Δεν ισχύει ενιαίο όριο ηλικίας συνταξιοδότησης για όλους τους ασφαλισμένους. Παρότι ο γενικός κανόνας προβλέπει πλήρη σύνταξη στα 67 έτη ή στα 62 με 40 χρόνια ασφάλισης, χιλιάδες εργαζόμενοι εξακολουθούν να μπορούν να αποχωρήσουν νωρίτερα, αξιοποιώντας τις μεταβατικές διατάξεις της ασφαλιστικής νομοθεσίας.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η έξοδος από την εργασία μπορεί να πραγματοποιηθεί έως και 8,5 χρόνια πριν από το γενικό όριο ηλικίας, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά κάθε ασφαλισμένου.
Καθοριστικό ρόλο παίζουν το έτος πρώτης ασφάλισης, ο ασφαλιστικός φορέας, η συμπλήρωση της 25ετίας ή της 35ετίας, η ύπαρξη ανήλικου παιδιού, καθώς και η ηλικία κατά την οποία θεμελιώθηκε ή κατοχυρώθηκε το συνταξιοδοτικό δικαίωμα. Ως εκ τούτου, δεν υπάρχει κοινό όριο ηλικίας για όλους, καθώς ακόμη και ασφαλισμένοι με τον ίδιο χρόνο εργασίας μπορεί να υπάγονται σε διαφορετικές προϋποθέσεις συνταξιοδότησης.
Οι ευνοϊκές μεταβατικές ρυθμίσεις αφορούν κυρίως όσους ασφαλίστηκαν πριν από την 1η Ιανουαρίου 1993 και είχαν θεμελιώσει ή κατοχυρώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα με τις προϋποθέσεις που ίσχυαν έως το τέλος του 2012. Αντίθετα, όσοι δεν εντάσσονται στις συγκεκριμένες διατάξεις υπάγονται πλέον στο γενικό καθεστώς, δηλαδή πλήρη σύνταξη στα 67 έτη με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης ή στα 62 με 40 έτη.
Ποιοι ασφαλισμένοι μπορούν να αποχωρήσουν νωρίτερα
Στις κατηγορίες που εξακολουθούν να επωφελούνται από τις μεταβατικές διατάξεις περιλαμβάνονται ασφαλισμένοι του πρώην ΙΚΑ, του Δημοσίου, των πρώην Ταμείων ΔΕΚΟ και τραπεζών, καθώς και εργαζόμενοι στα Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα.
Κοινό στοιχείο είναι ότι είχαν συμπληρώσει τις απαιτούμενες προϋποθέσεις έως το 2010, το 2011 ή το 2012 και μπορούν να κάνουν χρήση των μεταβατικών ορίων ηλικίας που διατηρήθηκαν μετά τις αλλαγές στο ασφαλιστικό.
Μητέρες με ανήλικο παιδί
Σημαντική κατηγορία αποτελούν οι μητέρες ασφαλισμένες στο πρώην ΙΚΑ, οι οποίες είχαν συμπληρώσει 5.500 ημέρες ασφάλισης και είχαν ανήλικο παιδί έως το 2010, το 2011 ή το 2012.
Ανάλογα με το πότε συμπληρώθηκε και το απαιτούμενο ηλικιακό όριο, μπορούν να λάβουν μειωμένη ή πλήρη σύνταξη αρκετά πριν από τα 62 έτη. Όσες δεν κατοχύρωσαν δικαίωμα έως το τέλος του 2012 υπάγονται πλέον στα γενικά όρια ηλικίας.
Δημόσιο με 25ετία
Δυνατότητα πρόωρης συνταξιοδότησης διατηρούν και δημόσιοι υπάλληλοι που είχαν συμπληρώσει 25ετία έως το 2010, το 2011 ή το 2012. Εφόσον στη συνέχεια συγκέντρωσαν συνολικά 35 ή 37 έτη ασφάλισης και συμπλήρωσαν το απαιτούμενο μεταβατικό όριο ηλικίας, μπορούν να λάβουν πλήρη σύνταξη ακόμη και μεταξύ 58,5 και 61,5 ετών, ανάλογα με την ασφαλιστική τους πορεία.
Ευνοϊκές προβλέψεις εξακολουθούν να ισχύουν και για γονείς ανηλίκων, τρίτεκνους δημοσίους υπαλλήλους και ασφαλισμένους στα πρώην ειδικά Ταμεία ΔΕΚΟ και τραπεζών, υπό την προϋπόθεση ότι είχαν θεμελιώσει ή κατοχυρώσει δικαίωμα πριν από τις αλλαγές του ασφαλιστικού.
Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα
Ειδικό καθεστώς εξακολουθεί να εφαρμόζεται για τους εργαζόμενους στα Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα.
Όσοι έχουν συμπληρώσει τον απαιτούμενο χρόνο ασφάλισης σε καθεστώς ΒΑΕ και πληρούν τις υπόλοιπες προϋποθέσεις μπορούν να συνταξιοδοτηθούν σε χαμηλότερα όρια ηλικίας σε σχέση με τους υπόλοιπους ασφαλισμένους, καθώς η νομοθεσία λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερα επιβαρυντικές συνθήκες εργασίας.
Ποιοι δεν μπορούν να αποχωρήσουν πριν από τα 62
Για όσους δεν είχαν θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα έως το 2012 ή ασφαλίστηκαν μετά την 1η Ιανουαρίου 1993, οι δυνατότητες πρόωρης πλήρους συνταξιοδότησης είναι πλέον περιορισμένες. Στις περισσότερες περιπτώσεις ισχύει πλήρης σύνταξη στα 67 έτη με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης ή στα 62 με 40 έτη.
Παραμένει η δυνατότητα χορήγησης μειωμένης σύνταξης από τα 62 έτη, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις, ωστόσο η μείωση στο ποσό της σύνταξης είναι μόνιμη και θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη πριν από την απόφαση αποχώρησης.
Κρίσιμος ο εξατομικευμένος έλεγχος
Οι ειδικοί στην κοινωνική ασφάλιση επισημαίνουν ότι κάθε ασφαλιστική περίπτωση εξετάζεται ξεχωριστά. Η ημερομηνία πρώτης ασφάλισης, η διαδοχική ασφάλιση, η αναγνώριση πλασματικών ετών, η οικογενειακή κατάσταση και ο χρόνος θεμελίωσης του δικαιώματος μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης.
Για τον λόγο αυτό, όσοι βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση καλούνται να εξετάζουν προσεκτικά το ασφαλιστικό τους ιστορικό πριν υποβάλουν αίτηση. Σε αρκετές περιπτώσεις, η ορθή καταμέτρηση του χρόνου ασφάλισης ή η αξιοποίηση των μεταβατικών διατάξεων μπορεί να επιτρέψει την αποχώρηση αρκετά χρόνια νωρίτερα από το γενικό όριο ηλικίας.
