Σε έκτακτες παρεμβάσεις για να περιοριστεί η επιβάρυνση από την ενεργειακή κρίση προσανατολίζεται η κυβέρνηση, με το οικονομικό επιτελείο να οριστικοποιεί τη Δευτέρα το σχέδιο για τη συγκράτηση των τιμών στα καύσιμα.
Στο επίκεντρο βρίσκονται το πετρέλαιο θέρμανσης και κίνησης, με στόχο να περιοριστεί τόσο το κόστος μετακίνησης όσο και η επιβάρυνση των νοικοκυριών ενόψει της νέας περιόδου θέρμανσης, η οποία ξεκινά στις 15 Οκτωβρίου.
Ο Πρωθυπουργός έχει ήδη προαναγγείλει πακέτο παρεμβάσεων, με στόχο η τιμή εκκίνησης του πετρελαίου θέρμανσης να διαμορφωθεί χαμηλότερα από 1,75 ευρώ το λίτρο.
Πετρέλαιο θέρμανσης: Στο επίκεντρο η τιμή στην αντλία
Το πετρέλαιο θέρμανσης βρίσκεται στην κορυφή του κυβερνητικού σχεδιασμού, καθώς οι σημερινές τιμές δημιουργούν σημαντική πίεση στα νοικοκυριά.
Με τις σημερινές συνθήκες, η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης θα μπορούσε να φτάσει περίπου στα 2 ευρώ το λίτρο με την έναρξη της περιόδου διάθεσης. Πρόκειται για επίπεδο ιδιαίτερα υψηλό σε σχέση με πέρυσι, όταν η αγορά άνοιξε περίπου στο 1,10 ευρώ το λίτρο.
Στόχος της κυβέρνησης είναι να περιοριστεί η αρχική τιμή κάτω από τα 1,75 ευρώ, ενώ στο τραπέζι βρίσκεται και μια σειρά συμπληρωματικών μέτρων.
Καθοριστικό ρόλο αναμένεται να διαδραματίσει ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης. Σήμερα, στο πετρέλαιο κίνησης ο ΕΦΚ ανέρχεται σε 41 λεπτά το λίτρο, ενώ από τις 15 Οκτωβρίου, όταν ξεκινά η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης, ο φόρος μειώνεται στα 28 λεπτά.
Η συγκεκριμένη μεταβολή μειώνει αυτομάτως την τελική τιμή κατά περίπου 15-16 λεπτά το λίτρο, μαζί με τον αναλογούντα ΦΠΑ.
Με βάση τα σημερινά δεδομένα, η τιμή θα διαμορφωνόταν έτσι περίπου στα 2 ευρώ το λίτρο. Εφόσον συνεχιστεί παράλληλα η στήριξη από τα διυλιστήρια, εκτιμάται ότι θα μπορούσε να υπάρξει επιπλέον μείωση τουλάχιστον 30 λεπτών, οδηγώντας την τελική τιμή στην περιοχή των 1,60-1,70 ευρώ το λίτρο.
Μείωση ΕΦΚ και αυξημένο επίδομα θέρμανσης
Το δεύτερο κρίσιμο σκέλος των παρεμβάσεων αφορά τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης.
Η κυβέρνηση αναμένει το «πράσινο φως» από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το ενδεχόμενο προσωρινής περαιτέρω μείωσης του ΕΦΚ στο πετρέλαιο θέρμανσης. Το κατώτατο επιτρεπόμενο επίπεδο στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι τα 21 λεπτά το λίτρο, έναντι των 28 λεπτών που προβλέπονται σήμερα.
Η μείωση του φόρου αποτελεί σημαντική δημοσιονομική εξίσωση, καθώς ο ΕΦΚ στο πετρέλαιο θέρμανσης αποφέρει στο Δημόσιο έσοδα περίπου 300 εκατ. ευρώ. Επομένως, οποιαδήποτε παρέμβαση θα πρέπει να συνδυαστεί με τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια.
Παράλληλα, αναμένεται αύξηση του επιδόματος θέρμανσης από τον Νοέμβριο. Η ενίσχυση θα αφορά όλες τις μορφές ενέργειας, μεταξύ άλλων το ρεύμα, το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τα πέλετ.
Σήμερα το επίδομα κυμαίνεται από 100 έως 800 ευρώ, ενώ σε περιοχές με πολύ χαμηλές θερμοκρασίες μπορεί να φτάσει έως και τα 1.200 ευρώ.
Ντίζελ κίνησης και πιθανή επαναφορά του πλαφόν
Παρεμβάσεις εξετάζονται και για το πετρέλαιο κίνησης, καθώς η άνοδος των διεθνών τιμών έχει ήδη μεταφερθεί στην αγορά, αυξάνοντας το κόστος για μεταφορές, επαγγελματίες και επιχειρήσεις.
Η επιδότηση στο ντίζελ κίνησης επεκτείνεται και τον Οκτώβριο και σήμερα ανέρχεται σε 10 λεπτά το λίτρο μαζί με τον ΦΠΑ. Στο τραπέζι βρίσκεται το ενδεχόμενο αύξησής της στα 20 λεπτά, εφόσον το επιτρέψουν τα δημοσιονομικά περιθώρια.
Για τις νέες παρεμβάσεις υπάρχει διαθέσιμος «κουμπαράς» περίπου 130-150 εκατ. ευρώ από το υπερπλεόνασμα του 2025.
Παράλληλα, εφόσον οι συνθήκες το επιβάλλουν, η κυβέρνηση εξετάζει την επαναφορά του πλαφόν στα καύσιμα, όπως είχε εφαρμοστεί από τις 11 Μαρτίου έως τις 30 Ιουνίου 2026.
Το συγκεκριμένο μέτρο δεν αφορούσε ενιαία ανώτατη τιμή στην αντλία, αλλά έθετε ανώτατο όριο στα μικτά περιθώρια κέρδους σε κάθε στάδιο της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Για τις εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών το ανώτατο περιθώριο είχε καθοριστεί στα 5 λεπτά ανά λίτρο, ενώ για τα πρατήρια στα 12 λεπτά, με το συνολικό περιθώριο να διαμορφώνεται στα 17 λεπτά το λίτρο.
Για τις νησιωτικές περιοχές προβλεπόταν ειδική δυνατότητα προσθήκης του πραγματικού κόστους διανομής και θαλάσσιας μεταφοράς. Για τις παραβάσεις προβλέπονταν διοικητικά πρόστιμα που μπορούσαν να φτάσουν έως και τα 5 εκατ. ευρώ.
Οι τιμές των καυσίμων στην Ευρώπη
Η ενεργειακή ακρίβεια έχει προκαλέσει σημαντικές ανατιμήσεις στην ευρωπαϊκή αγορά, με τις τιμές της βενζίνης και του ντίζελ να παραμένουν σε υψηλά επίπεδα.
Με βάση τα συγκριτικά στοιχεία της Κομισιόν, οι υψηλότερες τιμές βενζίνης καταγράφονται στη Δανία, την Ολλανδία και τη Γερμανία, όπου ο μέσος όρος αγγίζει τα 2,60 ευρώ το λίτρο.
Αντίστοιχα, στο πετρέλαιο κίνησης οι τιμές ξεπερνούν σε ορισμένες αγορές τα 2,50 ευρώ το λίτρο, με τη Δανία, τη Φινλανδία και την Ολλανδία να βρίσκονται στις υψηλότερες θέσεις.
Στην Ελλάδα, η υψηλή φορολογία εξακολουθεί να επιβαρύνει σημαντικά την τελική τιμή της βενζίνης. Η μέση τιμή διαμορφώνεται περίπου στα 2,16 ευρώ το λίτρο, κατατάσσοντας τη χώρα στην 6η θέση μεταξύ των ακριβότερων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στο πετρέλαιο κίνησης, η Ελλάδα βρίσκεται χαμηλότερα στην ευρωπαϊκή κατάταξη, στη 12η θέση, λόγω και του χαμηλότερου ΕΦΚ σε σχέση με άλλες χώρες.
