Περισσότερες από 126 εκατομμύρια συναλλαγές, συνολικής αξίας 11 δισ. ευρώ, πραγματοποιήθηκαν μέσω IRIS το 2025, καθιστώντας τις άμεσες μεταφορές χρημάτων μέρος της καθημερινότητας. Ωστόσο, η ευκολία των ηλεκτρονικών πληρωμών δημιουργεί ερωτήματα για τη φορολογική αντιμετώπιση των ποσών που μεταφέρονται μεταξύ φίλων, γονέων, παιδιών και άλλων συγγενών.
Το βασικό ζήτημα είναι αν τα χρήματα αποτελούν εισόδημα, επιστροφή κοινών εξόδων, δωρεά ή γονική παροχή. Η χρήση του IRIS δεν καθορίζει από μόνη της τη φορολογική μεταχείριση μιας συναλλαγής, καθώς σημασία έχει ο πραγματικός σκοπός της μεταφοράς.
IRIS: Πότε φορολογούνται οι μεταφορές χρημάτων
Μια μεταφορά χρημάτων μέσω IRIS δεν αποτελεί αυτομάτως φορολογητέο εισόδημα για τον παραλήπτη. Για παράδειγμα, εάν δύο φίλοι βγουν για φαγητό και ο ένας πληρώσει λογαριασμό 70 ευρώ, ο άλλος μπορεί να του στείλει τα 35 ευρώ που του αναλογούν.
Σε αυτή την περίπτωση, η μεταφορά αφορά τον επιμερισμό μιας κοινής δαπάνης και όχι την απόκτηση εισοδήματος από τον παραλήπτη.
Για την καλύτερη τεκμηρίωση τέτοιων συναλλαγών, είναι χρήσιμο η αιτιολογία να περιγράφει με σαφήνεια τον σκοπό της πληρωμής, όπως «συμμετοχή σε κοινά έξοδα» ή «επιστροφή χρημάτων για φαγητό». Η περιγραφή θα πρέπει να ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα και να μην χρησιμοποιείται απλώς για να χαρακτηριστεί διαφορετικά μια συναλλαγή.
Αντίθετα, όταν οι μεταφορές αφορούν συστηματικές πληρωμές για παροχή υπηρεσιών ή πώληση προϊόντων, ενδέχεται να αποτελούν έσοδα από επαγγελματική δραστηριότητα, ανεξάρτητα από το αν πραγματοποιούνται μέσω IRIS ή με άλλο τρόπο.
Τι ισχύει με το χαρτζιλίκι σε παιδιά και φοιτητές
Οι γονείς συχνά μεταφέρουν χρήματα στα παιδιά τους για την κάλυψη καθημερινών αναγκών, όπως το ενοίκιο, η διατροφή, οι λογαριασμοί και τα έξοδα σπουδών. Οι μεταφορές αυτές δεν χαρακτηρίζονται αυτομάτως εισόδημα, ούτε η συχνότητά τους αρκεί από μόνη της για να προκύψει φορολογική υποχρέωση.
Για παράδειγμα, ένας γονέας μπορεί να στέλνει κάθε μήνα 300, 500 ή 800 ευρώ στο παιδί του που σπουδάζει σε άλλη πόλη. Η φορολογική αντιμετώπιση εξαρτάται από την πραγματική φύση της παροχής και από το κατά πόσο πρόκειται για κάλυψη αναγκών ή για χρηματική δωρεά ή γονική παροχή.
Για τις χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές προς πρόσωπα της Α΄ κατηγορίας, στην οποία περιλαμβάνονται τα παιδιά, προβλέπεται αφορολόγητο έως 800.000 ευρώ, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και με την τήρηση της προβλεπόμενης διαδικασίας. Επομένως, το όριο αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε μεταφορά χρημάτων μεταξύ γονέα και παιδιού απαλλάσσεται αυτόματα από κάθε υποχρέωση, ανεξάρτητα από τον τρόπο και την αιτία της.
Μεταφορές μεταξύ συγγενών
Η συγγενική σχέση δεν συνεπάγεται αυτόματη φορολογική απαλλαγή για κάθε χρηματική μεταφορά. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν μεταφέρονται μεγάλα ποσά μεταξύ αδελφών ή άλλων συγγενών, καθώς πρέπει να διευκρινίζεται αν πρόκειται για επιστροφή οφειλής, συμμετοχή σε κοινά έξοδα ή δωρεά.
Οι δωρεές μεταξύ αδελφών υπάγονται σε διαφορετικό φορολογικό καθεστώς από τις γονικές παροχές προς παιδιά. Συνεπώς, πριν από τη μεταφορά σημαντικών ποσών, είναι σκόπιμο να εξετάζονται οι σχετικοί φορολογικοί κανόνες και οι υποχρεώσεις που ενδέχεται να προκύπτουν.
Αντίστοιχα, όταν στη μεταφορά χρημάτων μεσολαβεί τρίτο πρόσωπο, η διαδρομή των χρημάτων δεν αλλάζει από μόνη της τη φορολογική τους φύση. Για παράδειγμα, εάν ένας αδελφός στείλει χρήματα στη μητέρα του και εκείνη τα μεταφέρει στον άλλο αδελφό, θα πρέπει να μπορεί να τεκμηριωθεί η πραγματική αιτία της συναλλαγής.
Υπάρχει όριο που ενεργοποιεί έλεγχο από την εφορία;
Δεν υπάρχει ένα ενιαίο ποσό, όπως τα 1.000 ή τα 3.000 ευρώ, πάνω από το οποίο κάθε μεταφορά μέσω IRIS θεωρείται αυτομάτως ύποπτη ή φορολογητέα. Η αξιολόγηση εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά της συναλλαγής, την προέλευση των χρημάτων, τη συχνότητα των μεταφορών και τα διαθέσιμα στοιχεία που τεκμηριώνουν τον σκοπό τους.
Μια μεμονωμένη μεταφορά για την κάλυψη κοινών εξόδων διαφέρει από επαναλαμβανόμενες εισπράξεις που συνδέονται με επαγγελματική δραστηριότητα ή από χρηματικές παροχές που ενδέχεται να υπόκεινται σε φόρο δωρεάς.
Για τον λόγο αυτό, οι χρήστες του IRIS θα πρέπει να χρησιμοποιούν ακριβή αιτιολογία, να διατηρούν αποδεικτικά στοιχεία όπου χρειάζεται και να ελέγχουν τις φορολογικές υποχρεώσεις που ενδέχεται να συνδέονται με μεγαλύτερες μεταφορές, δωρεές ή γονικές παροχές. Η αιτιολογία βοηθά στην εξήγηση μιας συναλλαγής, αλλά δεν υποκαθιστά τα απαραίτητα δικαιολογητικά ή τη νόμιμη δήλωσή της, όταν αυτή απαιτείται.
