Στο τραπέζι της κυβέρνησης του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη βρίσκεται ένα νέο πακέτο οικονομικών παρεμβάσεων, το οποίο σύμφωνα με κυβερνητικές πληροφορίες μπορεί να φτάσει ακόμη και το 1 δισ. ευρώ και να αφορά κυρίως χαμηλοσυνταξιούχους, ευάλωτα νοικοκυριά και ελεύθερους επαγγελματίες.
Οι παρεμβάσεις εξετάζονται σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή και αυξημένης αβεβαιότητας στις διεθνείς ενεργειακές αγορές, ιδιαίτερα λόγω των εξελίξεων γύρω από τα Στενά του Ορμούζ. Παράλληλα, η ακρίβεια συνεχίζει να πιέζει τα εισοδήματα των πολιτών, επαναφέροντας στο προσκήνιο τη λογική των οικονομικών «pass» και των έκτακτων ενισχύσεων.
Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής πληροφορίες, το υπό συζήτηση πακέτο μπορεί να περιλαμβάνει:
- Έκτακτη οικονομική ενίσχυση σε χαμηλοσυνταξιούχους
- «Επιταγή ακρίβειας» για ευάλωτα νοικοκυριά
- Καταβολή μισού μηνιαίου επιδόματος στους δικαιούχους του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος
- Μείωση της προκαταβολής φόρου για ελεύθερους επαγγελματίες
Το συνολικό κόστος των μέτρων εκτιμάται ότι θα προσεγγίσει το 1 δισ. ευρώ, ενώ εξετάζεται να καλυφθεί από τα αυξημένα φορολογικά έσοδα των τελευταίων ετών.
Τα δημοσιονομικά περιθώρια της οικονομίας
Η ελληνική οικονομία εμφανίζει τα τελευταία χρόνια ισχυρά πρωτογενή πλεονάσματα, τα οποία – σύμφωνα με οικονομικές εκτιμήσεις – ξεπερνούν τα 24 δισ. ευρώ για την περίοδο 2024–2025.
Η εξέλιξη αυτή δίνει μεγαλύτερη δυνατότητα στην κυβέρνηση να προχωρήσει σε στοχευμένες κοινωνικές παρεμβάσεις, χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο ο δημοσιονομικός στόχος που έχει συμφωνηθεί με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ωστόσο, οικονομικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι σημαντικό μέρος των αυξημένων εσόδων προέρχεται από:
- την αύξηση των έμμεσων φόρων λόγω της ακρίβειας
- τη μη τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας
- την αύξηση της κατανάλωσης σε περιβάλλον υψηλών τιμών
Ποιες κοινωνικές ομάδες στοχεύουν τα μέτρα
Οι πιθανές παρεμβάσεις φαίνεται να επικεντρώνονται σε κοινωνικές ομάδες που έχουν εκφράσει έντονη οικονομική πίεση τα τελευταία χρόνια, όπως οι συνταξιούχοι με χαμηλά εισοδήματα και τα ευάλωτα νοικοκυριά.
Παράλληλα, εξετάζεται και στήριξη προς τους ελεύθερους επαγγελματίες, κυρίως μέσω φορολογικών παρεμβάσεων.
Σε μεγάλο βαθμό, η κυβερνητική στρατηγική θυμίζει το μοντέλο οικονομικής στήριξης που εφαρμόστηκε την περίοδο της πανδημίας COVID-19, όταν υιοθετήθηκαν εκτεταμένα προγράμματα επιδοτήσεων για την ενίσχυση της οικονομίας.
Η ακρίβεια παραμένει βασική ανησυχία
Παρά τις πιθανές παρεμβάσεις, η ακρίβεια συνεχίζει να αποτελεί βασικό πρόβλημα για τα ελληνικά νοικοκυριά.
Σύμφωνα με οικονομικά στοιχεία:
ο πληθωρισμός στην Ελλάδα διαμορφώθηκε περίπου στο 3% το πρώτο δίμηνο του 2026
ενώ ο μέσος πληθωρισμός στην Ευρωπαϊκή Ένωση κινήθηκε κοντά στο 1,7%
Η διαφορά αυτή δείχνει ότι οι πιέσεις στις τιμές στην Ελλάδα οφείλονται όχι μόνο σε διεθνείς ενεργειακές εξελίξεις αλλά και σε εγχώριους παράγοντες.
Το πολιτικό πλαίσιο των παροχών
Σε πολιτικό επίπεδο, τα μέτρα οικονομικής στήριξης συχνά συνδέονται με τον εκλογικό κύκλο.
Στην ελληνική πολιτική πρακτική, η ανακοίνωση παροχών συνοδεύεται συχνά από σενάρια για ενδεχόμενη προσφυγή στις κάλπες, αν και προς το παρόν δεν υπάρχει επίσημη ένδειξη για κάτι τέτοιο.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι σε τέτοιες περιόδους η κυβέρνηση καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα:
- στη δημοσιονομική πειθαρχία,
- στις κοινωνικές πιέσεις λόγω ακρίβειας,
- και στον πολιτικό χρόνο των εκλογών.
