Αλλαγές στις προϋποθέσεις χορήγησης της γονικής άδειας προβλέπει το νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας, το οποίο βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση. Με τη νέα ρύθμιση καταργείται η υποχρέωση να έχει συμπληρωθεί ένα έτος πραγματικής απασχόλησης στον ίδιο εργοδότη ανάμεσα στη λήξη της γονικής άδειας για ένα παιδί και στη χορήγηση αντίστοιχης άδειας για το επόμενο.
Με τον τρόπο αυτό, το δικαίωμα στη γονική άδεια διατηρείται ως αυτοτελές για κάθε παιδί, χωρίς να απαιτείται πλέον η μεσολάβηση του συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος. Ωστόσο, εξακολουθεί να ισχύει η γενική προϋπόθεση για τη θεμελίωση του δικαιώματος: ο εργαζόμενος πρέπει να έχει συμπληρώσει ένα έτος συνεχόμενης απασχόλησης ή απασχόλησης με διαδοχικές συμβάσεις ορισμένου χρόνου στον ίδιο εργοδότη.
Τέσσερις μήνες γονικής άδειας για κάθε παιδί – Πόσο είναι το επίδομα της ΔΥΠΑ
Κάθε εργαζόμενος γονέας ή πρόσωπο που ασκεί τη γονική μέριμνα δικαιούται τέσσερις μήνες γονικής άδειας για κάθε παιδί, με σκοπό την ανατροφή του. Η άδεια μπορεί να χορηγηθεί είτε συνεχόμενα είτε τμηματικά, μέχρι το παιδί να συμπληρώσει το 8ο έτος της ηλικίας του.
Σε περίπτωση υιοθεσίας ή αναδοχής παιδιού ηλικίας έως οκτώ ετών, η άδεια ξεκινά από την ένταξή του στην οικογένεια.
Για τους δύο πρώτους μήνες, η ΔΥΠΑ καταβάλλει σε κάθε γονέα μηνιαίο επίδομα ίσο με τον εκάστοτε ελάχιστο νομοθετημένο μισθό, καθώς και την αναλογία των δώρων εορτών και του επιδόματος άδειας.
Όταν υπάρχουν περισσότερα παιδιά, το δικαίωμα στη γονική άδεια και στο αντίστοιχο επίδομα είναι ξεχωριστό για καθένα από αυτά. Ειδικότερα:
- Γονείς διδύμων, τριδύμων ή περισσότερων πολύδυμων τέκνων δικαιούνται να λάβουν την άδεια ξεχωριστά για κάθε παιδί, συνεχόμενα ή διακεκομμένα, καθώς και επίδομα για δύο επιπλέον μήνες, ανεξάρτητα από τον αριθμό των παιδιών που γεννήθηκαν μαζί.
- Μόνοι γονείς δικαιούνται διπλάσια άδεια και επίδομα στις περιπτώσεις θανάτου του άλλου γονέα, ολικής αφαίρεσης της γονικής μέριμνας ή μη αναγνώρισης του παιδιού από τον άλλο γονέα.
Επιπλέον, σε περίπτωση λήξης σύμβασης εργασίας ορισμένου χρόνου, η γονική άδεια διακόπτεται. Μπορεί, ωστόσο, να συνεχιστεί εφόσον η σύμβαση ανανεωθεί ή παραταθεί ή εάν ο εργαζόμενος συνάψει νέα σύμβαση εργασίας με άλλον εργοδότη, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται οι προβλεπόμενοι όροι.
Πώς γίνεται η αίτηση και ποιοι γονείς έχουν προτεραιότητα
Η αίτηση για τη χορήγηση γονικής άδειας υποβάλλεται στον εργοδότη είτε εγγράφως είτε ηλεκτρονικά, τουλάχιστον έναν μήνα πριν από την επιθυμητή ημερομηνία έναρξης. Σε αυτήν πρέπει να αναφέρονται η ημερομηνία έναρξης και η ημερομηνία λήξης της άδειας. Σε έκτακτες περιπτώσεις, η αίτηση μπορεί να υποβληθεί και σε μικρότερο χρονικό διάστημα.
Ο εργοδότης οφείλει, έπειτα από διαβούλευση με τον εργαζόμενο, να απαντήσει το συντομότερο δυνατό και σε κάθε περίπτωση εντός ενός μήνα. Η άδεια χορηγείται στον χρόνο που ζητείται, εκτός εάν η απουσία του εργαζομένου προκαλεί σοβαρή διατάραξη της λειτουργίας της επιχείρησης.
Σε αυτή την περίπτωση, ο εργοδότης πρέπει να αιτιολογήσει εγγράφως την αναβολή και, εφόσον είναι δυνατόν, να προτείνει εναλλακτικές ημερομηνίες ή ευέλικτους τρόπους χορήγησης. Η γονική άδεια πρέπει σε κάθε περίπτωση να χορηγηθεί εντός δύο μηνών από την υποβολή της αίτησης.
Απόλυτη προτεραιότητα στη χορήγηση της άδειας προβλέπεται για συγκεκριμένες κατηγορίες εργαζομένων και οικογενειών.
Σε αυτές περιλαμβάνονται:
- Γονείς με αναπηρία και γονείς παιδιών με αναπηρία.
- Γονείς παιδιών με μακροχρόνια ή αιφνίδια ασθένεια.
- Πολύτεκνοι και μονογονείς στις προβλεπόμενες περιπτώσεις.
- Γυναίκες μετά τη λήξη της άδειας μητρότητας και της ειδικής παροχής προστασίας της μητρότητας.
- Γονείς παιδιών που νοσηλεύονται ή ασθενούν.
- Γονείς λόγω αναπηρίας ή σοβαρής ασθένειας του συζύγου, του συντρόφου συμβίωσης ή συγγενούς.
- Γονείς πολύδυμων τέκνων και γονείς μετά από πρόωρο τοκετό.
Η γονική άδεια μπορεί επίσης να χορηγηθεί με ευέλικτες μορφές, όπως με μειωμένο ημερήσιο ωράριο ή με συγκεκριμένες ημέρες άδειας σε εβδομαδιαία ή μηνιαία βάση, χωρίς να θίγεται το δικαίωμα του εργαζομένου στο επίδομα.
Ο εργαζόμενος προσδιορίζει στην αίτησή του τον χρόνο και τον τρόπο με τον οποίο επιθυμεί να αξιοποιήσει την άδεια, ενώ ο εργοδότης εξετάζει το αίτημα λαμβάνοντας υπόψη τόσο τις ανάγκες της επιχείρησης όσο και εκείνες του εργαζομένου. Σε περίπτωση απόρριψης, οφείλει να αιτιολογήσει γραπτώς την απόφασή του εντός ενός μήνα. Η άδεια καταχωρίζεται στο πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ.
Τι ισχύει για την ασφάλιση και την επιστροφή στην εργασία
Κατά τη διάρκεια της γονικής άδειας, οι εργαζόμενοι διατηρούν το δικαίωμα να ενημερώνονται και να συμμετέχουν στις διαδικασίες προαγωγών και εσωτερικής στελέχωσης κενών θέσεων εργασίας, χωρίς να υφίστανται διακρίσεις λόγω της απουσίας τους.
Ο χρόνος για τον οποίο καταβάλλεται επίδομα από τη ΔΥΠΑ υπολογίζεται ως χρόνος ασφάλισης στους κλάδους κύριας σύνταξης και ασθένειας, καθώς και στην επικουρική ασφάλιση. Οι αντίστοιχες εισφορές υπολογίζονται επί του ποσού του επιδόματος. Για το διάστημα της άδειας που δεν επιδοτείται, ο εργαζόμενος έχει τη δυνατότητα να αναγνωρίσει τον χρόνο απουσίας του και να εξασφαλίσει πλήρη ασφαλιστική κάλυψη, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις.
Μετά την ολοκλήρωση της άδειας, ο εργαζόμενος δικαιούται να επιστρέψει στην ίδια ή σε ισοδύναμη ή ανάλογη θέση εργασίας, με όρους όχι λιγότερο ευνοϊκούς από εκείνους που ίσχυαν πριν από την απουσία του. Παράλληλα, δικαιούται να επωφεληθεί από τυχόν βελτιώσεις στις συνθήκες εργασίας που θα είχε λάβει εάν δεν απουσίαζε.
Επιπλέον, ο χρόνος της γονικής άδειας λογίζεται ως χρόνος πραγματικής υπηρεσίας για τον υπολογισμό των αποδοχών, τη χορήγηση της ετήσιας κανονικής άδειας και του επιδόματος άδειας, την επαγγελματική εξέλιξη, καθώς και τον υπολογισμό της αποζημίωσης απόλυσης.
Τέλος, το επίδομα γονικής άδειας παραμένει αφορολόγητο, ανεκχώρητο και ακατάσχετο. Δεν συμψηφίζεται με βεβαιωμένες οφειλές προς το Δημόσιο ή τρίτους και δεν συνυπολογίζεται στο συνολικό πραγματικό ή τεκμαρτό οικογενειακό εισόδημα.
