Καθοριστικό ρόλο στο ύψος της μελλοντικής σύνταξης των ελεύθερων επαγγελματιών παίζει πλέον η ασφαλιστική κατηγορία που επιλέγουν κάθε χρόνο στον e-ΕΦΚΑ. Το ισχύον σύστημα έχει αποσυνδέσει τις εισφορές από το δηλωθέν εισόδημα, δίνοντας τη δυνατότητα επιλογής ανάμεσα σε έξι ασφαλιστικές κλάσεις.
Για το 2026, τα ποσά των εισφορών για κύρια σύνταξη διαμορφώνονται ως εξής:
-
1η κατηγορία: 185,09 ευρώ
-
2η κατηγορία: 222,12 ευρώ
-
3η κατηγορία: 281,82 ευρώ
-
4η κατηγορία: 354,66 ευρώ
-
5η κατηγορία: 440,64 ευρώ
-
6η κατηγορία: 597,06 ευρώ
Με την προσθήκη της υγειονομικής περίθαλψης, το συνολικό μηνιαίο κόστος κυμαίνεται από 250,77 έως 675,87 ευρώ.
Πώς επηρεάζεται η τελική σύνταξη
Η επιλογή ασφαλιστικής κατηγορίας έχει άμεσο αντίκτυπο στη σύνταξη. Όσο υψηλότερες είναι οι εισφορές, τόσο μεγαλύτερη είναι η βάση υπολογισμού της ανταποδοτικής σύνταξης.
Η τελική παροχή αποτελείται από δύο μέρη:
-
Εθνική σύνταξη (εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις)
-
Ανταποδοτική σύνταξη, που εξαρτάται από εισφορές και έτη ασφάλισης
Αυτό σημαίνει ότι δύο ασφαλισμένοι με ίδια χρόνια στον ΟΑΕΕ μπορεί να λάβουν διαφορετική σύνταξη, αν έχουν επιλέξει διαφορετικές κατηγορίες.
Νόμος 4670/2020: Το πλαίσιο των κατηγοριών
Το σημερινό σύστημα θεσπίστηκε με τον Νόμος 4670/2020 και εισήγαγε την ευελιξία επιλογής εισφορών για τους μη μισθωτούς.
Ευελιξία με κόστος: Πλεονεκτήματα και παγίδες
Το βασικό πλεονέκτημα είναι ότι ο επαγγελματίας μπορεί:
-
να επιλέγει χαμηλότερη κατηγορία σε περιόδους πίεσης
-
να μεταβαίνει σε υψηλότερη όταν αυξάνεται το εισόδημα
Ωστόσο, υπάρχει και μια σημαντική παράμετρος:
Η μακροχρόνια παραμονή σε χαμηλές κατηγορίες οδηγεί σε χαμηλότερη σύνταξη.
Αντίθετα, η σταθερή επιλογή υψηλότερων κατηγοριών λειτουργεί ως επένδυση για μεγαλύτερη μελλοντική παροχή.
Ο χρόνος είναι καθοριστικός
Ιδιαίτερη σημασία έχει η διάρκεια παραμονής σε κάθε κατηγορία:
-
Η πρόσκαιρη μετάβαση σε υψηλή κατηγορία λίγο πριν τη σύνταξη δεν αρκεί για μεγάλη αύξηση
-
Το σύστημα υπολογίζει το σύνολο του ασφαλιστικού βίου
Επομένως, η σύνταξη «χτίζεται» σταδιακά και όχι μόνο στα τελευταία χρόνια.
Στρατηγική επιλογής για τους ασφαλισμένους
Για τους ασφαλισμένους του πρώην ΟΑΕΕ, η επιλογή κατηγορίας απαιτεί σχεδιασμό:
-
Όσοι έχουν πολλά χρόνια μπροστά τους μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά τη σύνταξή τους
-
Όσοι πλησιάζουν τη συνταξιοδότηση έχουν περιορισμένο περιθώριο βελτίωσης
Πόσους αφορά το σύστημα
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του e-ΕΦΚΑ, οι ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι ξεπερνούν το 1 εκατομμύριο, γεγονός που δείχνει τη μεγάλη σημασία του τρόπου υπολογισμού των εισφορών και της σύνταξης.
