Χιλιάδες ασφαλισμένοι έχουν τη δυνατότητα να αυξήσουν το ποσό της σύνταξής τους, εφόσον κατά τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου κατέβαλλαν εισφορές σε δύο διαφορετικά ασφαλιστικά ταμεία. Πρόκειται κυρίως για εργαζομένους που απασχολούνταν παράλληλα ως μισθωτοί και ελεύθεροι επαγγελματίες, με χαρακτηριστική περίπτωση όσους είχαν ταυτόχρονη ασφάλιση στο πρώην ΙΚΑ και στον πρώην ΟΑΕΕ.
Η εγκύκλιος 45/2020 του e-ΕΦΚΑ διευκρινίζει τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να αξιοποιηθεί ο παράλληλος ασφαλιστικός χρόνος, καθώς και τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες οι επιπλέον εισφορές μπορούν να προσφέρουν υψηλότερη συνταξιοδοτική παροχή. Σημαντικό ρόλο παίζει η περίοδος κατά την οποία καταβλήθηκαν οι εισφορές, καθώς διαφορετικό πλαίσιο εφαρμόζεται για τον χρόνο ασφάλισης πριν και μετά την 1η Ιανουαρίου 2017.
Ποιοι ασφαλισμένοι δικαιούνται προσαύξηση
Στις κατηγορίες των δικαιούχων συγκαταλέγονται ασφαλισμένοι που εργάζονταν με σχέση μισθωτής εργασίας και ταυτόχρονα ασκούσαν ελεύθερο επάγγελμα, πληρώνοντας ξεχωριστές εισφορές στο ΙΚΑ και στον ΟΑΕΕ.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ένας εργαζόμενος που ήταν ασφαλισμένος στο ΙΚΑ λόγω της μισθωτής του απασχόλησης, ενώ παράλληλα διατηρούσε εμπορική επιχείρηση και κατέβαλλε εισφορές στον ΟΑΕΕ.
Στην περίπτωση που ο παράλληλος ασφαλιστικός χρόνος δεν έχει αξιοποιηθεί για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος, υπάρχει η δυνατότητα να προσφέρει πρόσθετη παροχή μέσω της προσαύξησης της σύνταξης.
Η συγκεκριμένη δυνατότητα αφορά, μεταξύ άλλων, ασφαλισμένους που έχουν καταθέσει αίτηση συνταξιοδότησης από τις 13 Μαΐου 2016 και έπειτα, βάσει όσων ορίζει η ασφαλιστική νομοθεσία.
Με ποιον τρόπο υπολογίζεται η αύξηση
Για τον χρόνο παράλληλης ασφάλισης που αφορά την περίοδο έως τις 31 Δεκεμβρίου 2016, η προσαύξηση υπολογίζεται με βάση ένα ειδικό ποσοστό αναπλήρωσης.
Ειδικότερα, το ετήσιο ποσοστό διαμορφώνεται σε 0,075% για κάθε μία ποσοστιαία μονάδα επιπλέον εισφοράς που έχει καταβληθεί για την κύρια σύνταξη.
Με άλλα λόγια, ένας ασφαλισμένος που πλήρωνε πρόσθετες εισφορές για αρκετά χρόνια ενδέχεται να δικαιούται μεγαλύτερη σύνταξη. Το ύψος της αύξησης εξαρτάται από τη διάρκεια της παράλληλης ασφάλισης, αλλά και από τη βάση υπολογισμού των επιπλέον εισφορών.
Το ποσό που θα προκύψει διαφέρει από ασφαλισμένο σε ασφαλισμένο, καθώς καθορίζεται από τα πραγματικά στοιχεία της κάθε ασφαλιστικής περίπτωσης.
Τι διαφοροποιήθηκε από το 2017
Αλλαγές στο καθεστώς επήλθαν από την 1η Ιανουαρίου 2017, όταν τέθηκε σε λειτουργία ο ενιαίος ασφαλιστικός φορέας.
Έκτοτε, οι παράλληλες επαγγελματικές δραστηριότητες αντιμετωπίζονται ως παράλληλη απασχόληση στον e-ΕΦΚΑ και όχι ως ασφάλιση σε δύο ξεχωριστούς φορείς κύριας ασφάλισης.
Ο παράλληλος χρόνος απασχόλησης μετά το 2017 υπολογίζεται ως ένας ενιαίος χρόνος για τη θεμελίωση δικαιώματος κύριας σύνταξης. Παρ' όλα αυτά, οι πρόσθετες εισφορές που έχουν καταβληθεί είναι δυνατόν να συνυπολογιστούν στη διαμόρφωση της συνταξιοδοτικής παροχής, σύμφωνα με τις ειδικές διατάξεις.
Για παράδειγμα, ένας ασφαλισμένος που από το 2017 και μετά απασχολείται ταυτόχρονα ως μισθωτός και ελεύθερος επαγγελματίας δεν αποκτά δύο έτη ασφάλισης για κάθε ημερολογιακό έτος. Ωστόσο, οι εισφορές που προέρχονται από τις δύο επαγγελματικές δραστηριότητες μπορούν να επηρεάσουν το ανταποδοτικό τμήμα της σύνταξής του.
Ο τρόπος αντιμετώπισης κάθε περίπτωσης εξαρτάται από το ασφαλιστικό καθεστώς που ίσχυε και τις εισφορές που έχουν πράγματι καταβληθεί.
Παράλληλη και διαδοχική ασφάλιση: Ποια είναι η διαφορά
Η διάκριση μεταξύ παράλληλης και διαδοχικής ασφάλισης έχει ιδιαίτερη σημασία για τον τρόπο υπολογισμού της σύνταξης.
Στη διαδοχική ασφάλιση, ο εργαζόμενος έχει ασφαλιστεί σε διαφορετικά ταμεία σε ξεχωριστές χρονικές περιόδους. Ενδεικτικά, μπορεί να έχει εργαστεί για 15 χρόνια στο ΙΚΑ και στη συνέχεια για 10 χρόνια στον ΟΑΕΕ. Σε αυτή την περίπτωση, οι περίοδοι ασφάλισης μπορούν να συνυπολογιστούν τόσο για τη θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος όσο και για τον υπολογισμό της σύνταξης.
Αντίθετα, η παράλληλη ασφάλιση αφορά εργαζομένους που κατέβαλλαν ταυτόχρονα εισφορές σε περισσότερους από έναν ασφαλιστικούς φορείς για το ίδιο χρονικό διάστημα.
Επομένως, στη διαδοχική ασφάλιση συνυπολογίζονται διαφορετικές χρονικές περίοδοι, ενώ στην παράλληλη αξιοποιούνται οι πρόσθετες εισφορές χωρίς να διπλασιάζεται ο ημερολογιακός χρόνος ασφάλισης.
Μάλιστα, σε ορισμένες περιπτώσεις, ο παράλληλος χρόνος ασφάλισης πριν από το 2017 μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε για την προσαύξηση της σύνταξης είτε για τον υπολογισμό δεύτερης ανταποδοτικής σύνταξης, εφόσον συντρέχουν οι προβλεπόμενες από τον νόμο προϋποθέσεις.
Τι να προσέξουν οι ασφαλισμένοι
Οι ασφαλισμένοι που έχουν καταβάλει εισφορές σε περισσότερα από ένα ταμεία θα πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στον τρόπο αξιοποίησης του πρόσθετου ασφαλιστικού χρόνου κατά την έκδοση της συνταξιοδοτικής απόφασης.
Είναι σημαντικό να ελέγχουν εάν έχουν καταχωριστεί όλες οι περίοδοι παράλληλης ασφάλισης, εάν έχουν εξοφληθεί οι αντίστοιχες εισφορές και με ποιον τρόπο αυτές μπορούν να επηρεάσουν το τελικό ποσό της σύνταξης.
Επιπλέον, όσοι έχουν ήδη συνταξιοδοτηθεί με βάση το καθεστώς που ισχύει από τον Μάιο του 2016 και διαθέτουν παράλληλο ασφαλιστικό χρόνο που δεν έχει αξιοποιηθεί, μπορούν, εφόσον πληρούνται οι απαραίτητες προϋποθέσεις, να εξετάσουν το ενδεχόμενο επανυπολογισμού ή συμπλήρωσης της συνταξιοδοτικής τους παροχής.
Το βασικό είναι ότι η καταβολή διπλών εισφορών δεν συνεπάγεται αυτόματα και τη χορήγηση διπλής σύνταξης, μπορεί όμως να οδηγήσει σε σημαντική αύξηση του μηνιαίου ποσού. Για τον λόγο αυτό, ο έλεγχος του ασφαλιστικού ιστορικού και η ορθή αξιοποίηση του παράλληλου χρόνου ασφάλισης ενδέχεται να έχουν ιδιαίτερη σημασία τόσο για όσους πρόκειται να συνταξιοδοτηθούν όσο και για εκείνους που ήδη λαμβάνουν σύνταξη.
