Νέα δεδομένα στη στεγαστική αρωγή μετά από φυσικές καταστροφές φέρνει το νομοσχέδιο του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, αλλάζοντας σημαντικά τόσο τις επιλογές των ιδιοκτητών όσο και τον τρόπο με τον οποίο θα χορηγείται η οικονομική ενίσχυση.
Το νέο πλαίσιο καλύπτει ουσιαστικά ολόκληρη τη διαδικασία μετά από μια καταστροφή, από την πρώτη οικονομική στήριξη και την προσωρινή στέγαση έως την επισκευή, την ανακατασκευή ή την αγορά νέου ακινήτου.
Στόχος είναι να υπάρχει μεγαλύτερη σαφήνεια για το τι δικαιούται κάθε πληγέντας, ποια διαδικασία πρέπει να ακολουθήσει και ποιοι φορείς έχουν την ευθύνη των ελέγχων.
Οι 5 βασικές αλλαγές στη στεγαστική αρωγή
Η σημαντικότερη αλλαγή είναι ότι ο ιδιοκτήτης δεν θα είναι πλέον υποχρεωμένος να χρησιμοποιήσει την ενίσχυση αποκλειστικά για την αποκατάσταση του ακινήτου που υπέστη ζημιές.
Παράλληλα, καθορίζονται συγκεκριμένα στάδια πληρωμών, ψηφιοποιείται η διαδικασία και προβλέπονται ειδικές ρυθμίσεις τόσο για προσωρινή στέγαση όσο και για παλαιότερες εκκρεμότητες.
1. Τέσσερις επιλογές για το κατεστραμμένο ακίνητο
Το νέο πλαίσιο προβλέπει τέσσερις διαφορετικές δυνατότητες αξιοποίησης της στεγαστικής αρωγής.
Ο δικαιούχος μπορεί να επιλέξει:
ανακατασκευή ή επισκευή του πληγέντος κτιρίου, κατασκευή νέου κτιρίου σε διαφορετική θέση, αποπεράτωση ημιτελούς ακινήτου ή αγορά άλλου έτοιμου ακινήτου για αυτοστέγαση.
Η τελευταία επιλογή αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αλλαγές. Ο πληγέντας μπορεί, δηλαδή, αντί να προχωρήσει στην αποκατάσταση του κατεστραμμένου κτιρίου, να χρησιμοποιήσει την εγκεκριμένη στεγαστική αρωγή για την αγορά άλλου ακινήτου.
Στην περίπτωση αυτή, η ενίσχυση καταβάλλεται εφάπαξ.
Πόσα χρήματα μπορεί να πάρει κάποιος για την αγορά νέου σπιτιού
Το νομοσχέδιο δεν θεσπίζει ένα νέο ενιαίο ποσό ανά τετραγωνικό μέτρο. Το ύψος της στεγαστικής αρωγής εξακολουθεί να καθορίζεται από το εκάστοτε ισχύον πλαίσιο και τις αποφάσεις που αφορούν κάθε φυσική καταστροφή.
Ωστόσο, στην περίπτωση αγοράς νέου ακινήτου μπαίνει ένα επιπλέον όριο: το ποσό δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερο ούτε από την εγκεκριμένη στεγαστική αρωγή ούτε από το τίμημα αγοράς του νέου ακινήτου.
Για παράδειγμα, εάν για μια συγκεκριμένη καταστροφή έχει προβλεφθεί στεγαστική συνδρομή 1.000 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο και για κατοικία 100 τ.μ. έχει εγκριθεί ενίσχυση έως 100.000 ευρώ, ο δικαιούχος μπορεί να αγοράσει άλλο ακίνητο.
Εάν όμως το νέο ακίνητο κοστίζει 80.000 ευρώ, η ενίσχυση δεν μπορεί να ξεπεράσει τις 80.000 ευρώ.
2. Ποιοι μπορούν να λάβουν στεγαστική αρωγή
Το νέο πλαίσιο διευκρινίζει και διευρύνει τις κατηγορίες των δικαιούχων.
Στη διαδικασία μπορούν να ενταχθούν, μεταξύ άλλων, ιδιοκτήτες με πλήρη ή ψιλή κυριότητα, πρόσωπα που θεμελιώνουν κληρονομικό δικαίωμα, δικαιούχοι που πληρούν τις προϋποθέσεις τακτικής ή έκτακτης χρησικτησίας, αλλά και πρόσωπα που διαθέτουν εμπράγματο δικαίωμα επιφανείας.
Ειδική πρόβλεψη υπάρχει και για περιπτώσεις συγκυριότητας, οι οποίες συχνά αποτελούν παράγοντα καθυστέρησης στις διαδικασίες αποκατάστασης.
Για τις περισσότερες περιπτώσεις, η στεγαστική αρωγή υπολογίζεται με ανώτατο όριο επιφάνειας 150 τ.μ. ανά δικαιούχο ή ανά λειτουργικά ανεξάρτητη ιδιοκτησία.
Για νόμιμα λειτουργούσες βιομηχανικές, βιοτεχνικές και ξενοδοχειακές επιχειρήσεις, καθώς και για ορισμένες κατηγορίες αποθηκών, το όριο μπορεί να φτάνει τα 500 τ.μ.
3. Τρεις δόσεις για την ανακατασκευή
Αλλάζει και ο τρόπος καταβολής της στεγαστικής αρωγής όταν επιλέγεται η ανακατασκευή του ακινήτου.
Η ενίσχυση συνδέεται πλέον άμεσα με την πρόοδο των εργασιών και καταβάλλεται σε τρία βασικά στάδια.
Το πρώτο 50% χορηγείται μετά την έκδοση της οικοδομικής άδειας και την ολοκλήρωση της κατεδάφισης.
Το δεύτερο 30% καταβάλλεται όταν ολοκληρωθούν ο φέρων οργανισμός και η εξωτερική τοιχοποιία.
Το υπόλοιπο 20% δίνεται μετά την ολοκλήρωση των απαιτούμενων ελέγχων και την πιστοποίηση ότι το κτίριο είναι κατάλληλο.
Αντίθετα, στην περίπτωση αγοράς άλλου ακινήτου για αυτοστέγαση, η ενίσχυση προβλέπεται να καταβάλλεται εφάπαξ.
4. Πρώτη αρωγή και προσωρινή στέγαση
Πριν ολοκληρωθεί η διαδικασία της βασικής στεγαστικής αρωγής, μπορεί να χορηγείται πρώτη αρωγή έναντι της στεγαστικής αρωγής σε περιπτώσεις σημαντικών και εκτεταμένων ζημιών.
Η συγκεκριμένη ενίσχυση αφορά ιδιοκτήτες ακινήτων σε περιοχές που έχουν οριοθετηθεί ως πληγείσες ή έχουν κηρυχθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, υπό τις προϋποθέσεις και τις εξαιρέσεις που προβλέπονται.
Παράλληλα, προβλέπεται επιδότηση προσωρινής στέγασης, είτε μέσω ενοικίου είτε μέσω συγκατοίκησης.
Στην περίπτωση συγκατοίκησης, το ποσό δεν μπορεί να υπερβαίνει το 50% της αντίστοιχης επιδότησης ενοικίου.
5. Η διαδικασία μεταφέρεται στο «e-Άδειες»
Μία ακόμη σημαντική αλλαγή αφορά τον τρόπο υποβολής και διεκπεραίωσης των αιτήσεων.
Η διαδικασία για τον καθορισμό των δικαιούχων και τη χορήγηση της στεγαστικής αρωγής προβλέπεται να πραγματοποιείται αποκλειστικά μέσω του πληροφοριακού συστήματος «e-Άδειες».
Η αίτηση θα υποβάλλεται από μηχανικό ή τεχνική εταιρεία, η οποία θα έχει λάβει τη σχετική νόμιμη εξουσιοδότηση από τον ενδιαφερόμενο.
Με την ψηφιοποίηση της διαδικασίας επιχειρείται να περιοριστεί η γραφειοκρατία και να επιταχυνθούν οι έλεγχοι και η αποκατάσταση των πληγέντων κτιρίων.
Αφορολόγητες και ακατάσχετες οι ενισχύσεις
Στο νέο πλαίσιο προβλέπονται παράλληλα δικλίδες για την προστασία των ποσών που καταβάλλονται στους πληγέντες.
Η στεγαστική αρωγή και η πρώτη αρωγή χαρακτηρίζονται αφορολόγητες, ανεκχώρητες και ακατάσχετες, υπό τους όρους που προβλέπει το νέο πλαίσιο.
Επιπλέον, τα συγκεκριμένα ποσά δεν συμψηφίζονται με βεβαιωμένες οφειλές προς το Δημόσιο, τους ΟΤΑ, τα ασφαλιστικά ταμεία και τα πιστωτικά ιδρύματα.
Τι προβλέπεται για παλιές υποθέσεις
Οι αλλαγές δεν αφορούν μόνο τις μελλοντικές φυσικές καταστροφές.
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει μεταβατικές ρυθμίσεις για παλαιότερες περιπτώσεις, δίνοντας σε συγκεκριμένες κατηγορίες πληγέντων τη δυνατότητα να επανέλθουν στη διαδικασία, εφόσον πληρούν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις.
Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να αντιμετωπιστούν παλιές εκκρεμότητες και περιπτώσεις ιδιοκτητών που δεν κατάφεραν να ολοκληρώσουν εγκαίρως τη διαδικασία αποκατάστασης.
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί συνολικά να κάνει τη στεγαστική αρωγή πιο ευέλικτη, πιο ψηφιακή και πιο ξεκάθαρη για τον πολίτη, δίνοντας περισσότερες επιλογές μετά από μια φυσική καταστροφή και συνδέοντας τις πληρωμές με συγκεκριμένα στάδια της αποκατάστασης.
