Οι μωβ μέδουσες αποτελούσαν μέχρι πρόσφατα τη βασική ανησυχία για όσους απολαμβάνουν τις ελληνικές παραλίες. Το φετινό καλοκαίρι, όμως, ένα διαφορετικό θαλάσσιο είδος βρίσκεται στο επίκεντρο της προσοχής.
Ο λαγοκέφαλος, ένα ιδιαίτερα ανθεκτικό και τοξικό ψάρι που έχει εξαπλωθεί στη Μεσόγειο, προκαλεί αυξημένο προβληματισμό σε επιστήμονες, αλιείς και τοπικές αρχές, οι οποίοι αναζητούν τρόπους περιορισμού της εξάπλωσής του.
Πώς έφτασε στις ελληνικές θάλασσες
Ο λαγοκέφαλος προέρχεται από τον Ινδο-Ειρηνικό Ωκεανό και εισήλθε στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Η άνοδος της θερμοκρασίας των θαλάσσιων υδάτων τα τελευταία χρόνια ευνόησε την εξάπλωσή του, με αποτέλεσμα σήμερα να εντοπίζεται σε μεγάλο μέρος της ανατολικής Μεσογείου και του Αιγαίου.
Το συγκεκριμένο είδος ξεχωρίζει για τα εξαιρετικά ισχυρά δόντια του, τα οποία μπορούν να κόψουν ακόμη και σκληρά υλικά, ενώ αναπαράγεται με γρήγορους ρυθμούς, γεγονός που δυσκολεύει σημαντικά τον έλεγχο του πληθυσμού του.
Τον περασμένο Ιούνιο, ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός εξέδωσε οδηγίες προς τους πολίτες, επισημαίνοντας ότι σε περίπτωση δαγκώματος απαιτείται άμεση ιατρική φροντίδα, καθώς τα τραύματα μπορεί να είναι σοβαρά και να προκαλέσουν έντονη αιμορραγία.
Παράλληλα, οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι ο λαγοκέφαλος δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να καταναλώνεται, καθώς περιέχει την ιδιαίτερα επικίνδυνη νευροτοξίνη τετροδοτοξίνη, για την οποία δεν υπάρχει ειδικό αντίδοτο.
Τα μέτρα σε Ελλάδα και Κύπρο
Η εξάπλωση του είδους οδήγησε Ελλάδα και Κύπρο στη λήψη μέτρων για τον περιορισμό του πληθυσμού του.
Στην Κύπρο εφαρμόζεται πρόγραμμα απομάκρυνσης του είδους, με αποτέλεσμα να έχουν ήδη συλλεχθεί περισσότεροι από 100 τόνοι λαγοκέφαλων. Αντίστοιχα, στην Ελλάδα εφαρμόζεται πρόγραμμα επιδότησης της αλίευσης, με οικονομική ενίσχυση για τους επαγγελματίες ψαράδες και επιδότηση καυσίμων μέσω ευρωπαϊκής χρηματοδότησης. Η εφαρμογή του ξεκίνησε από την Κρήτη και το νότιο Αιγαίο, όπου παρατηρείται αυξημένη παρουσία του είδους.
Την ίδια ώρα, ο Δήμος Χαλκιδέων προχώρησε στην εγκατάσταση του πρώτου πλωτού προστατευτικού φράγματος στην Ελλάδα, δημιουργώντας ζώνες ασφαλούς κολύμβησης σε τμήματα της ακτογραμμής. Το έργο υλοποιήθηκε ως απάντηση στις ανησυχίες κατοίκων και επισκεπτών, οι οποίοι ζητούσαν μέτρα προστασίας για τις παραλίες της περιοχής.
Υπάρχει λόγος ανησυχίας;
Παρά τον αυξημένο προβληματισμό, οι επιστήμονες καλούν τους πολίτες να αντιμετωπίζουν το ζήτημα με ψυχραιμία.
Ο θαλάσσιος επιστήμονας Ιωάννης Μπατζάκας, από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, επισημαίνει ότι τα περιστατικά επαφής λουομένων με λαγοκέφαλους παραμένουν εξαιρετικά σπάνια. Όπως αναφέρει, το συγκεκριμένο είδος δεν επιτίθεται συνήθως σε ανθρώπους χωρίς να προκληθεί, ενώ στις πολυετείς καταδύσεις του έχει συναντήσει ελάχιστα άτομα του είδους, παρότι αναγνωρίζει ότι η παρουσία του είναι πλέον αισθητή κυρίως στην Κρήτη και σε περιοχές του νότιου Αιγαίου.
Την ίδια στιγμή, δεν λείπουν και οι αντιδράσεις απέναντι στις επιχειρήσεις περιορισμού του πληθυσμού του λαγοκέφαλου. Ορισμένες περιβαλλοντικές ομάδες εκφράζουν επιφυλάξεις για τη μαζική αλίευσή του, υποστηρίζοντας ότι ακόμη και τα ξενικά είδη πρέπει να αντιμετωπίζονται με σεβασμό. Ωστόσο, οι αρμόδιες αρχές και η επιστημονική κοινότητα επιμένουν ότι η διαχείριση του πληθυσμού του αποτελεί αναγκαίο μέτρο για την προστασία της θαλάσσιας βιοποικιλότητας, της αλιείας και της ασφάλειας των λουομένων.
