Ο καφές αποτελεί για πολλούς αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας, όμως νέα επιστημονική έρευνα αποκαλύπτει ότι η επίδρασή του στον οργανισμό είναι πολύ πιο σύνθετη από μια απλή «ένεση» ενέργειας. Μελέτη ερευνητών από την Ιρλανδία δείχνει ότι η συστηματική κατανάλωση καφέ μπορεί να επηρεάζει το μικροβίωμα του εντέρου, τη φλεγμονή, τις ορμόνες του στρες αλλά και ορισμένες λειτουργίες της μνήμης και της διάθεσης.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications και πραγματοποιήθηκε από ομάδα επιστημόνων υπό τον καθηγητή John F. Cryan του Πανεπιστημιακού Κολλεγίου του Κορκ. Στη μελέτη συμμετείχαν 62 υγιείς ενήλικες, εκ των οποίων οι μισοί κατανάλωναν καθημερινά καφέ, ενώ οι υπόλοιποι τον απέφευγαν.
Οι επιστήμονες αξιολόγησαν αρχικά δείκτες που σχετίζονται με τη διάθεση, τη μνήμη, το ανοσοποιητικό σύστημα, τις ορμόνες του στρες αλλά και τη σύνθεση των βακτηρίων στο έντερο. Στη συνέχεια, όσοι έπιναν καθημερινά καφέ διέκοψαν πλήρως την κατανάλωσή του για διάστημα δύο εβδομάδων. Μετά το τέλος της αποχής, οι μισοί επέστρεψαν στον κανονικό καφέ και οι υπόλοιποι στον ντεκαφεϊνέ, ώστε οι ερευνητές να διαπιστώσουν ποιες αλλαγές σχετίζονται ειδικά με την καφεΐνη και ποιες με τα υπόλοιπα συστατικά του καφέ.
Οι αλλαγές στο έντερο και την πίεση
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το μικροβίωμα των ανθρώπων που καταναλώνουν συχνά καφέ διαφέρει σημαντικά από εκείνο όσων δεν πίνουν. Παρότι η συνολική ποικιλία των βακτηρίων παρέμεινε σταθερή, άλλαξε η αναλογία συγκεκριμένων μικροβιακών ειδών.
Η αποχή από τον καφέ για 14 ημέρες προκάλεσε εμφανείς μεταβολές. Ανάμεσα στα σημαντικότερα ευρήματα ήταν η μείωση της αρτηριακής πίεσης, καθώς και η απότομη πτώση των επιπέδων καφεΐνης και των παραπροϊόντων της στον οργανισμό.
Παράλληλα, μειώθηκαν ορισμένα βακτήρια που φαίνεται να ευνοούνται από την κατανάλωση καφέ, ενώ επανεμφανίστηκε ένα μικροβιακό μόριο που έχει συνδεθεί σε προηγούμενες μελέτες με καλύτερη λειτουργία του εντερικού φραγμού και περιορισμό της φλεγμονής.
Τι συνέβη σε διάθεση και μνήμη
Η μελέτη κατέγραψε διαφορές και στις γνωστικές λειτουργίες. Στην αρχική φάση, οι συστηματικοί καταναλωτές καφέ εμφάνιζαν υψηλότερα επίπεδα παρορμητικότητας και συναισθηματικής αντίδρασης, ενώ είχαν χαμηλότερες επιδόσεις σε τεστ μνήμης σε σύγκριση με όσους δεν έπιναν καφέ.
Μετά τις δύο εβδομάδες αποχής, οι πονοκέφαλοι και η υπνηλία που συνδέονται συνήθως με τη διακοπή της καφεΐνης υποχώρησαν σταδιακά, ενώ τα επίπεδα ενέργειας επανήλθαν πιο ομαλά.
Ενδιαφέρον παρουσίασε και η επίδραση στη μνήμη. Όταν οι συμμετέχοντες επέστρεψαν στην κατανάλωση καφέ, βελτίωση στη λεκτική μνήμη παρατηρήθηκε μόνο σε όσους κατανάλωσαν ντεκαφεϊνέ, ενώ στην ομάδα του κανονικού καφέ δεν καταγράφηκε ανάλογη μεταβολή.
Η επίδραση στη φλεγμονή και το ανοσοποιητικό
Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης σημαντικές αλλαγές στους δείκτες φλεγμονής. Οι τακτικοί καταναλωτές καφέ εμφάνιζαν αρχικά χαμηλότερα επίπεδα φλεγμονής και αυξημένη παρουσία πρωτεϊνών που συμβάλλουν στη ρύθμιση της ανοσολογικής απόκρισης.
Ωστόσο, η δίβδομη αποχή από τον καφέ συνδέθηκε με αύξηση των δεικτών φλεγμονής. Με την επανεισαγωγή του ροφήματος, ο καφές με καφεΐνη φάνηκε να μειώνει ξανά τους σχετικούς δείκτες, ενώ ο ντεκαφεϊνέ παρουσίασε πιο ήπια και διαφορετική επίδραση.
Τα ευρήματα αυτά ενισχύουν την εκτίμηση ότι η δράση του καφέ δεν οφείλεται αποκλειστικά στην καφεΐνη. Οι επιστήμονες υπενθυμίζουν ότι ο καφές περιέχει εκατοντάδες βιοδραστικές ουσίες, όπως πολυφαινόλες, οργανικά οξέα και ενώσεις που δημιουργούνται κατά το καβούρδισμα, οι οποίες αλληλεπιδρούν με το μικροβίωμα του εντέρου.
Ο ρόλος του άξονα εντέρου – εγκεφάλου
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν και οι μεταβολές σε ουσίες που σχετίζονται με τον λεγόμενο άξονα εντέρου – εγκεφάλου. Οι ερευνητές κατέγραψαν χαμηλότερα επίπεδα GABA, ενός σημαντικού νευροδιαβιβαστή, στα δείγματα των καταναλωτών καφέ, διευκρινίζοντας πάντως ότι τα επίπεδα στο έντερο δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα όσα συμβαίνουν στον εγκέφαλο.
Συνολικά, η μελέτη αναδεικνύει ότι ο καφές μπορεί να επηρεάζει πολύπλευρα τον ανθρώπινο οργανισμό, από το μικροβίωμα και τη φλεγμονή μέχρι τη διάθεση και ορισμένες γνωστικές λειτουργίες. Αν και οι επιδράσεις διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ακόμη και μια καθημερινή συνήθεια όπως ο καφές αφήνει ισχυρότερο βιολογικό αποτύπωμα απ’ όσο θεωρούσαμε μέχρι σήμερα.
