Χιλιάδες συνταξιούχοι διαπιστώνουν κάθε μήνα ότι το ποσό που λαμβάνουν είναι μειωμένο ή χαμηλότερο από τις προσδοκίες τους, χωρίς να είναι πάντα ξεκάθαρο από πού προκύπτει αυτή η απώλεια. Σε πολλές περιπτώσεις, η μείωση δεν οφείλεται σε έναν μόνο παράγοντα, αλλά σε συνδυασμό κρατήσεων, συμψηφισμών, φορολογικών επιβαρύνσεων και εκκρεμοτήτων τεχνικής φύσης, που συχνά περνούν απαρατήρητες, ιδιαίτερα όταν δεν γίνεται τακτικός έλεγχος του μηνιαίου ενημερωτικού σημειώματος. Ο e-ΕΦΚΑ παρέχει τη δυνατότητα ηλεκτρονικής πρόσβασης στα ενημερωτικά, καθώς και υποβολής ένστασης ή αίτησης θεραπείας σε περίπτωση που ο ασφαλισμένος εντοπίσει σφάλμα στην καταβολή.
Μία από τις βασικές κατηγορίες αφορά τους παλαιούς συνταξιούχους με προσωπική διαφορά. Ο επανυπολογισμός των κύριων συντάξεων για όσους είχαν ήδη συνταξιοδοτηθεί έως τις 12 Μαΐου 2016 οδήγησε σε περιπτώσεις όπου το νέο ποσό ήταν χαμηλότερο από το ήδη καταβαλλόμενο. Η διαφορά αυτή καταγράφηκε ως «προσωπική διαφορά» και συμψηφίζεται με μελλοντικές αυξήσεις. Έτσι, πολλοί συνταξιούχοι, ακόμη και όταν ανακοινώνονται αυξήσεις, δεν βλέπουν ουσιαστική βελτίωση στο καθαρό ποσό, καθώς οι αυξήσεις απορροφώνται από τη συγκεκριμένη διαφορά.
Στη δεύτερη κατηγορία εντάσσονται οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι, οι οποίοι συχνά θεωρούν ότι μετά την κατάργηση της οριζόντιας περικοπής 30% δεν επιβαρύνονται σημαντικά. Ωστόσο, εξακολουθεί να ισχύει ειδικός πόρος υπέρ e-ΕΦΚΑ για όσους συνεχίζουν να εργάζονται μετά τη συνταξιοδότηση. Για το 2026, το ανώτατο ετήσιο όριο αυτού του πόρου για μη μισθωτή δραστηριότητα έχει καθοριστεί στα 5.362,32 ευρώ, βάσει της εθνικής σύνταξης. Αυτό σημαίνει ότι αρκετοί ενδέχεται να χάνουν σημαντικά ποσά σε ετήσια βάση, χωρίς να έχουν πλήρη εικόνα του καθαρού οφέλους από την εργασία τους.
Απώλειες προκύπτουν και από τις φορολογικές κρατήσεις, ιδίως όταν υπάρχουν πολλαπλές πηγές εισοδήματος ή όταν οι παρακρατήσεις κατά τη διάρκεια του έτους δεν αντανακλούν τη συνολική φορολογική επιβάρυνση. Η ΑΑΔΕ υπενθυμίζει ότι για το 2026 οι συντάξεις φορολογούνται με την ίδια κλίμακα που ισχύει για τους μισθωτούς: 9% για τα πρώτα 10.000 ευρώ, 22% έως τα 20.000 ευρώ, 28% έως τα 30.000 ευρώ, 36% έως τα 40.000 ευρώ και 44% για το υπερβάλλον ποσό. Έτσι, ένας συνταξιούχος μπορεί να διαπιστώσει απώλειες, οι οποίες στην πραγματικότητα οφείλονται σε αυξημένη συνολική φορολογική επιβάρυνση ή σε πρόσθετη εκκαθάριση κατά την υποβολή της δήλωσης.
Παράλληλα, σημαντικές απώλειες μπορεί να συνδέονται με εκκρεμότητες σε επανυπολογισμούς και ασφαλιστικά δεδομένα, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις διαδοχικής ή παράλληλης ασφάλισης. Ο e-ΕΦΚΑ έχει προχωρήσει στην ενεργοποίηση νέου λογισμικού για την εκκαθάριση αυτών των συντάξεων, αναγνωρίζοντας ότι σε παλαιότερους υπολογισμούς ενδέχεται να μην είχαν αποδοθεί σωστά προσαυξήσεις ή να υπήρχαν αστοχίες στον τελικό προσδιορισμό. Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι συνταξιούχοι μπορεί να υφίστανται απώλειες για μεγάλο χρονικό διάστημα, μέχρι να ολοκληρωθεί η επανεκκαθάριση και να προκύψουν ενδεχόμενα αναδρομικά.
Αντίστοιχα, αρκετοί δεν δίνουν τη δέουσα προσοχή στις κρατήσεις που αφορούν την επικουρική σύνταξη. Σύμφωνα με τον e-ΕΦΚΑ, οι κρατήσεις αυτές διαφοροποιούνται ανάλογα με το ύψος της παροχής και το πρώην ταμείο ασφάλισης. Αυτό σημαίνει ότι η συνολική απώλεια δεν περιορίζεται μόνο στην κύρια σύνταξη, αλλά αφορά το άθροισμα κύριας και επικουρικής, το οποίο συχνά δεν εξετάζεται συνολικά από τους δικαιούχους.
Στο μεταξύ δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου η απώλεια προκύπτει απλώς επειδή ο συνταξιούχος δεν ελέγχει το ενημερωτικό σημείωμα. Ο τακτικός έλεγχος είναι κρίσιμος, καθώς αποτυπώνει αναλυτικά τις κρατήσεις, τους συμψηφισμούς, τις φορολογικές παρακρατήσεις και τυχόν μεταβολές ή διορθώσεις στο καταβαλλόμενο ποσό. Το γεγονός ότι υπάρχει θεσμοθετημένη ηλεκτρονική διαδικασία ένστασης καταδεικνύει ότι τα λάθη και οι αποκλίσεις δεν είναι σπάνια φαινόμενα.
Οι συνταξιούχοι που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να χάνουν χρήματα χωρίς να το αντιλαμβάνονται είναι όσοι έχουν προσωπική διαφορά, όσοι συνεχίζουν να εργάζονται, όσοι διαθέτουν σύνθετο ασφαλιστικό ιστορικό, όσοι λαμβάνουν επικουρική σύνταξη με ειδικές κρατήσεις, αλλά και όσοι δεν παρακολουθούν συστηματικά τα ενημερωτικά τους στοιχεία και τη φορολογική τους εικόνα. Σε μια περίοδο όπου ακόμη και μικρές μηνιαίες απώλειες έχουν σημασία, το ζητούμενο δεν είναι μόνο το ύψος της σύνταξης, αλλά και το πραγματικό ποσό που τελικά καταλήγει στον δικαιούχο.
