Στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο παραπέμπεται πλέον η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών της Mercosur, έπειτα από απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και μια εξαιρετικά αμφίρροπη ψηφοφορία. Συγκεκριμένα, 334 ευρωβουλευτές τάχθηκαν υπέρ της παραπομπής, 324 κατά, ενώ 11 απείχαν.
Την πρωτοβουλία κατά της συμφωνίας ανέλαβε η ευρωομάδα της Αριστεράς, η οποία χαρακτήρισε τη Mercosur «πραξικοπηματική», συμπράττοντας με περίπου 100 ευρωβουλευτές από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους, μεταξύ των οποίων το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, οι Σοσιαλιστές, το Renew και οι Πράσινοι.
Η συμφωνία, που υπεγράφη στις 17 Ιανουαρίου, σηματοδότησε την ολοκλήρωση διαπραγματεύσεων που διήρκεσαν περισσότερα από 25 χρόνια. Ωστόσο, οι έντονες αντιδράσεις εντός της Ευρώπης δεν έχουν κοπάσει. Όπως μεταδίδει το Reuters, η παραπομπή στο Ευρωδικαστήριο ενδέχεται να καθυστερήσει την εφαρμογή της συμφωνίας έως και δύο χρόνια ή ακόμη και να την οδηγήσει σε πλήρη ακύρωση.
Σε πολιτικό επίπεδο, το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας συνιστά σημαντικό πλήγμα για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη-μέλη που στηρίζουν τη συμφωνία, θεωρώντας τη Mercosur στρατηγικό εργαλείο για την ενίσχυση των εμπορικών σχέσεων της ΕΕ και για την αντιμετώπιση της αβεβαιότητας που προκαλεί η δασμολογική πολιτική Τραμπ.
Λίγες ώρες πριν από την ψηφοφορία, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν απηύθυνε έκκληση προς τους ευρωβουλευτές, δηλώνοντας: «Όσο περισσότερους εμπορικούς εταίρους έχουμε σε παγκόσμιο επίπεδο, τόσο πιο ανεξάρτητοι είμαστε. Και αυτό είναι ακριβώς αυτό που χρειαζόμαστε τώρα».
Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε και ο πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Μπερντ Λάνγκε, ο οποίος σε ανάρτησή του στο X ανέφερε: «Απολύτως ανεύθυνο. Αυτό είναι αυτογκόλ. Όσοι είναι κατά του #EU #Mercosur πρέπει να ψηφίσουν κατά στη διαδικασία συναίνεσης, αντί να χρησιμοποιούν τακτικές καθυστέρησης με το πρόσχημα της νομικής επανεξέτασης. Είναι πολύ επιζήμιο για τα οικονομικά μας συμφέροντα και τη θέση μας. Η Ομάδα Ευρώπη βάζει τον εαυτό της σε θέση οφσάιντ».
Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur προβλέπει τη δημιουργία μίας από τις μεγαλύτερες ζώνες ελεύθερου εμπορίου παγκοσμίως, με περίπου 700 εκατομμύρια καταναλωτές. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορεί να αυξήσει τις εξαγωγές οχημάτων, μηχανημάτων, κρασιών και οινοπνευματωδών προς τη Λατινική Αμερική, ενώ θα διευκολυνθούν οι εισαγωγές προϊόντων όπως το βόειο κρέας, η ζάχαρη, το ρύζι, το μέλι και η σόγια.
Παρά τα αναμενόμενα οφέλη, η συμφωνία προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, με μαζικές κινητοποιήσεις αγροτών, μπλόκα με τρακτέρ και την ανοιχτή αντίθεση χωρών όπως η Γαλλία και η Πολωνία. Το πολιτικό κόστος για την προώθησή της αποδείχθηκε ιδιαίτερα υψηλό.
Αγρότες από πολλές χώρες της ΕΕ, που μέχρι και χθες συγκεντρώνονταν έξω από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, εκφράζουν φόβους ότι η Mercosur θα οδηγήσει σε εισαγωγές τροφίμων που παράγονται με χαμηλότερα πρότυπα, περισσότερα φυτοφάρμακα και χωρίς τους αυστηρούς ευρωπαϊκούς κανόνες.
Την ίδια ώρα, εκτιμάται ότι ορισμένοι κλάδοι της ευρωπαϊκής αγροτικής παραγωγής, όπως τα τρόφιμα υψηλής ποιότητας, το κρασί και τα γαλακτοκομικά, ενδέχεται να ωφεληθούν από τη διευρυμένη πρόσβαση στις αγορές της Mercosur. Αντίθετα, τομείς όπως το βοδινό κρέας και τα πουλερικά αναμένεται να βρεθούν αντιμέτωποι με εντονότερο ανταγωνισμό.
Το ισχυρότερο αγροτικό λόμπι της ΕΕ, οι Copa-Cogeca, είχε προειδοποιήσει ήδη πριν από την υπογραφή ότι η διαδικασία έγκρισης της συμφωνίας «διαβρώνει την εμπιστοσύνη στην ευρωπαϊκή διακυβέρνηση, τις δημοκρατικές διαδικασίες και τον κοινοβουλευτικό έλεγχο σε μια εποχή που η θεσμική αξιοπιστία είναι ήδη υπό πίεση», προαναγγέλλοντας τη συνέχιση των κινητοποιήσεων.
Πλέον, τον τελικό λόγο έχει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, το οποίο καλείται να αποφανθεί εάν η συμφωνία ΕΕ–Mercosur είναι συμβατή με τις ευρωπαϊκές συνθήκες. Σε περίπτωση αρνητικής απόφασης, η συμφωνία δεν θα τεθεί σε ισχύ, εκτός εάν προηγουμένως τροποποιηθεί.
