Τις περιπτώσεις στις οποίες οι μεταφορές χρημάτων μέσω IRIS δεν δημιουργούν φορολογική υποχρέωση, αλλά και εκείνες που μπορεί να προκαλέσουν έλεγχο από την Εφορία, ξεκαθαρίζει η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ).
Το τελευταίο διάστημα έχουν προκύψει αρκετά ερωτήματα σχετικά με τις καθημερινές συναλλαγές μέσω IRIS, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για μικροποσά που μεταφέρονται μεταξύ μελών μιας οικογένειας. Η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι οι απλές μεταφορές χρημάτων για την κάλυψη καθημερινών αναγκών δεν αποτελούν από μόνες τους αντικείμενο φορολογικού ενδιαφέροντος.
Για παράδειγμα, χρήματα που μεταφέρουν γονείς στα παιδιά τους για ενοίκιο, δίδακτρα, σούπερ μάρκετ ή άλλα καθημερινά έξοδα δεν αντιμετωπίζονται ως χρηματική δωρεά που απαιτεί δήλωση.
IRIS: Πότε οι μεταφορές χρημάτων δεν φορολογούνται
Οι μεταφορές μικροποσών μεταξύ συγγενών και οικείων προσώπων, είτε πραγματοποιούνται μέσω IRIS είτε με άλλη τραπεζική συναλλαγή, δεν δημιουργούν από μόνες τους ιδιαίτερο φορολογικό ενδιαφέρον.
Εξαίρεση μπορεί να υπάρξει όταν οι φορολογικές αρχές διαπιστώσουν συγκεκριμένο μοτίβο συναλλαγών που μπορεί να θεωρηθεί καταχρηστικό, όπως σταθερή συχνότητα μεταφορών ή επαναλαμβανόμενα και κυρίως μεγάλα ποσά.
Ειδικά τα χρήματα που δίνουν γονείς ή παππούδες σε παιδιά και εγγόνια για καθημερινά μικροέξοδα, δηλαδή το λεγόμενο «χαρτζιλίκι», δεν αντιμετωπίζονται ως χρηματική δωρεά που απαιτεί υποβολή δήλωσης στην εφαρμογή myPROPERTY.
Ωστόσο, ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην αιτιολογία της συναλλαγής. Εάν, για παράδειγμα, αναγραφεί «δωρεά» ή «δάνειο» ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για απλή μεταφορά χρημάτων για καθημερινές ανάγκες, μπορεί να δημιουργηθούν ερωτήματα σε έναν ενδεχόμενο φορολογικό έλεγχο.
Δωρεά ή χαρτζιλίκι; Η διαφορά που πρέπει να γνωρίζουν οι φορολογούμενοι
Διαφορετική αντιμετώπιση υπάρχει όταν η μεταφορά αποτελεί πραγματική χρηματική δωρεά ή γονική παροχή.
Για δωρεές χρημάτων έως 800.000 ευρώ προς πρόσωπα της α΄ κατηγορίας, δηλαδή τέκνα, συζύγους, γονείς και εγγόνια, δεν επιβάλλεται φόρος, υπό την προϋπόθεση ότι η μεταφορά πραγματοποιείται μέσω του τραπεζικού συστήματος και υποβάλλεται η προβλεπόμενη δήλωση.
Για ποσά άνω των 800.000 ευρώ επιβάλλεται φόρος με συντελεστή 10%.
Οι δηλώσεις χρηματικών γονικών παροχών υποβάλλονται μέσω της πλατφόρμας myPROPERTY. Στη συνέχεια, η ΑΑΔΕ ελέγχει τη συναλλαγή με βάση τα στοιχεία που αποστέλλουν τα πιστωτικά ιδρύματα.
Εάν η τράπεζα δεν επιβεβαιώσει τη συναλλαγή και ο φορολογούμενος δεν προσκομίσει τα απαραίτητα δικαιολογητικά, μπορεί να επιβληθεί φόρος χωρίς να ληφθεί υπόψη το αφορολόγητο ποσό. Σε αυτή την περίπτωση, ο φόρος επιβάλλεται από το πρώτο ευρώ, με συντελεστή 10%, 20% ή 40%, ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας.
Ακόμη μεγαλύτερη προσοχή απαιτείται στις χρηματικές γονικές παροχές που γίνονται με μετρητά. Όταν τα χρήματα δεν διακινούνται μέσω του τραπεζικού συστήματος, η παροχή φορολογείται αυτοτελώς με συντελεστή 10%, χωρίς αφορολόγητο όριο.
Πότε μπορεί να παρέμβει η Εφορία
Στο μικροσκόπιο μπορούν να μπουν και διαδοχικές δωρεές, όταν μέσω μιας σειράς συναλλαγών επιχειρείται να μεταφερθούν χρήματα σε πρόσωπο που δεν δικαιούται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ.
Για παράδειγμα, εάν πραγματοποιηθεί δωρεά από τέκνο προς γονέα και στη συνέχεια από τον γονέα προς άλλο τέκνο, η Εφορία μπορεί να εξετάσει τις πραγματικές συνθήκες, τη σκοπιμότητα των συναλλαγών και το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε.
Εφόσον προκύψει ότι τελικός ωφελούμενος είναι πρόσωπο που δεν ανήκει στην α΄ κατηγορία, όπως ένας αδελφός, και ότι οι διαδοχικές δωρεές έγιναν με αυτόν τον σκοπό, μπορεί να επιβληθεί φόρος 20% χωρίς αφορολόγητο όριο.
Μάλιστα, όταν το χρονικό διάστημα μεταξύ των διαδοχικών δωρεών είναι μικρό και ειδικότερα δεν ξεπερνά τους έξι μήνες, η περίπτωση μπορεί να αποτελέσει ένδειξη για τη διενέργεια φορολογικού ελέγχου.
Έλεγχος μπορεί να γίνει και όταν μεταφέρονται χρήματα σε κοινό λογαριασμό του τέκνου ή του δωρεοδόχου με τρίτο πρόσωπο. Οι αρχές εξετάζουν εάν τα χρήματα χρησιμοποιήθηκαν από τον πραγματικό δωρεοδόχο. Εάν διαπιστωθεί ότι το ποσό χρησιμοποιήθηκε από το τρίτο πρόσωπο, μπορεί να επιβληθεί φόρος δωρεάς.
Για δωρεές χρημάτων προς αδέλφια, θείους και άλλους συγγενείς της δεύτερης και τρίτης κατηγορίας, δεν υπάρχει αφορολόγητο όριο. Οι δωρεές προς συγγενείς της δεύτερης κατηγορίας φορολογούνται με συντελεστή 20%, ενώ για συγγενείς και λοιπά πρόσωπα της τρίτης κατηγορίας ο συντελεστής ανέρχεται σε 40%.
IRIS: Ποια είναι τα όρια των συναλλαγών
Από τον περασμένο Ιανουάριο έχουν αυξηθεί τα όρια των συναλλαγών μέσω IRIS.
Το ημερήσιο όριο για τους ιδιώτες αυξήθηκε από τα 500 στα 1.000 ευρώ, τόσο για μεταφορές μεταξύ ιδιωτών όσο και για πληρωμές προς επαγγελματίες. Παράλληλα, το συνολικό μηνιαίο όριο διαμορφώθηκε στις 5.000 ευρώ.
Στις συναλλαγές μεταξύ ιδιωτών δεν υπάρχει προμήθεια. Όταν η συναλλαγή αφορά επαγγελματία, έμπορο ή επιχείρηση, τυχόν χρέωση αφορά αποκλειστικά τον λήπτη των χρημάτων.
Η προμήθεια εξαρτάται από την κατηγορία της επιχείρησης και τον τρόπο πραγματοποίησης της πληρωμής, δηλαδή εάν γίνεται μέσω κινητού τηλεφώνου ή με τη χρήση του ΑΦΜ του επαγγελματία. Σύμφωνα με τα στοιχεία του κειμένου, η χρέωση κυμαίνεται από 0,2% έως 0,5% επί της συναλλαγής.
Τι ισχύει για ελεύθερους επαγγελματίες
Διαφορετικό είναι το καθεστώς όταν το IRIS χρησιμοποιείται από ελεύθερους επαγγελματίες για την είσπραξη χρημάτων από πελάτες.
Η αποδοχή πληρωμών μέσω IRIS είναι υποχρεωτική για τους επαγγελματίες και τα ποσά που εισπράττονται στο πλαίσιο της επαγγελματικής δραστηριότητας θεωρούνται επιχειρηματικά έσοδα.
Κατά συνέπεια, οι συγκεκριμένες εισπράξεις καταγράφονται ως έσοδα της επαγγελματικής δραστηριότητας και φορολογούνται κανονικά.
