Οι καταθέσεις μετρητών σε τραπεζικούς λογαριασμούς μπορεί να βρεθούν στο επίκεντρο φορολογικού ελέγχου, όταν η προέλευση των χρημάτων δεν μπορεί να συνδεθεί με τα δηλωμένα εισοδήματα ή με κάποια άλλη νόμιμη και αποδεδειγμένη πηγή.
Η ΑΑΔΕ έχει τη δυνατότητα να εξετάζει τις τραπεζικές κινήσεις των φορολογουμένων και, σε περίπτωση που εντοπιστούν ποσά που δεν δικαιολογούνται επαρκώς, να τα χαρακτηρίζει ως αδικαιολόγητη προσαύξηση περιουσίας.
Σύμφωνα με τον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, ποσά που προέρχονται από άγνωστη, παράνομη ή μη τεκμηριωμένη πηγή μπορούν να θεωρηθούν εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα και να φορολογηθούν με συντελεστή 33%.
Πότε μια κατάθεση μπαίνει στο μικροσκόπιο της ΑΑΔΕ
Δεν υπάρχει συγκεκριμένο όριο σε ευρώ που να καθορίζει αυτόματα έναν φορολογικό έλεγχο. Οποιαδήποτε κατάθεση μπορεί να εξεταστεί, εφόσον δημιουργεί ερωτήματα σχετικά με την προέλευσή της.
Οι βασικοί λόγοι που μπορούν να οδηγήσουν σε έλεγχο είναι:
- Ασυμφωνία μεταξύ εισοδημάτων και καταθέσεων: Όταν τα ποσά που εμφανίζονται στους λογαριασμούς είναι μεγαλύτερα από τα εισοδήματα που έχουν δηλωθεί.
- Επίκληση παλαιών αποταμιεύσεων χωρίς αποδείξεις: Όταν ο φορολογούμενος υποστηρίζει ότι τα χρήματα προέρχονται από αποταμιεύσεις προηγούμενων ετών, αλλά δεν μπορεί να αποδείξει πώς συγκεντρώθηκαν.
- Συχνές ή μεγάλες καταθέσεις μετρητών: Επαναλαμβανόμενες κινήσεις που δεν ταιριάζουν με το οικονομικό προφίλ του φορολογούμενου μπορεί να προκαλέσουν περαιτέρω έλεγχο.
Η απλή αναφορά ότι «τα χρήματα υπήρχαν στο σπίτι» ή σε θυρίδα δεν θεωρείται επαρκής δικαιολογία χωρίς στοιχεία που να αποδεικνύουν τη νόμιμη προέλευσή τους.
Η υπόθεση που έφερε ξανά στο προσκήνιο τους ελέγχους
Το ζήτημα αναδείχθηκε μέσα από πρόσφατη απόφαση της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ), η οποία εξέτασε περίπτωση φορολογούμενου που βρέθηκε αντιμέτωπος με πρόσθετους φόρους και πρόστιμα μετά από έλεγχο τραπεζικών καταθέσεων.
Ο φορολογούμενος υποστήριξε ότι τα χρήματα που κατατέθηκαν προέρχονταν από κεφάλαια προηγούμενων ετών, τα οποία διατηρούσε εκτός τραπεζικού συστήματος.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, κρίθηκε ότι δεν υπήρχε διαθέσιμο κεφάλαιο που να δικαιολογεί την ύπαρξη των συγκεκριμένων μετρητών.
Τι στοιχεία πρέπει να έχει ο φορολογούμενος για να δικαιολογήσει χρήματα
Σε έναν φορολογικό έλεγχο, ο πολίτης πρέπει να μπορεί να αποδείξει την προέλευση των χρημάτων με στοιχεία όπως:
- έγγραφα από πώληση ακινήτου ή άλλου περιουσιακού στοιχείου,
- αποδεικτικά δανείου,
- στοιχεία δωρεάς ή γονικής παροχής,
- αποδείξεις παλαιότερων αναλήψεων από τραπεζικούς λογαριασμούς,
- φορολογικές δηλώσεις προηγούμενων ετών.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η λεγόμενη «διαδρομή του χρήματος». Δηλαδή, αν τα χρήματα που εμφανίζονται σήμερα στην τράπεζα μπορούν να συνδεθούν με συγκεκριμένη και νόμιμη οικονομική πηγή.
Για παράδειγμα, μια παλαιότερη ανάληψη χρημάτων από λογαριασμό μπορεί να δικαιολογήσει μια μεταγενέστερη κατάθεση, μόνο όμως εφόσον αποδειχθεί ότι τα συγκεκριμένα χρήματα δεν είχαν ήδη χρησιμοποιηθεί για άλλες αγορές ή υποχρεώσεις.
Παραδείγματα καταθέσεων που μπορεί να θεωρηθούν αδικαιολόγητες
Ελεύθερος επαγγελματίας:
Κατέθεσε 50.000 ευρώ το 2022 και υποστήριξε ότι προέρχονταν από αποταμιεύσεις του 2016. Ο έλεγχος διαπίστωσε ότι τα εισοδήματα της συγκεκριμένης περιόδου δεν επαρκούσαν για τη δημιουργία αυτού του κεφαλαίου, ενώ οι δαπάνες του ήταν υψηλότερες.
Μισθωτός:
Κατέθεσε 20.000 ευρώ το 2023, δηλώνοντας ότι τα χρήματα βρίσκονταν στο σπίτι από το 2019. Παρότι είχε εισοδήματα, δεν υπήρχαν στοιχεία που να αποδεικνύουν την ύπαρξη και τη διατήρηση αυτών των μετρητών.
Δεν φορολογείται η κατάθεση – φορολογείται η αδικαιολόγητη προέλευση
Η κατάθεση χρημάτων σε τραπεζικό λογαριασμό από μόνη της δεν αποτελεί φορολογική παράβαση. Οι αναλήψεις και οι επανακαταθέσεις χρημάτων επιτρέπονται κανονικά.
Το κρίσιμο σημείο για την εφορία είναι αν ο φορολογούμενος μπορεί να αποδείξει από πού προήλθαν τα χρήματα και αν αυτά συνδέονται με εισοδήματα που έχουν ήδη δηλωθεί ή φορολογηθεί.
