Η χρήση αντηλιακού εξακολουθεί να συνοδεύεται από πολλούς μύθους. Πολλοί το εφαρμόζουν μόνο στην παραλία, άλλοι θεωρούν ότι δεν χρειάζεται όταν ο ουρανός είναι συννεφιασμένος, ενώ δεν λείπουν όσοι πιστεύουν ότι ένα ελαφρύ μαύρισμα είναι ακίνδυνο ή ότι το σκούρο δέρμα προστατεύεται πλήρως από τον ήλιο.
Οι ειδικοί, ωστόσο, επισημαίνουν ότι πολλές από αυτές τις αντιλήψεις είναι λανθασμένες και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να έχουν σοβαρές συνέπειες για την υγεία.
Ο ήλιος έχει οφέλη, αλλά και κινδύνους
Η έκθεση στον ήλιο συμβάλλει στη σωματική και ψυχική ευεξία, όμως η υπεριώδης ακτινοβολία (UV) αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση καρκίνου του δέρματος, πρόωρης γήρανσης και μόνιμων βλαβών στην επιδερμίδα.
Για τον λόγο αυτό, οι δερματολόγοι τονίζουν ότι η καθημερινή πρόληψη αποτελεί την αποτελεσματικότερη μορφή προστασίας.
Η αντηλιακή προστασία δεν είναι μόνο για το καλοκαίρι
Η χρήση αντηλιακού πρέπει να αποτελεί καθημερινή συνήθεια, ανεξάρτητα από την εποχή, την ηλικία ή τον τύπο δέρματος.
Προστασία απαιτείται ακόμη και όταν:
- έχει συννεφιά,
- κάνει κρύο αλλά υπάρχει ηλιοφάνεια,
- οδηγείτε,
- εργάζεστε ή κάθεστε κοντά σε παράθυρο.
Οι ακτίνες UVA μπορούν να διαπερνούν τα τζάμια σπιτιών, γραφείων και αυτοκινήτων. Μάλιστα, μελέτη του 2016 έδειξε ότι τα πλαϊνά παράθυρα των αυτοκινήτων φιλτράρουν σημαντικά λιγότερη υπεριώδη ακτινοβολία σε σχέση με το παρμπρίζ, γεγονός που ενδέχεται να εξηγεί γιατί οι οδηγοί εμφανίζουν συχνότερα καρκίνο του δέρματος στην αριστερή πλευρά του προσώπου.
Οι επιπτώσεις της υπεριώδους ακτινοβολίας
Η υπεριώδης ακτινοβολία δεν συνδέεται μόνο με τον καρκίνο του δέρματος. Υπολογίζεται ότι έως και το 90% των ορατών σημαδιών γήρανσης οφείλονται στη χρόνια έκθεση στον ήλιο.
Οι συνηθέστερες επιπτώσεις περιλαμβάνουν:
- απώλεια ελαστικότητας,
- καταστροφή του κολλαγόνου,
- πανάδες και δυσχρωμίες,
- ερυθρότητα,
- εμφάνιση σπασμένων αγγείων.
Οι πιο διαδεδομένοι μύθοι για το αντηλιακό
«Το σκούρο δέρμα δεν καίγεται»
Το φυσικό χρώμα της επιδερμίδας δεν εξαλείφει τον κίνδυνο εγκαυμάτων ή βλαβών από την υπεριώδη ακτινοβολία. Αν και ο καρκίνος του δέρματος εμφανίζεται συχνότερα σε άτομα με ανοιχτόχρωμο δέρμα, στις πιο σκούρες επιδερμίδες διαγιγνώσκεται συχνά σε προχωρημένο στάδιο, αυξάνοντας τη θνησιμότητα.
«Δεν χρειάζομαι αντηλιακό για λίγα λεπτά έξω»
Η υπεριώδης ακτινοβολία δρα καθημερινά και η έντασή της μεταβάλλεται ανάλογα με την ώρα, την εποχή και τις καιρικές συνθήκες. Γι' αυτό οι ειδικοί συστήνουν την καθημερινή εφαρμογή αντηλιακού.
«Μία εφαρμογή αρκεί»
Όχι. Εάν κάποιος βρίσκεται σε εξωτερικό χώρο, ιδρώνει ή κολυμπά, το αντηλιακό πρέπει να ανανεώνεται κάθε δύο ώρες ή σύμφωνα με τις οδηγίες του προϊόντος.
«Όλα τα αντηλιακά είναι ίδια»
Δεν προσφέρουν όλα το ίδιο επίπεδο προστασίας. Οι ειδικοί συνιστούν προϊόντα ευρέος φάσματος (broad spectrum) με δείκτη προστασίας τουλάχιστον SPF 30, ώστε να προστατεύουν τόσο από τις ακτίνες UVA όσο και από τις UVB.
«Το αντηλιακό προκαλεί έλλειψη βιταμίνης D»
Οι μέχρι σήμερα επιστημονικές μελέτες δεν επιβεβαιώνουν ότι η σωστή χρήση αντηλιακού προκαλεί ανεπάρκεια βιταμίνης D. Η βιταμίνη μπορεί να ληφθεί μέσω της διατροφής ή, όταν χρειάζεται, με συμπληρώματα.
«Υπάρχουν πλήρως αδιάβροχα αντηλιακά»
Δεν υπάρχουν πλήρως αδιάβροχα προϊόντα. Υπάρχουν μόνο αντηλιακά ανθεκτικά στο νερό, τα οποία πρέπει να εφαρμόζονται σε στεγνό δέρμα, περίπου 30 λεπτά πριν από την έκθεση στο νερό, και να ανανεώνονται μετά το κολύμπι.
«Η σκιά αρκεί»
Η παραμονή κάτω από ομπρέλα ή δέντρο μειώνει την έκθεση στον ήλιο, δεν την εξαλείφει όμως. Η υπεριώδης ακτινοβολία αντανακλάται στην άμμο, στο νερό και στο χιόνι, γι' αυτό το αντηλιακό παραμένει απαραίτητο.
«Το ελαφρύ μαύρισμα είναι υγιεινό»
Οι δερματολόγοι είναι κατηγορηματικοί: ασφαλές ή υγιεινό μαύρισμα δεν υπάρχει. Κάθε μορφή μαυρίσματος αποτελεί ένδειξη ότι το DNA των κυττάρων έχει ήδη υποστεί βλάβη.
«Είναι αργά να ξεκινήσω τώρα»
Οι βλάβες από τον ήλιο συσσωρεύονται σε όλη τη διάρκεια της ζωής, όμως ποτέ δεν είναι αργά για να αρχίσει κανείς να προστατεύει το δέρμα του. Η συστηματική χρήση αντηλιακού μειώνει τον κίνδυνο νέων βλαβών και συμβάλλει στη διατήρηση της υγείας της επιδερμίδας.
Η παραπληροφόρηση για το αντηλιακό γίνεται viral
Νέα επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό PLOS Digital Health ανέλυσε 971 βίντεο στο TikTok και διαπίστωσε ότι, παρότι η μεγάλη πλειονότητα προωθούσε τη χρήση αντηλιακού, τα λίγα βίντεο που αμφισβητούσαν την αποτελεσματικότητα ή την ασφάλειά του συγκέντρωναν δυσανάλογα περισσότερες προβολές, σχόλια και κοινοποιήσεις.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το προκλητικό ή αμφιλεγόμενο περιεχόμενο αποκτά συχνά μεγαλύτερη απήχηση, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα.
Το αντηλιακό είναι επένδυση στην υγεία
Η χρήση αντηλιακού δεν αφορά μόνο την αισθητική ή την πρόληψη των ρυτίδων. Αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πρακτικές πρόληψης απέναντι στις βλαβερές επιπτώσεις της υπεριώδους ακτινοβολίας και συμβάλλει ουσιαστικά στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του δέρματος.
Η καθημερινή εφαρμογή του, σε συνδυασμό με κατάλληλο ρουχισμό, γυαλιά ηλίου και αποφυγή της έντονης ηλιοφάνειας τις μεσημβρινές ώρες, αποτελεί την πιο αποτελεσματική ασπίδα προστασίας για το δέρμα σε κάθε ηλικία.
