Αυξήσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν την τιμή ενός πακέτου τσιγάρων ακόμη και στα 13 ευρώ εξετάζονται στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών συζητήσεων για τη φορολόγηση των καπνικών προϊόντων. Το θέμα βρίσκεται στην ατζέντα των υπουργών Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίοι συνεδριάζουν σήμερα στις Βρυξέλλες στο πλαίσιο του Eurogroup και του Ecofin.
Η κρίσιμη διαπραγμάτευση αναμένεται να πραγματοποιηθεί το απόγευμα στο Ecofin, με την Ιρλανδική Προεδρία να επιδιώκει τη διαμόρφωση ενός συμβιβαστικού πλαισίου. Στόχος είναι η αύξηση των ελάχιστων ειδικών φόρων κατανάλωσης, αλλά και η θέσπιση κοινών κανόνων φορολόγησης για τα προϊόντα καπνού, ατμίσματος και νικοτίνης.
Οι πιθανές επιπτώσεις για τους καταναλωτές είναι σημαντικές. Με βάση την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η τιμή των 13 ευρώ ανά πακέτο αποτελεί ένα ενδεχόμενο που βρίσκεται υπό εξέταση και όχι απλώς ένα ακραίο σενάριο.
Μάλιστα, σχετική μελέτη του ΚΕΠΕ είχε εκτιμήσει ότι η μέση τιμή των τσιγάρων θα μπορούσε να αυξηθεί έως και κατά 569,6%, δηλαδή να φτάσει σε επίπεδα περίπου εξαπλάσια των σημερινών.
Ωστόσο, μια τόσο μεγάλη φορολογική επιβάρυνση ενδέχεται να προκαλέσει σημαντικές παρενέργειες. Η ίδια ανάλυση αναδεικνύει τον κίνδυνο ενίσχυσης του λαθρεμπορίου καπνικών προϊόντων, αλλά και πιθανών απωλειών για τα δημόσια ταμεία, εάν οι καταναλωτές στραφούν από τη νόμιμη στην παράνομη αγορά.
Δύσκολη η συμφωνία μεταξύ των 27 κρατών-μελών
Η επίτευξη συμφωνίας μεταξύ των 27 χωρών της ΕΕ δεν θεωρείται δεδομένη, καθώς οι διαφωνίες αφορούν τόσο το ύψος των νέων φόρων όσο και το χρονικό περιθώριο που θα έχουν τα κράτη-μέλη για να εφαρμόσουν τις αλλαγές.
Η Ιρλανδική Προεδρία έχει ήδη παρουσιάσει αναθεωρημένα συμβιβαστικά κείμενα, επιχειρώντας να περιορίσει τις αποκλίσεις σχετικά με τη δομή της φορολόγησης, τα ελάχιστα επίπεδα επιβάρυνσης και τους κανόνες εφαρμογής.
Οι προτάσεις έχουν προηγουμένως εξεταστεί σε τεχνικό επίπεδο και στις συζητήσεις των μόνιμων αντιπροσώπων, ώστε να διαμορφωθεί ένα κοινό πλαίσιο που θα τεθεί προς έγκριση από τους υπουργούς Οικονομικών.
Από την πλευρά της, η Ελλάδα ζητά μεγαλύτερο χρονικό διάστημα προσαρμογής, εκφράζοντας ανησυχίες ότι μια απότομη αύξηση των φόρων θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω εξάπλωση της παράνομης διακίνησης καπνικών προϊόντων.
Η Αθήνα θέτει επίσης στο επίκεντρο τις πιθανές συνέπειες για την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας, τις επενδύσεις και τις εξαγωγές του εγχώριου κλάδου.
Παρόμοιους προβληματισμούς εκφράζουν η Ιταλία και η Ρουμανία, με έμφαση στον κίνδυνο ενίσχυσης του λαθρεμπορίου και στην πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση που θα υποστούν τα νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα.
Οι συζητήσεις δεν αφορούν μόνο τα παραδοσιακά τσιγάρα, καθώς στο επίκεντρο βρίσκονται και τα προϊόντα νικοτίνης για χρήση από το στόμα, για τα οποία εξακολουθούν να υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών.
Γαλλία: Το παράδειγμα που προκαλεί προβληματισμό για το λαθρεμπόριο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση της Γαλλίας, η οποία συγκαταλέγεται στις χώρες που υποστηρίζουν πιο αυστηρή φορολόγηση των καπνικών προϊόντων. Τα στοιχεία, ωστόσο, δείχνουν ότι η υψηλή φορολογία μπορεί να συνοδεύεται από σημαντική διεύρυνση της παράνομης αγοράς.
Σύμφωνα με έκθεση της KPMG, η οποία δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο του 2026, το παράνομο εμπόριο τσιγάρων στη Γαλλία αντιστοιχούσε το 2025 στο 41,4% της συνολικής κατανάλωσης, έναντι 37,6% το 2024.
Οι παράνομες ποσότητες υπολογίστηκαν σε 20,5 δισεκατομμύρια τσιγάρα, καταγράφοντας σημαντική αύξηση σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά.
Την ίδια περίοδο, οι νόμιμες εγχώριες πωλήσεις μειώθηκαν κατά 8,7%. Παρά τη μεγάλη πτώση στις πωλήσεις μέσω της επίσημης αγοράς, η συνολική κατανάλωση περιορίστηκε μόλις κατά 0,7%.
Τα δεδομένα αυτά αναδεικνύουν ένα σημαντικό ζήτημα για την ευρωπαϊκή πολιτική φορολόγησης: η υποχώρηση των νόμιμων πωλήσεων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι μειώνεται στον ίδιο βαθμό και η κατανάλωση τσιγάρων. Ένα μέρος της ζήτησης μπορεί να μεταφέρεται σε παράνομα δίκτυα διακίνησης, περιορίζοντας τα αναμενόμενα οφέλη από την αύξηση των φόρων.
Η γαλλική περίπτωση αποτελεί, σύμφωνα με το newmoney.gr, χαρακτηριστικό παράδειγμα των κινδύνων που ενδέχεται να προκύψουν από μια απότομη αύξηση της φορολογίας στα καπνικά προϊόντα.
Πότε αναμένονται οι αποφάσεις για τους νέους φόρους
Το αποτέλεσμα των σημερινών διαβουλεύσεων στο Ecofin παραμένει αβέβαιο, καθώς οι διαφορετικές θέσεις των κρατών-μελών δυσκολεύουν την επίτευξη κοινής συμφωνίας.
Εφόσον δεν υπάρξει συμβιβασμός, οι αποφάσεις ενδέχεται να μεταφερθούν για τους επόμενους έξι μήνες, οπότε το ζήτημα θα περάσει στην επόμενη ευρωπαϊκή προεδρία.
Μέχρι τότε, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα τόσο για το τελικό ύψος των φορολογικών επιβαρύνσεων όσο και για το κατά πόσο θα προβλεφθούν μεταβατικές περίοδοι, ώστε οι αλλαγές να εφαρμοστούν σταδιακά στις χώρες της ΕΕ.
