Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποιεί η Ένωση για την Υπεράσπιση της Εργασίας και του Κοινωνικού Κράτους (ΕΝΥΠΕΚΚ), υπό την προεδρία του καθηγητή Αλέξη Μητρόπουλου, τον Σεπτέμβριο κατατέθηκαν περίπου 20.100 αιτήσεις συνταξιοδότησης, με αποτέλεσμα το σύνολο των αιτήσεων για το πρώτο εννεάμηνο του έτους να ξεπεράσει τις 163.000.
Η εξέλιξη αυτή καταγράφεται σε μια χρονιά κατά την οποία το ασφαλιστικό σύστημα δέχεται αυξημένες πιέσεις, την ώρα που ο e-ΕΦΚΑ εξακολουθεί να μειώνει τον όγκο των αιτήσεων που βρίσκονται σε εκκρεμότητα.
Σεπτέμβριος με πάνω από 20.000 αιτήσεις
Τα στοιχεία του 2026 δείχνουν ότι η τάση εξόδου από την αγορά εργασίας μέσω της συνταξιοδότησης παραμένει ισχυρή, καθώς τον Σεπτέμβριο οι νέες αιτήσεις ξεπέρασαν και πάλι τις 20.000.
Για την αποτύπωση της πορείας των αιτήσεων κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους, η ΕΝΥΠΕΚΚ επεξεργάστηκε δεδομένα από τη «Μηνιαία Απεικόνιση Απονομών Κύριων Συντάξεων» του πληροφοριακού συστήματος «ΑΤΛΑΣ». Για τους μήνες που ακολούθησαν, χρησιμοποιεί στοιχεία τα οποία, όπως διευκρινίζει, δεν έχουν δημοσιοποιηθεί ακόμη επίσημα.
Οι αιτήσεις συνταξιοδότησης ανά μήνα διαμορφώθηκαν ως εξής:
- Ιανουάριος: 18.636
- Φεβρουάριος: 18.363
- Μάρτιος: 21.214
- Απρίλιος: 16.625
- Μάιος: 17.860
- Ιούνιος: 17.934
- Ιούλιος: περίπου 19.000
- Αύγουστος: περίπου 14.000
- Σεπτέμβριος: περίπου 20.100
Μέχρι στιγμής, ο Μάρτιος καταγράφει τον μεγαλύτερο αριθμό αιτήσεων, έχοντας ξεπεράσει τις 21.200.
Τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν ότι κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 υποβλήθηκαν περισσότερες από 110.600 αιτήσεις, ενώ, αν συνυπολογιστεί και το τρίτο τρίμηνο, ο συνολικός αριθμός πλησιάζει τις 164.000.
Σύμφωνα με την εκτίμηση της ΕΝΥΠΕΚΚ, εάν η ίδια τάση συνεχιστεί έως το τέλος του έτους, οι νέες αιτήσεις θα μπορούσαν να υπερβούν τις 220.000, οδηγώντας σε νέο υψηλό επίπεδο.
Για να αποτυπωθεί το μέγεθος της εξέλιξης, το 2024 οι αιτήσεις ανήλθαν συνολικά σε 197.228, ενώ το 2021 και το 2022 είχαν καταγραφεί 212.151 και 211.133 αντίστοιχα.
Επτά στις δέκα αιτήσεις συνταξιοδότησης προέρχονται από γυναίκες
Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα χαρακτηριστικά των αιτήσεων που υποβάλλονται.
Όπως εκτιμά η ΕΝΥΠΕΚΚ, περίπου επτά στις δέκα αιτήσεις συνταξιοδότησης προέρχονται από γυναίκες.
Η αναλογία αυτή προκύπτει από την επεξεργασία των διαθέσιμων δεδομένων και δεν αποτελεί άμεση καταγραφή του φύλου των αιτούντων στις εκθέσεις του «ΑΤΛΑΣ», καθώς το σύστημα παρουσιάζει τις αιτήσεις με βάση την κατηγορία σύνταξης.
Ενδεικτικά, τον Ιούνιο καταγράφηκαν:
- 8.287 αιτήσεις για σύνταξη γήρατος,
- 3.236 αιτήσεις για σύνταξη αναπηρίας,
- 4.170 αιτήσεις για σύνταξη λόγω θανάτου.
Τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι η έξοδος προς τη συνταξιοδότηση δεν αφορά μία ενιαία κατηγορία ασφαλισμένων, αλλά συνδέεται με διαφορετικές ομάδες και ανάγκες.
Γιατί αυξάνονται οι αιτήσεις συνταξιοδότησης
Το βασικό ερώτημα είναι ποιοι παράγοντες οδηγούν στην αυξημένη κινητικότητα των ασφαλισμένων που εξετάζουν το ενδεχόμενο συνταξιοδότησης.
Η ΕΝΥΠΕΚΚ αναγνωρίζει τρεις κύριες αιτίες.
Ο πρώτος λόγος σχετίζεται με την ανησυχία για ενδεχόμενη μελλοντική αύξηση των ηλικιακών ορίων συνταξιοδότησης, στο πλαίσιο της λεγόμενης «ρήτρας προσδόκιμου ζωής». Η συγκεκριμένη πρόβλεψη συνδέει ανά τριετία τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης με την εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής.
Η προοπτική αυτή φαίνεται να προκαλεί αβεβαιότητα στους ασφαλισμένους που βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση και επιδιώκουν να κατοχυρώσουν τα δικαιώματά τους.
Ως δεύτερος παράγοντας αναφέρεται ο υπολογισμός των νέων συντάξεων με βάση τις αποδοχές που έχουν καταγραφεί σε ολόκληρο τον ασφαλιστικό βίο. Κατά την άποψη της ΕΝΥΠΕΚΚ, η συγκεκριμένη αλλαγή ενδέχεται να έχει ως αποτέλεσμα σημαντικά χαμηλότερες συντάξεις σε σύγκριση με το προηγούμενο καθεστώς.
Ο τρίτος λόγος αφορά τις μεταβολές στο καθεστώς απασχόλησης των συνταξιούχων. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η Ένωση, περισσότεροι από 300.000 συνταξιούχοι εξακολουθούν να εργάζονται, γεγονός που διαμορφώνει νέα δεδομένα για όσους σκέφτονται να αποχωρήσουν από την εργασία τους.
Παράλληλα, η ΕΝΥΠΕΚΚ αναφέρει ότι, με βάση τα στοιχεία Αυγούστου του συστήματος «ΗΛΙΟΣ», το 83,5% των 2.541.942 συνταξιούχων είναι ηλικίας άνω των 65 ετών.
Παρά τις ανησυχίες που έχουν εκφραστεί, η κυβέρνηση έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν προβλέπεται αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης από το 2027.
Η υφυπουργός Εργασίας Άννα Ευθυμίου έχει δηλώσει ότι η αύξηση που εφαρμόστηκε το 2015 λειτουργεί ως «μαξιλάρι» ασφαλείας. Παράλληλα, η επανεξέταση του ζητήματος αναμένεται να γίνει το 2030, με βάση τα στοιχεία για την εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής κατά την περίοδο 2019 - 2029.
Ωστόσο, παρά τις διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης, η αβεβαιότητα σχετικά με την πορεία του ασφαλιστικού συστήματος φαίνεται να επηρεάζει τις αποφάσεις των ασφαλισμένων που πλησιάζουν στη συνταξιοδότηση.
Αυξάνονται οι νέες αιτήσεις, μειώνονται οι εκκρεμότητες
Ένα από τα χαρακτηριστικά της φετινής εικόνας είναι ότι, παρά την αύξηση των νέων αιτήσεων συνταξιοδότησης, ο αριθμός των εκκρεμών αιτήσεων για κύρια σύνταξη ακολουθεί πτωτική πορεία.
Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη τριμηνιαία έκθεση του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 υποβλήθηκαν 110.632 αιτήσεις, έναντι 97.334 την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
Η αύξηση ανέρχεται σε 13,7% και αποτελεί την υψηλότερη επίδοση πρώτου εξαμήνου από το 2022.
Την ίδια περίοδο, οι εκκρεμείς αιτήσεις για κύρια σύνταξη μειώθηκαν τον Ιούνιο στις 33.987, καταγράφοντας πτώση κατά 3.673 σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο.
Μεγαλύτερη ήταν η μείωση των ληξιπρόθεσμων αιτήσεων, δηλαδή εκείνων που βρίσκονται σε αναμονή για διάστημα μεγαλύτερο των 90 ημερών. Ο αριθμός τους διαμορφώθηκε στις 15.398, μειωμένος κατά 3.948 σε σύγκριση με έναν χρόνο νωρίτερα.
Παράλληλα, η συνολική εκτιμώμενη δαπάνη για τις εκκρεμείς κύριες συντάξεις περιορίστηκε στα 96,3 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας μείωση κατά 19,4 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση.
Οι εκκρεμότητες στις επικουρικές και τις διεθνείς συντάξεις
Παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί στην έκδοση των αποφάσεων για τις κύριες συντάξεις, καθυστερήσεις εξακολουθούν να υπάρχουν σε άλλες κατηγορίες.
Στις περιπτώσεις συνταξιοδότησης που περιλαμβάνουν ασφαλιστικό χρόνο στο εξωτερικό, υπολογίζεται ότι εκκρεμούν περίπου 12.000 φάκελοι. Οι συγκεκριμένες υποθέσεις απαιτούν διασταύρωση στοιχείων μεταξύ διαφορετικών ασφαλιστικών φορέων και χωρών, γεγονός που καθιστά τη διαδικασία πιο σύνθετη.
Εάν συνυπολογιστούν και αυτές οι περιπτώσεις, η εκτιμώμενη δαπάνη για τις ληξιπρόθεσμες κύριες συντάξεις φτάνει τα 221,7 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, μετά την αφαίρεση των οφειλών και των κρατήσεων, το ποσό που εκτιμάται ότι θα καταβληθεί στους δικαιούχους περιορίζεται στα 55,8 εκατ. ευρώ.
Εκκρεμότητες καταγράφονται σε μεγάλο βαθμό και στις επικουρικές συντάξεις. Οι αιτήσεις για τις οποίες έχει ήδη εκδοθεί απόφαση κύριας σύνταξης ανέρχονται σε 40.506, με τις 32.434 από αυτές να χαρακτηρίζονται ληξιπρόθεσμες.
Τι αλλάζει για τους ήδη συνταξιούχους το 2027
Διαφορετικό είναι το ζήτημα που απασχολεί όσους έχουν ήδη συνταξιοδοτηθεί.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η νέα αναπροσαρμογή των συντάξεων, η οποία αναμένεται να εφαρμοστεί από τον Ιανουάριο του 2027. Το ποσοστό της αύξησης υπολογίζεται με βάση τον πληθωρισμό και τον ρυθμό ανάπτυξης, ενώ οι πιο πρόσφατες εκτιμήσεις το τοποθετούν στο 2,6%, έναντι της αρχικής πρόβλεψης για 2,4%.
Η αναθεώρηση της εκτίμησης αποδίδεται στις πληθωριστικές πιέσεις.
Την ίδια ώρα, περίπου 671.586 συνταξιούχοι με προσωπική διαφορά αναμένεται από το 2027 να λάβουν ολόκληρη την αύξηση, χωρίς αυτή να συμψηφιστεί με την προσωπική τους διαφορά.
Για τους συγκεκριμένους συνταξιούχους, το μηνιαίο όφελος υπολογίζεται ότι θα κυμανθεί από περίπου 22 έως 50 ευρώ.
Η εικόνα του ασφαλιστικού συστήματος παρουσιάζει δύο διαφορετικές πλευρές: από τη μία, όλο και περισσότεροι εργαζόμενοι φαίνεται να επιλέγουν τη συνταξιοδότηση, ενώ από την άλλη ο e-ΕΦΚΑ συνεχίζει να περιορίζει μέρος των συσσωρευμένων εκκρεμοτήτων.
Το ζητούμενο πλέον είναι αν ο αυξημένος ρυθμός υποβολής αιτήσεων θα διατηρηθεί και κατά τους τελευταίους μήνες του 2026. Εάν αυτό συμβεί, η χρονιά ενδέχεται να ολοκληρωθεί με περισσότερες αιτήσεις από ό,τι τα προηγούμενα χρόνια.
