Παράλληλα, εξετάζεται σοβαρά το σενάριο να υπάρξουν διαδοχικοί κύκλοι αιτήσεων ύψους 10 έως 30 εκατ. ευρώ ο καθένας. Με αυτόν τον τρόπο, κάθε νέος κύκλος θα διαδέχεται τον προηγούμενο μόλις αυτός ολοκληρώνεται, επιτρέποντας στους πολίτες να γνωρίζουν άμεσα την έγκριση της αίτησής τους, αντί να περιμένουν την ολοκλήρωση ολόκληρου του προγράμματος.
Επιπλέον στήριξη 50 εκατ. ευρώ για τις περιοχές μετάβασης
Παράλληλα με το γενικό πρόγραμμα, σχεδιάζεται μια ξεχωριστή, γεωγραφικά στοχευμένη δράση ύψους 50 εκατ. ευρώ για τις περιοχές μετάβασης, η οποία απευθύνεται σε περίπου 10.000 δικαιούχους. Το ποσό αυτό κατανέμεται σε τρεις κρίσιμους άξονες: 3.000 ηλιακούς θερμοσίφωνες με επιδότηση 60% και προϋπολογισμό 2,6 εκατ. ευρώ, 5.000 αντλίες θερμότητας με επιδότηση 60% και προϋπολογισμό 30,4 εκατ. ευρώ, καθώς και 2.000 φωτοβολταϊκά με μπαταρία με συνολικό προϋπολογισμό 16,8 εκατ. ευρώ, τα οποία εστιάζουν στην αυτοπαραγωγή και αποθήκευση ενέργειας.
Με ορίζοντα ενεργοποίησης το 2027, παρεμβάσεις σχεδιάζονται μέσω του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου, αξιοποιώντας τα έσοδα από το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών. Συνολικά προβλέπεται η διάθεση 1,7 δισεκατομμυρίων ευρώ για την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών και τη στήριξη των ευάλωτων πολιτών, περιλαμβάνοντας το νέο πρόγραμμα «Εξοικονομώ» ύψους 1,2 δισ. ευρώ για 62.000 κατοικίες.
Παράλληλα, προβλέπεται η δωρεάν έκδοση Πιστοποιητικών Ενεργειακής Απόδοσης για 200.000 ακίνητα, η δημιουργία Μητρώου Ενεργειακής Στήριξης και σημείων εξυπηρέτησης one-stop shops, καθώς και η ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης. Αυξημένα ποσοστά ενίσχυσης προβλέπονται ειδικά για τη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη, όπου ο προϋπολογισμός φτάνει τα 49,8 εκατομμύρια ευρώ, προσφέροντας επιδοτήσεις 60% για ηλιακούς και αντλίες θερμότητας, καθώς και συνδυαστική στήριξη για φωτοβολταϊκά με αποθήκευση.
