Σημαντική ενίσχυση της προστασίας των καταναλωτών στις ηλεκτρονικές πληρωμές προκύπτει από νέα ερμηνεία της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, σύμφωνα με τις προτάσεις του γενικού εισαγγελέα του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Αθανάσιου Ράντου.
Όπως επισημαίνεται, οι τράπεζες δεν θα μπορούν πλέον να αρνούνται εξαρχής την επιστροφή χρημάτων σε πελάτες που έπεσαν θύματα ηλεκτρονικής απάτης, επικαλούμενες απλώς βαριά αμέλεια του χρήστη. Αντίθετα, θα υποχρεούνται να επιστρέφουν άμεσα το ποσό της μη εγκεκριμένης συναλλαγής, εκτός εάν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι ο πελάτης ενήργησε δόλια.
Η ερμηνεία αυτή αφορά την εφαρμογή της ευρωπαϊκής οδηγίας για τις υπηρεσίες πληρωμών και θεωρείται ότι μεταφέρει το βάρος απόδειξης στις τράπεζες, ενισχύοντας σημαντικά τα δικαιώματα των καταθετών σε περιπτώσεις απάτης.
Η υπόθεση που έφτασε στο Δικαστήριο της ΕΕ
Η υπόθεση ξεκίνησε από περιστατικό ηλεκτρονικής απάτης στην Πολωνία, όταν πελάτισσα τράπεζας εξαπατήθηκε μέσω διαδικτυακής απάτης τύπου phishing.
Συγκεκριμένα, άγνωστος δράστης που προσποιούνταν αγοραστή σε πλατφόρμα δημοπρασιών έστειλε σύνδεσμο που μιμούνταν την ιστοσελίδα της τράπεζας. Η γυναίκα εισήγαγε τα στοιχεία πρόσβασής της, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν στη συνέχεια για να πραγματοποιηθεί τραπεζική πληρωμή χωρίς τη δική της έγκριση.
Παρότι η πελάτισσα ενημέρωσε άμεσα την τράπεζα για την απάτη, το πιστωτικό ίδρυμα αρνήθηκε να επιστρέψει τα χρήματα, υποστηρίζοντας ότι η ίδια επέδειξε βαριά αμέλεια γνωστοποιώντας τα τραπεζικά της στοιχεία.
Η υπόθεση οδηγήθηκε στα δικαστήρια και το αρμόδιο εθνικό δικαστήριο ζήτησε διευκρινίσεις από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την ορθή ερμηνεία της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Τι προβλέπουν οι προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
Στις προτάσεις του, ο γενικός εισαγγελέας επισημαίνει ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία υποχρεώνει την τράπεζα να επιστρέφει άμεσα στον πελάτη το ποσό μιας μη εγκεκριμένης συναλλαγής.
Η μόνη εξαίρεση αφορά την περίπτωση όπου η τράπεζα έχει βάσιμες υποψίες δόλιας συμπεριφοράς του πελάτη. Σε μια τέτοια περίπτωση, η τράπεζα οφείλει να ενημερώσει εγγράφως τις αρμόδιες αρχές.
Ωστόσο, η άμεση επιστροφή χρημάτων δεν σημαίνει ότι η υπόθεση κλείνει οριστικά υπέρ του πελάτη. Εάν η τράπεζα αποδείξει αργότερα ότι ο πελάτης παραβίασε από πρόθεση ή με βαριά αμέλεια τις υποχρεώσεις ασφάλειας, για παράδειγμα αποκαλύπτοντας κωδικούς πρόσβασης, τότε μπορεί να διεκδικήσει το ποσό πίσω μέσω νομικής διαδικασίας.
Με αυτό τον τρόπο, διασφαλίζεται ότι οι καταθέτες δεν θα μένουν χωρίς τα χρήματά τους όσο διαρκεί η διερεύνηση μιας απάτης, ενώ παράλληλα παραμένει δυνατό για τις τράπεζες να κινηθούν νομικά εάν αποδειχθεί ευθύνη του πελάτη.
Τι σημαίνει για τους καταθέτες στην Ελλάδα
Η ερμηνεία αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για τους Έλληνες καταθέτες, καθώς τα περιστατικά ηλεκτρονικής απάτης, phishing και τηλεφωνικών απατών αυξάνονται τα τελευταία χρόνια.
Εφόσον η τελική απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης κινηθεί στην ίδια κατεύθυνση, θα ενισχυθεί η υποχρέωση των τραπεζών να αποκαθιστούν άμεσα τη ζημία από μη εξουσιοδοτημένες συναλλαγές.
Παράλληλα, θα περιοριστεί σημαντικά η δυνατότητα των τραπεζών να απορρίπτουν αιτήματα αποζημίωσης χωρίς πλήρη διερεύνηση των συνθηκών της απάτης, ενισχύοντας την εμπιστοσύνη των πολιτών στις ηλεκτρονικές συναλλαγές.
