Τα προσωρινά στοιχεία για την εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού το διάστημα Ιανουαρίου-Ιουλίου 2026 δείχνουν ότι τα φορολογικά έσοδα ανήλθαν σε 42,475 δισ. ευρώ, καταγράφοντας υπέρβαση κατά 1,112 δισ. ευρώ ή 2,7% σε σχέση με τον αρχικό στόχο.
Η υπέρβαση παραμένει ακόμη και μετά την αφαίρεση έκτακτων μη φορολογικών εσόδων.
Πώς η ακρίβεια αυξάνει τις εισπράξεις από ΦΠΑ
Η επίδραση των υψηλών τιμών στα φορολογικά έσοδα είναι ιδιαίτερα εμφανής σε προϊόντα που παρουσιάζουν ανελαστική ζήτηση, δηλαδή προϊόντα που οι καταναλωτές συνεχίζουν να αγοράζουν ακόμη και όταν αυξάνεται η τιμή τους.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα καύσιμα.
Όταν αυξάνεται η τελική τιμή ενός προϊόντος, αυξάνεται αντίστοιχα και το απόλυτο ποσό του ΦΠΑ που εισπράττει το Δημόσιο. Αντίθετα, ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ) παραμένει σταθερός ανά μονάδα προϊόντος.
Έτσι, οι υψηλότερες τιμές μπορούν να μεταφραστούν σε μεγαλύτερες εισπράξεις ΦΠΑ, ακόμη και χωρίς αλλαγή στους φορολογικούς συντελεστές.
Μεγάλη άνοδος των εσόδων τον Ιούλιο
Σημαντική ήταν η εικόνα και τον Ιούλιο, ο οποίος κατέγραψε τη μεγαλύτερη θετική απόκλιση από τον στόχο.
Η υπέρβαση για τον συγκεκριμένο μήνα ανήλθε σε 528 εκατ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σε 6,2% πάνω από τον προβλεπόμενο στόχο.
Στην αύξηση των φορολογικών εσόδων δεν συμβάλλουν μόνο οι υψηλές τιμές. Ρόλο έχουν επίσης η πορεία της οικονομικής δραστηριότητας, η αύξηση της απασχόλησης, η μεγαλύτερη χρήση ηλεκτρονικών συναλλαγών και ο περιορισμός της φοροδιαφυγής.
Στα 5,725 δισ. ευρώ το πρωτογενές πλεόνασμα
Σε επίπεδο δημοσιονομικού αποτελέσματος, το ονομαστικό πρωτογενές πλεόνασμα διαμορφώθηκε στα 5,725 δισ. ευρώ, έναντι στόχου 4,417 δισ. ευρώ.
Ωστόσο, η εικόνα περιορίζεται όταν γίνουν οι απαραίτητες δημοσιονομικές προσαρμογές. Μετά τις προσαρμογές που σχετίζονται με τον ετεροχρονισμό πληρωμών του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, τις μεταβιβαστικές πληρωμές και τα έκτακτα έσοδα από παραχωρήσεις, η οργανική υπέρβαση του πρωτογενούς αποτελέσματος περιορίζεται στα 256 εκατ. ευρώ.
Την ίδια στιγμή, το έλλειμμα του προϋπολογισμού συγκρατήθηκε στα 389 εκατ. ευρώ.
Αυξημένες και οι κρατικές δαπάνες
Παράλληλα με τα αυξημένα έσοδα, υψηλότερες ήταν και οι κρατικές δαπάνες.
Οι συνολικές δαπάνες ανήλθαν σε 45,596 δισ. ευρώ, καταγράφοντας υπέρβαση κατά 1,041 δισ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο.
Η εξέλιξη αυτή συνδέεται μεταξύ άλλων με την επιτάχυνση των επενδυτικών έργων του Ταμείου Ανάκαμψης, αλλά και με την ανάγκη χρηματοδότησης έκτακτων μέτρων στήριξης, όπως οι παρεμβάσεις για τα καύσιμα.
Η δημοσιονομική εικόνα
Τα στοιχεία δημιουργούν μια σύνθετη εικόνα για τα δημόσια οικονομικά: από τη μία πλευρά οι υψηλές τιμές αυξάνουν τις φορολογικές εισπράξεις, κυρίως μέσω του ΦΠΑ, και από την άλλη το κράτος καλείται να διαθέσει πόρους για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων που επιβαρύνονται από την ακρίβεια.
Έτσι, μέρος των πρόσθετων δημοσίων εσόδων κατευθύνεται σε μέτρα στήριξης και παρεμβάσεις για τον περιορισμό των επιπτώσεων του αυξημένου κόστους διαβίωσης, διαμορφώνοντας μια ιδιαίτερα σύνθετη δημοσιονομική εξίσωση.
