Οικονομική «ανάσα» που σε αρκετές περιπτώσεις ξεπερνά ακόμη και τον βασικό μισθό στην Ελλάδα αποτελεί το λεγόμενο επίδομα αλλοδαπής για δημοσίους υπαλλήλους που υπηρετούν εκτός συνόρων. Πρόκειται για μια ειδική παροχή που συνδέεται κυρίως με τις διπλωματικές και προξενικές αρχές, χωρίς όμως να περιορίζεται αποκλειστικά στο υπουργείο Εξωτερικών.
Το επίδομα καταβάλλεται και σε αποσπασμένους υπαλλήλους άλλων υπουργείων ή δημόσιων φορέων που τοποθετούνται στο εξωτερικό, καλύπτοντας ανάγκες που προκύπτουν από το αυξημένο κόστος ζωής, τις ιδιαίτερες συνθήκες διαβίωσης και τις απαιτήσεις της υπηρεσίας σε μια ξένη χώρα. Στην πράξη λειτουργεί ως αντιστάθμισμα για τις οικονομικές και πρακτικές επιβαρύνσεις της ζωής μακριά από την Ελλάδα.
Δεν είναι ίδιο για όλους
Σε αντίθεση με τον βασικό μισθό, το επίδομα αλλοδαπής δεν είναι ενιαίο. Το ύψος του διαμορφώνεται με βάση έναν συνδυασμό παραγόντων που αφορούν τόσο τον ίδιο τον υπάλληλο όσο και τον τόπο υπηρεσίας. Καθοριστικό ρόλο παίζουν:
- ο βαθμός και η κατηγορία του υπαλλήλου
- η θέση ευθύνης που κατέχει
- η χώρα και συχνά η πόλη όπου υπηρετεί
- το αν του παρέχεται κρατική κατοικία ή επιβαρύνεται ο ίδιος με ενοίκιο
Το ισχύον πλαίσιο προβλέπει ότι το επίδομα υπολογίζεται ως ποσοστό μιας «βάσης» που αντιστοιχεί σε αποζημίωση υπαλλήλου με πρεσβευτικό βαθμό. Από εκεί και κάτω, τα ποσοστά μειώνονται ανάλογα με την ιεραρχική θέση.
Τα βασικά «σκαλοπάτια» των ποσών
Στην πράξη, τα ποσά που καταβάλλονται κινούνται σε τρεις βασικές ζώνες:
- Χαμηλότερη κλίμακα (περίπου 1.800 – 2.300 ευρώ τον μήνα): Αφορά κυρίως υπαλλήλους χαμηλότερων βαθμίδων ή τοποθετήσεις σε χώρες με συγκριτικά χαμηλότερο κόστος ζωής. Συχνά σε αυτές τις περιπτώσεις παρέχεται και κρατική στέγη, γεγονός που περιορίζει το ύψος της αποζημίωσης.
- Μεσαία κλίμακα (περίπου 2.800 – 4.000 ευρώ): Εδώ εντάσσεται μεγάλο μέρος των αποσπασμένων υπαλλήλων που υπηρετούν σε ευρωπαϊκές χώρες, στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε άλλα ανεπτυγμένα κράτη, όπου το κόστος διαβίωσης είναι σαφώς υψηλότερο.
- Ανώτερη κλίμακα (4.500 – 5.500 ευρώ και άνω): Τα μεγαλύτερα ποσά συνδέονται με ανώτερους διπλωματικούς λειτουργούς, όπως πρέσβεις και γενικούς προξένους, ιδιαίτερα σε μητροπόλεις ή χώρες με πολύ ακριβό κόστος ζωής.
Αφορολόγητο, αλλά με ειδικό καθεστώς
Ένα από τα πιο κρίσιμα χαρακτηριστικά του επιδόματος αλλοδαπής είναι ότι δεν φορολογείται και δεν υπόκειται σε ασφαλιστικές εισφορές. Αυτό σημαίνει ότι το ποσό καταλήγει σχεδόν ακέραιο στον δικαιούχο, αυξάνοντας αισθητά το τελικό του εισόδημα όσο διαρκεί η θητεία στο εξωτερικό.
Παρά ταύτα, νομικά δεν θεωρείται μισθός αλλά αποζημίωση ειδικών συνθηκών. Η διάκριση αυτή έχει σημασία τόσο για τον τρόπο που λογίζεται δημοσιονομικά όσο και για το ότι δεν ενσωματώνεται στις τακτικές αποδοχές ή στη μελλοντική σύνταξη.
Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου το συνολικό καθαρό ποσό που λαμβάνει ένας υπάλληλος στο εξωτερικό, μαζί με το επίδομα, ξεπερνά αισθητά τις αποδοχές που θα είχε αν παρέμενε σε θέση εντός Ελλάδας.
