Έντονη συζήτηση προκαλεί το ενδεχόμενο να δοθεί η δυνατότητα εισαγωγής αποφοίτων του προγράμματος International Baccalaureate (IB) στα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια, εξέλιξη που, σύμφωνα με πληροφορίες που βλέπουν το φως της δημοσιότητας, εξετάζεται σε θεσμικό επίπεδο.
Η ΟΙΕΛΕ εκφράζει την ανησυχία της ότι μια τέτοια ρύθμιση θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία «παράλληλων διαδρομών» πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, πέρα από το υφιστάμενο σύστημα των πανελλαδικών εξετάσεων. Όπως υποστηρίζει, το ζήτημα δεν αφορά μόνο τη διαδικασία εισαγωγής, αλλά και τις κοινωνικές προεκτάσεις που μπορεί να έχει, εφόσον, όπως επισημαίνεται, το πρόγραμμα ΙΒ παρακολουθείται κυρίως από μαθητές ιδιωτικών σχολείων.
Σύμφωνα με την Ομοσπονδία, μια τέτοια αλλαγή ενδέχεται να ενισχύσει τις εκπαιδευτικές ανισότητες, εφόσον η πρόσβαση στο συγκεκριμένο πρόγραμμα συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με οικονομικές δυνατότητες. Παράλληλα, γίνεται λόγος για αυξημένο ενδιαφέρον επενδυτικών σχημάτων στον χώρο της ιδιωτικής εκπαίδευσης, με φόντο τη διεύρυνση των εκπαιδευτικών επιλογών και των τίτλων σπουδών που αναγνωρίζονται.
Από την πλευρά της, η ΟΙΕΛΕ διευκρινίζει ότι δεν στρέφεται κατά του ίδιου του προγράμματος ΙΒ ως εκπαιδευτικής μεθόδου, αλλά κατά της πιθανής θεσμικής αξιοποίησής του ως εναλλακτικής οδού εισαγωγής στα δημόσια ΑΕΙ.
Η Ομοσπονδία επαναφέρει, παράλληλα, τη θέση της για συνολική μεταρρύθμιση του Λυκείου και του τρόπου πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, προτείνοντας ένα σύστημα που θα λαμβάνει υπόψη το συνολικό προφίλ και τις δεξιότητες των μαθητών, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου εθνικού διαλόγου.
Η ανακοίνωση της ΟΙΕΛΕ
«Όταν το Μάιο του 2025 ο Πρόεδρος της ΟΙΕΛΕ προχωρούσε σε δημόσια παρέμβαση για τον κίνδυνο το «παράλληλο απολυτήριο» (βλέπε ΙΒ) να οδηγήσει στην διάλυση των Πανελλαδικών και στην δημιουργία πολλών οδών πρόσβασης στο δημόσιο πανεπιστήμιο, ενδεχομένως με διαδικασίες που κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί την διαφάνεια και αξιοπιστία τους, κάποιοι τον λοιδόρησαν. «Αποκλείεται το ΙΒ να οδηγήσει ποτέ στο δημόσιο πανεπιστήμιο», έλεγαν, «αυτά είναι υπερβολές της ΟΙΕΛΕ». Όπως όμως σε πολλές αναλύσεις μας στο παρελθόν, έτσι και τώρα φαίνεται ότι δυστυχώς δικαιωνόμαστε. Σύμφωνα με την Καθημερινή και τον καλά πληροφορημένο συντάκτη Απόστολο Λακασά, πλέον οι απόφοιτοι ΙΒ θα εισάγονται στο δημόσιο πανεπιστήμιο.
Ελάχιστα ενδιαφέρει, αν αυτό θα γίνει με ποσόστωση εκτός του επίσημου αριθμού εισακτέων (όπως αναφέρει το άρθρο), καθώς αυτά αλλάζουν ραγδαία. Ας μην ξεχνάμε ότι η Νίκη Κεραμέως νομοθέτησε την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (ΕΒΕ) η οποία έστειλε εκτός πανεπιστημιακής εκπαίδευσης και στις αγκάλες των ιεκαρχών και των κολλεγιαρχών σχεδόν 20.000 παιδιά ετησίως. Σημασία έχει πως έρχεται το πρώτο χτύπημα στην ενιαία και διαφανή πρόσβαση στα δημόσια πανεπιστήμια προς όφελος μιας κοινωνικά και οικονομικά προνομιούχας ελίτ. Διότι η αλλαγή αυτή δεν γίνεται για τα (ελάχιστα) παιδιά των δημόσιων σχολείων που θα ακολουθήσουν το πρόγραμμα ΙΒ, αλλά για τα χιλιάδες παιδιά που το ακολουθούν στην ιδιωτική εκπαίδευση!
Γιατί συνέβη αυτό τώρα; Η άποψη της ΟΙΕΛΕ είναι πως η κυβέρνηση υλοποιεί ένα αίτημα των funds που έχουν επενδύσει στην ιδιωτική εκπαίδευση. Έγραφε στην παρέμβασή του ο Πρόεδρος της Ομοσπονδίας:
«Ήδη 6 μεγάλα ιδιωτικά σχολεία πέρασαν στον έλεγχο ξένων επενδυτών. Τα 5 από αυτά παρέχουν πρόγραμμα ΙΒ και το 6ο ανακοίνωσε ότι το ξεκινά άμεσα. Δεν είναι τυχαία η επιλογή των επενδυτών. Βλέπουν ότι μέσω του ΙΒ θα μπορέσουν να ξεκινήσουν συνεργασία με κάποια ιδιωτικά πανεπιστήμια ή, γιατί όχι, να δημιουργήσουν και δικές τους ανώτατες δομές. Αρκεί, όμως, μόνο αυτό; Κατά τη γνώμη μας, όχι. Θεωρούμε πως κύριος στόχος τους είναι το ΙΒ (ή οποιοδήποτε άλλο «παράλληλο» απολυτήριο δημιουργήσουν) να μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για το ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης στη δήλωση που παρατίθεται στην εισαγωγή του άρθρου, όχι μόνο δεν το αποκλείει, αλλά με την εισαγωγή του ΙΒ στα Πρότυπα, θέτει τα θεμέλια μιας μελλοντικής νομοθετικής τροποποίησης. Με μια τέτοια ρύθμιση, που κατά τη γνώμη μας είναι εξαιρετικά πιθανή, θα δημιουργηθούν κάθετες εκπαιδευτικές μονάδες που θα αναλαμβάνουν μαθητές από την προσχολική αγωγή μέχρι την απονομή πανεπιστημιακού τίτλου.»
Πρόκειται για μια αλλαγή που λίγοι την καταλαβαίνουν, αλλά που θα έχει σεισμικές επιπτώσεις στο εκπαιδευτικό σύστημα και που θα γιγαντώσει τις εκπαιδευτικές και κοινωνικές ανισότητες. Η αλλαγή αυτή επιβάλλεται, έτσι ώστε το ιδιωτικό σχολείο που κατέχουν τα funds και παρέχει ΙΒ να διαφημίζει την «ευκολότερη» πρόσβαση στο δημόσιο πανεπιστήμιο και να γίνει έτσι πολύ ελκυστικό για τους γονείς. Και επειδή είναι σχεδόν βέβαιο ότι σε βάθος χρόνου θα πολλαπλασιαστούν οι μαθητές που θα παρακολουθήσουν το πρόγραμμα ΙΒ, δύσκολα θα παραμείνει οποιαδήποτε ποσόστωση αποφασιστεί. Η πολιτική πίεση που θα ασκήσει το πανίσχυρο lobby των funds θα έχει ως στόχο την ριζική μεταβολή του συστήματος πρόσβασης υπέρ των παιδιών που παρακολουθούν το πρόγραμμα ΙΒ και εναντίον των παιδιών των πολλών που δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα και που θα δουν τις πιθανότητές τους για σπουδές σε ένα δημόσιο πανεπιστήμιο να συρρικνώνονται.
Η πρόταση της ΟΙΕΛΕ
Οι ανακοινώσεις μας δεν στοχεύουν το πρόγραμμα ΙΒ (που είναι ένα ποιοτικό πρόγραμμα), αλλά την πολιτική χρήση του προγράμματος υπέρ μιας συγκεκριμένης κατηγορίας μαθητών. Η κυβέρνηση φαίνεται πως επιλέγει τη σταδιακή κατάργηση των Πανελλαδικών, όχι για την αντικατάστασή τους από ένα πιο σύγχρονο, καθολικό και διαφανές σύστημα πρόσβασης, αλλά από ένα σύστημα διαφορετικών διαδρομών που θα ευνοούν τα παιδιά εύπορων οικογενειών και θα περιορίζουν το δρόμο των παιδιών των δημόσιων και των μικρομεσαίων ιδιωτικών σχολείων που δεν μπορούν να αντέξουν το ράλι των επενδύσεων.
Η Ομοσπονδία μας έχει τοποθετηθεί με σαφήνεια. Θεωρούμε ότι οι Πανελλαδικές Εξετάσεις είναι μεν διαφανείς, αλλά έχουν φθάσει στα όριά τους. Η ριζοσπαστική μεταρρύθμιση του Λυκείου που έχει αχρηστευθεί ως εκπαιδευτική βαθμίδα, ένα ισχυρό απολυτήριο που θα λαμβάνει υπόψη το προφίλ και το συνολικό φάκελο ενός μαθητή, ένα σύστημα πρόσβασης ελεύθερο που θα υπολογίζει τις ανάγκες, τις επιθυμίες, τις δεξιότητες και ικανότητες των παιδιών και δεν θα λειτουργεί ως «κλήρωση» θα πρέπει να αποτελέσουν στοιχεία ενός μεγάλου, εθνικού διαλόγου. Στόχος της χώρας θα πρέπει να είναι η ακόμη μεγαλύτερη πρόσβαση της νέας γενιάς στη γνώση κι όχι να επιστρέψουμε στη μετεμφυλιακή εποχή, όταν σπούδαζαν μόνο τα παιδιά των ολίγων.
