Πριν από περίπου 66 εκατομμύρια χρόνια, ένας αστεροειδής διαμέτρου περίπου 10-15 χιλιομέτρων έπεσε στην περιοχή της σημερινής χερσονήσου Γιουκατάν. Η πρόσκρουση του Chicxulub θεωρείται το γεγονός που πυροδότησε μία από τις μεγαλύτερες μαζικές εξαφανίσεις στην ιστορία της Γης.
Οι δεινόσαυροι, μαζί με περίπου τα τρία τέταρτα των ειδών του πλανήτη, εξαφανίστηκαν.
Μέχρι σήμερα, η εικόνα που είχε διαμορφωθεί ήταν κυρίως αυτή ενός πλανήτη που βυθίστηκε σε έναν παρατεταμένο «χειμώνα». Η σκόνη και τα σωματίδια που εκτοξεύτηκαν στην ατμόσφαιρα περιόρισαν την ηλιακή ακτινοβολία, προκάλεσαν απότομη πτώση της θερμοκρασίας και διατάραξαν τη φωτοσύνθεση, οδηγώντας τελικά σε κατάρρευση των οικοσυστημάτων.
Νέα μελέτη, ωστόσο, προσθέτει ένα ακόμη, ιδιαίτερα δραματικό κεφάλαιο στην ιστορία: πριν από τον παγκόσμιο «χειμώνα», η επιφάνεια της Γης μπορεί να πέρασε από μια σύντομη αλλά ακραία περίοδο θερμικής κόλασης.
Το τεράστιο νέφος που παγίδευσε τη θερμότητα
Η πρόσκρουση εκτόξευσε στην ατμόσφαιρα τεράστιες ποσότητες πετρωμάτων και άλλου υλικού. Μέρος αυτών μετατράπηκε σε μικροσκοπικά σωματίδια και σταγονίδια λιωμένου πετρώματος, τα οποία ανέβηκαν στην ατμόσφαιρα πριν αρχίσουν να επιστρέφουν προς την επιφάνεια.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι το υλικό αυτό σχημάτισε ένα εξαιρετικά πυκνό νέφος, το οποίο λειτούργησε σαν ένα τεράστιο «καπάκι» γύρω από τον πλανήτη.
Αντί η θερμότητα να διαφύγει γρήγορα προς το Διάστημα, σημαντικό μέρος της παγιδεύτηκε κοντά στην επιφάνεια.
Το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι ένα σύντομο αλλά εξαιρετικά βίαιο θερμικό επεισόδιο, με θερμική ακτινοβολία που οι ερευνητές εκτιμούν ότι έφτασε σε επίπεδα περίπου 17 φορές υψηλότερα από τη θανατηφόρα δόση για τον άνθρωπο.
Πυρκαγιές σε ολόκληρο τον πλανήτη
Η θερμότητα δεν θα επηρέασε μόνο τα ζώα. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της μελέτης, οι θερμοκρασίες θα μπορούσαν να είναι αρκετά υψηλές ώστε να προκαλέσουν την ανάφλεξη της βλάστησης.
Έτσι, η καταστροφή μπορεί να εξελίχθηκε σε δύο διαδοχικά στάδια: αρχικά ένα ακραίο θερμικό κύμα και στη συνέχεια έναν πολύ πιο παρατεταμένο περιβαλλοντικό «χειμώνα».
Το δεύτερο στάδιο θα έφερνε σκοτάδι, ψύχος και σοβαρή διαταραχή της τροφικής αλυσίδας, καθώς η μειωμένη ηλιακή ακτινοβολία θα περιόριζε τη φωτοσύνθεση και θα επηρέαζε δραματικά τη διαθέσιμη τροφή.
Ποιοι είχαν περισσότερες πιθανότητες να επιβιώσουν
Τα ζώα που μπορούσαν να καταφύγουν κάτω από το έδαφος, σε λαγούμια ή μέσα στο νερό πιθανότατα είχαν σημαντικά μεγαλύτερες πιθανότητες να προστατευτούν από το αρχικό κύμα θερμότητας.
Η παρουσία μικροσκοπικών σφαιριδίων λιωμένου πετρώματος στα γεωλογικά στρώματα και ακόμη και στα απολιθώματα ψαριών αποτελεί ένα από τα στοιχεία που συνδέουν την πρόσκρουση με τα γεγονότα που ακολούθησαν.
Μετά το αρχικό θερμικό σοκ, τα προβλήματα δεν τελείωσαν. Το νέφος των σωματιδίων παρέμεινε στην ατμόσφαιρα για μεγάλο χρονικό διάστημα, συμβάλλοντας στις κλιματικές αλλαγές που ακολούθησαν.
Η νέα μελέτη δεν καταργεί, επομένως, τη θεωρία του «πυρηνικού χειμώνα» που προκάλεσε η πρόσκρουση. Αντίθετα, προσθέτει ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ: η εξαφάνιση των δεινοσαύρων μπορεί να ξεκίνησε με μια σύντομη, πλανητικής κλίμακας θερμική κόλαση και να συνεχίστηκε με χρόνια περιβαλλοντικής κατάρρευσης.
Ένα μόνο χτύπημα ήταν αρκετό για να αλλάξει για πάντα την ιστορία της ζωής στη Γη.
