Στο επίκεντρο των φορολογικών ελέγχων βρίσκονται ολοένα και περισσότερο οι μεταφορές χρημάτων μεταξύ συγγενών και συνδικαιούχων τραπεζικών λογαριασμών, καθώς η φορολογική διοίκηση εξετάζει εάν πίσω από συγκεκριμένες συναλλαγές κρύβονται άτυπες δωρεές που πρέπει να φορολογηθούν.
Αφορμή αποτέλεσε πρόσφατη απόφαση της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ), η οποία επιβεβαίωσε την επιβολή φόρου δωρεάς σε φορολογούμενο που μετέφερε 240.000 ευρώ από κοινό οικογενειακό λογαριασμό σε νέο κοινό λογαριασμό που διατηρούσε με τη σύζυγό του.
Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, ο συγκεκριμένος συνδικαιούχος δεν απέδειξε ότι είχε συμβάλει οικονομικά στη δημιουργία του αρχικού υπολοίπου, ενώ μετά τη μεταφορά των χρημάτων απέκτησε ουσιαστικά αποκλειστικό έλεγχο του ποσού. Για τον λόγο αυτό η συναλλαγή κρίθηκε ως άτυπη δωρεά και φορολογήθηκε αναλόγως.
Πότε μια μεταφορά χρημάτων θεωρείται δωρεά
Το ισχύον πλαίσιο προβλέπει ότι όταν ένας συνδικαιούχος κοινού λογαριασμού δεν έχει συμμετάσχει στις καταθέσεις που δημιούργησαν το διαθέσιμο υπόλοιπο και στη συνέχεια μεταφέρει ή αναλαμβάνει τα χρήματα για προσωπική χρήση, η πράξη μπορεί να χαρακτηριστεί δωρεά.
Σε αυτές τις περιπτώσεις οι φορολογικές αρχές εξετάζουν ποιος κατέθεσε τα χρήματα, ποιος τα διαχειρίστηκε και ποιος τελικά ωφελήθηκε από τη μεταφορά. Εάν δεν υπάρχουν επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, μπορεί να καταλογιστεί φόρος δωρεάς ακόμη και αρκετά χρόνια μετά τη συναλλαγή.
Η εξέλιξη αυτή έχει οδηγήσει χιλιάδες φορολογούμενους στη ΔΕΔ, καθώς αμφισβητούν φόρους και πρόστιμα που τους επιβλήθηκαν μετά από σχετικούς ελέγχους.
Οι βασικές παγίδες για γονικές παροχές και δωρεές
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές, καθώς το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ ισχύει μόνο υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Η απαλλαγή αφορά συγγενείς πρώτου βαθμού, όπως γονείς, παιδιά, συζύγους, παππούδες, γιαγιάδες και εγγόνια, υπό την προϋπόθεση ότι η μεταφορά γίνεται μέσω τραπεζικού συστήματος και δηλώνεται κανονικά.
Αντίθετα, όταν τα χρήματα δίνονται με μετρητά και όχι μέσω τραπεζικής συναλλαγής, το αφορολόγητο χάνεται πλήρως και επιβάλλεται φόρος 10% από το πρώτο ευρώ.
Οι φορολογικές αρχές εξετάζουν επίσης περιπτώσεις διαδοχικών μεταβιβάσεων χρημάτων μεταξύ συγγενών, προκειμένου να διαπιστώσουν αν επιχειρείται τεχνητή αξιοποίηση του αφορολόγητου από πρόσωπα που κανονικά δεν το δικαιούνται.
Παράλληλα, στο μικροσκόπιο βρίσκονται και οι μεταφορές ποσών προς κοινούς λογαριασμούς, καθώς ελέγχεται ποιος τελικά έκανε χρήση των χρημάτων και αν προέκυψε έμμεση ωφέλεια τρίτου προσώπου.
Φόρος έως και 40% – Οι έλεγχοι της ΑΑΔΕ
Το ύψος της φορολογικής επιβάρυνσης εξαρτάται από τον βαθμό συγγένειας μεταξύ δωρητή και δωρεοδόχου.
Για συγγενείς πρώτου βαθμού, όταν δεν τηρούνται οι προβλεπόμενες διαδικασίες, επιβάλλεται φόρος 10% επί του συνολικού ποσού. Για συγγενείς δεύτερου βαθμού, όπως αδέλφια, ανιψιούς και θείους, ο συντελεστής ανέρχεται στο 20% από το πρώτο ευρώ.
Ακόμη πιο αυστηρό είναι το καθεστώς για συγγενείς τρίτης κατηγορίας ή πρόσωπα χωρίς συγγενική σχέση, όπου ο φόρος μπορεί να φτάσει ακόμη και το 40%.
Η ΑΑΔΕ έχει ήδη εντάξει τις χρηματικές δωρεές και τις γονικές παροχές στις βασικές προτεραιότητες των ελέγχων της για το 2026. Σύμφωνα με τον προγραμματισμό, περισσότερες από 1.000 υποθέσεις αναμένεται να εξεταστούν μέσα στη χρονιά, με ιδιαίτερη έμφαση σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν ενδείξεις καταστρατήγησης του αφορολόγητου ορίου των 800.000 ευρώ.
