Ένα είδος «παράλληλου μισθολογίου» έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια οι παροχές σε είδος που προσφέρουν οι επιχειρήσεις στους εργαζομένους, αντί για αυξήσεις στον βασικό μισθό. Κουπόνια σίτισης, δωροεπιταγές και κάρτες αγορών αποτελούν πλέον συνηθισμένο τρόπο επιβράβευσης ή ενίσχυσης του εισοδήματος.
Για εργαζομένους και εργοδότες, οι συγκεκριμένες παροχές μπορεί να προσφέρουν σημαντικά βραχυπρόθεσμα οφέλη, καθώς -μέχρι συγκεκριμένα όρια- δεν επιβαρύνονται με φόρο και ασφαλιστικές εισφορές. Ωστόσο, η επιλογή αυτή έχει και μια λιγότερο εμφανή συνέπεια: όταν οι παροχές αντικαθιστούν μέρος του μισθού, περιορίζονται οι ασφαλιστικές εισφορές και, κατ’ επέκταση, μπορεί να επηρεαστεί μελλοντικά το ύψος της ανταποδοτικής σύνταξης.
Ένας στους τέσσερις εργαζομένους λαμβάνει κουπόνια σίτισης
Σύμφωνα με στοιχεία του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων της ΓΣΕΒΕΕ, περίπου 25% των εργαζομένων στην Ελλάδα λαμβάνει κουπόνια ή κάρτες σίτισης από τον εργοδότη του, είτε σε σταθερή είτε σε περιστασιακή βάση.
Μάλιστα, οι κοινωνικοί εταίροι έχουν ζητήσει την αύξηση του ημερήσιου αφορολόγητου ορίου για τις διατακτικές σίτισης από τα 6 στα 10 ευρώ.
Η ανάγκη αυτή συνδέεται και με τον τρόπο που χρησιμοποιούνται οι συγκεκριμένες παροχές. Το 95,7% των εργαζομένων χρησιμοποιεί τις κάρτες σίτισης κυρίως σε σούπερ μάρκετ για την κάλυψη βασικών αναγκών του νοικοκυριού και όχι αποκλειστικά για την αγορά έτοιμου φαγητού.
Από την πλευρά των επιχειρήσεων, το 54,2% επιλέγει τις παροχές σε είδος λόγω των φορολογικών πλεονεκτημάτων, το 40% με στόχο τη διατήρηση του προσωπικού και το 39,2% για λόγους εταιρικής κουλτούρας.
Πότε τα κουπόνια σίτισης φορολογούνται
Οι διατακτικές σίτισης που παρέχει ο εργοδότης έχουν ειδική φορολογική μεταχείριση και απαλλάσσονται από τον φόρο εισοδήματος έως το ποσό των 6 ευρώ ανά εργάσιμη ημέρα.
Εφόσον η αξία τους ξεπεράσει το συγκεκριμένο όριο, το επιπλέον ποσό θεωρείται παροχή σε είδος και φορολογείται ως εισόδημα από μισθωτή εργασία.
Διαφορετική είναι η αντιμετώπιση για τις δωροεπιταγές και τα κουπόνια αγορών. Γενικά θεωρούνται παροχές σε είδος, αλλά δεν φορολογούνται όταν η συνολική αξία τους μέσα στο έτος δεν υπερβαίνει τα 300 ευρώ. Εφόσον ξεπεραστεί το όριο, το ποσό υπόκειται στους προβλεπόμενους κανόνες φορολόγησης των παροχών σε είδος.
Τι ισχύει με τον ΦΠΑ στα κουπόνια
Διαφορετικοί κανόνες ισχύουν και ως προς τον ΦΠΑ, ανάλογα με το είδος του κουπονιού.
Τα κουπόνια διακρίνονται σε συγκεκριμένου σκοπού και πολλαπλών σκοπών. Στην πρώτη περίπτωση είναι γνωστά ήδη από την έκδοση του κουπονιού τόσο ο τόπος φορολόγησης όσο και ο συντελεστής ΦΠΑ. Επομένως, ο ΦΠΑ αποδίδεται κατά την έκδοση ή την πώλησή του.
Αντίθετα, στα κουπόνια πολλαπλών σκοπών δεν μπορεί εξαρχής να προσδιοριστεί με βεβαιότητα ο τόπος φορολόγησης ή το ύψος του ΦΠΑ. Ο φόρος αποδίδεται κατά την εξαργύρωση του κουπονιού.
Στην αλυσίδα ενός κουπονιού μπορεί να συμμετέχουν ο εκδότης, ο μεσάζοντας, η επιχείρηση που παρέχει το αγαθό ή την υπηρεσία και, τελικά, ο εργαζόμενος που το χρησιμοποιεί. Για τον λόγο αυτό, η φορολογική μεταχείριση εξαρτάται από το είδος του κουπονιού και τον τρόπο έκδοσης και αξιοποίησής του.
Στο τραπέζι η αύξηση του ορίου στα 10 ευρώ
Το αφορολόγητο όριο των 6 ευρώ την ημέρα για τις διατακτικές σίτισης παραμένει αμετάβλητο εδώ και χρόνια, την ώρα που το κόστος των τροφίμων και των βασικών αγαθών έχει αυξηθεί σημαντικά.
Κοινωνικοί εταίροι και εκπρόσωποι της αγοράς ζητούν πλέον την αναπροσαρμογή του ορίου στα 10 ευρώ ημερησίως. Μια τέτοια αλλαγή θα μπορούσε να αυξήσει το μηνιαίο όφελος για έναν εργαζόμενο έως περίπου 220 ευρώ, με βάση τις εργάσιμες ημέρες.
