Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο καθορισμού των αμοιβών, στις αγγελίες εργασίας και στη διαπραγμάτευση μισθών φέρνει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης για τη μισθολογική ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών.
Το νομοσχέδιο ενσωματώνει την ευρωπαϊκή οδηγία για τη μισθολογική διαφάνεια και αναμένεται να ψηφιστεί στις αρχές Ιουλίου. Βασικός στόχος είναι η αντιμετώπιση των αδικαιολόγητων μισθολογικών διαφορών μεταξύ των φύλων, αλλά και η ενίσχυση της διαφάνειας στον τρόπο με τον οποίο καθορίζονται οι αποδοχές.
Δικαίωμα ενημέρωσης για τις αμοιβές
Με το νέο πλαίσιο, οι εργαζόμενοι αποκτούν το δικαίωμα να ενημερώνονται για τις μέσες αποδοχές αντίστοιχων θέσεων εργασίας, προκειμένου να διαπιστώνουν εάν υπάρχουν αδικίες ή αδικαιολόγητες μισθολογικές αποκλίσεις.
Ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Εργασίας, Νίκος Μηλαπίδης, διευκρινίζει ότι το μέτρο δεν συνεπάγεται κρατικό καθορισμό μισθών ούτε εξίσωση αποδοχών. Αντίθετα, δίνει στους εργαζόμενους τη δυνατότητα να γνωρίζουν τα κριτήρια με τα οποία διαμορφώνεται ο μισθός τους.
Τι αλλάζει στις αγγελίες εργασίας
Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις αφορά τις αγγελίες εργασίας.
Μέχρι σήμερα, οι περισσότερες αγγελίες περιγράφουν τα καθήκοντα και τα απαιτούμενα προσόντα χωρίς να αναφέρουν το ύψος των αποδοχών. Με τη νέα νομοθεσία, οι εργοδότες θα υποχρεώνονται να γνωστοποιούν το μισθολογικό εύρος της θέσης πριν από τη συνέντευξη.
Συγκεκριμένα, θα πρέπει να αναφέρεται:
-
Το κατώτερο επίπεδο αμοιβής
-
Το ανώτερο επίπεδο αποδοχών
-
Τα κριτήρια εξέλιξης εντός της μισθολογικής κλίμακας
Τι σημαίνει για τους υποψήφιους εργαζόμενους
Οι υποψήφιοι θα γνωρίζουν από την αρχή το βασικό μισθολογικό πλαίσιο της θέσης που διεκδικούν.
Η αλλαγή αυτή:
-
Ενισχύει τη διαπραγματευτική τους θέση.
-
Περιορίζει τη μισθολογική αδιαφάνεια.
-
Μειώνει τον κίνδυνο άνισης μεταχείρισης.
Παράλληλα, περιορίζονται οι περιπτώσεις όπου εργαζόμενοι με παρόμοια προσόντα αμείβονται διαφορετικά αποκλειστικά λόγω διαφορετικής διαπραγματευτικής ικανότητας.
Νέα δικαιώματα για τους εργαζόμενους
Το νέο πλαίσιο δίνει τη δυνατότητα στους ήδη εργαζόμενους να ζητούν πληροφορίες για τις μέσες αμοιβές αντίστοιχων επαγγελματικών κατηγοριών μέσα στην ίδια επιχείρηση.
Η ενημέρωση αυτή θα γίνεται χωρίς αποκάλυψη προσωπικών δεδομένων και χωρίς να γνωστοποιούνται οι αποδοχές συγκεκριμένων συναδέλφων.
Έτσι, κάθε εργαζόμενος θα μπορεί να διαπιστώνει:
-
Αν βρίσκεται πάνω ή κάτω από τον μέσο όρο αμοιβών.
-
Με ποια κριτήρια καθορίζεται ο μισθός του.
-
Αν υπάρχουν αντικειμενικοί λόγοι που δικαιολογούν πιθανές αποκλίσεις.
Πώς επηρεάζονται οι αυξήσεις και η διαπραγμάτευση μισθού
Η διαπραγμάτευση των αποδοχών δεν καταργείται, αλλά πραγματοποιείται πλέον σε πιο διαφανή βάση.
Οι εργαζόμενοι θα έχουν καλύτερη εικόνα της μισθολογικής τους θέσης σε σχέση με την κατηγορία τους, ενώ οι επιχειρήσεις θα πρέπει να τεκμηριώνουν πιο ξεκάθαρα τις αυξήσεις και τις διαφοροποιήσεις αποδοχών.
Παράγοντες όπως:
-
Η επαγγελματική εμπειρία
-
Τα προσόντα
-
Η απόδοση
-
Οι ευθύνες της θέσης
θα αποτελούν τα βασικά αντικειμενικά κριτήρια διαφοροποίησης.
Οι νέες υποχρεώσεις των επιχειρήσεων
Οι επιχειρήσεις καλούνται να οργανώσουν πιο συστηματικά τη μισθολογική τους πολιτική.
Θα απαιτείται:
-
Περιγραφή θέσεων εργασίας.
-
Καθορισμός καθηκόντων.
-
Σαφή κριτήρια αξιολόγησης.
-
Μισθολογικές βαθμίδες.
-
Σύνδεση αποδοχών με εμπειρία και απόδοση.
Οι βασικές υποχρεώσεις θα ισχύουν για όλες τις επιχειρήσεις, ανεξάρτητα από το μέγεθός τους.
Τι ισχύει για επιχειρήσεις άνω των 100 εργαζομένων
Οι επιχειρήσεις με περισσότερους από 100 εργαζόμενους θα έχουν πρόσθετες υποχρεώσεις.
Μεταξύ άλλων θα πρέπει:
-
Να δημοσιεύουν στοιχεία για τις μέσες αποδοχές.
-
Να τηρούν συγκεντρωτικά μισθολογικά δεδομένα.
-
Να εντοπίζουν και να αξιολογούν πιθανές μισθολογικές αποκλίσεις.
-
Να συνεργάζονται με τον Συνήγορο του Πολίτη και την Επιθεώρηση Εργασίας όπου απαιτείται.
Έλεγχος για αποκλίσεις άνω του 5%
Σε περίπτωση που εντοπιστεί αδικαιολόγητη μισθολογική απόκλιση άνω του 5%, θα ενεργοποιείται διαδικασία ελέγχου.
Η επιχείρηση θα καλείται να αιτιολογήσει τη διαφορά και, εφόσον δεν υπάρχει επαρκής τεκμηρίωση, να προχωρήσει στις απαραίτητες διορθώσεις.
Σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης προβλέπονται κυρώσεις από τις αρμόδιες αρχές.
Αλλαγές στο βάρος απόδειξης
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά το βάρος απόδειξης.
Εφόσον προκύψει υπόνοια μισθολογικής διάκρισης, ο εργοδότης θα πρέπει να αποδείξει ότι η διαφορά αμοιβών βασίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια όπως:
-
Η εμπειρία.
-
Τα προσόντα.
-
Η απόδοση.
-
Η επαγγελματική κατηγορία.
-
Οι ευθύνες της θέσης.
Ενισχυμένος ρόλος για τον Συνήγορο του Πολίτη
Κεντρικό ρόλο στο νέο σύστημα αναλαμβάνει ο Συνήγορος του Πολίτη, ο οποίος θα λειτουργεί ως φορέας ισότητας.
Οι αρμοδιότητές του θα περιλαμβάνουν:
-
Ελεγκτικό ρόλο.
-
Συμβουλευτική υποστήριξη.
-
Διαμεσολάβηση.
-
Καθοδήγηση εργαζομένων.
-
Εκπροσώπηση σε περιπτώσεις μισθολογικών διακρίσεων.
Τι προβλέπεται για τις συλλογικές συμβάσεις
Το νομοσχέδιο δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στις συλλογικές συμβάσεις εργασίας.
Όπου υπάρχει ενεργή συλλογική σύμβαση, θα θεωρείται τεκμηριωμένα ότι δεν υφίστανται μισθολογικές διακρίσεις λόγω φύλου, εκτός αν αποδειχθεί το αντίθετο.
Η διάταξη αυτή στοχεύει στην ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων και της εργασιακής ασφάλειας.
Ποιο είναι σήμερα το μισθολογικό χάσμα στην Ελλάδα
Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Εργασίας, το μισθολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στο 13,4% το 2024.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι τα επόμενα χρόνια το ποσοστό ενδέχεται να παρουσιάσει διακυμάνσεις, καθώς αυξάνεται η συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας, συχνά με χαμηλότερες αφετηριακές αποδοχές.
Πότε τίθενται σε εφαρμογή οι αλλαγές
Το νομοσχέδιο αναμένεται να ψηφιστεί στις αρχές Ιουλίου.
Ωστόσο, η πλήρης εφαρμογή του νέου πλαισίου θα γίνει σταδιακά, καθώς απαιτείται:
-
Προσαρμογή των επιχειρήσεων.
-
Ενίσχυση του Συνηγόρου του Πολίτη.
-
Αναβάθμιση των ελεγκτικών μηχανισμών.
-
Ενημέρωση εργαζομένων και εργοδοτών.
-
Δημιουργία των απαραίτητων ψηφιακών εργαλείων.
Οι αλλαγές αναμένεται να επηρεάσουν άμεσα τον τρόπο πρόσληψης, διαπραγμάτευσης και αξιολόγησης των αποδοχών στην ελληνική αγορά εργασίας.
