Επτά διαφορετικές δυνατότητες έχουν στη διάθεσή τους χιλιάδες ασφαλισμένοι που βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση, αλλά δεν έχουν συμπληρώσει την απαραίτητη 15ετία ασφάλισης. Η αναζήτηση ενσήμων που δεν εμφανίζονται στο ασφαλιστικό ιστορικό, η προαιρετική συνέχιση της ασφάλισης, η αναγνώριση πλασματικών ετών και η κάλυψη εισφορών για μακροχρόνια ανέργους αποτελούν ορισμένες από τις λύσεις που μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να καλύψουν τον χρόνο που λείπει.
Όπως αναφέρει ο δικηγόρος και εργατολόγος Διονύσης Ρίζος, οι συγκεκριμένες επιλογές απευθύνονται κυρίως σε μακροχρόνια ανέργους, γυναίκες που σταμάτησαν να εργάζονται για να μεγαλώσουν τα παιδιά τους, πρώην ελεύθερους επαγγελματίες που διέκοψαν τη λειτουργία των επιχειρήσεών τους, καθώς και εργαζομένους που έχουν μεγάλα διαστήματα ανασφάλιστης εργασίας.
Για τη λήψη πλήρους σύνταξης γήρατος στα 67 απαιτούνται, κατά κανόνα, τουλάχιστον 4.500 ημέρες ασφάλισης, που αντιστοιχούν σε 15 έτη. Ωστόσο, ακόμη και όσοι έχουν ασφαλιστικό χρόνο 10, 11 ή 12 ετών μπορούν να διερευνήσουν τρόπους για να συμπληρώσουν τον απαιτούμενο χρόνο.
Οι επτά λύσεις για τη συμπλήρωση της 15ετίας
Εντοπισμός ενσήμων που δεν εμφανίζονται στο ασφαλιστικό ιστορικό
Αρχικά, οι ασφαλισμένοι θα πρέπει να ελέγξουν το ασφαλιστικό τους ιστορικό στον e-ΕΦΚΑ. Υπάρχουν περιπτώσεις κατά τις οποίες δεν εμφανίζονται ορισμένοι μήνες ή χρόνια ασφάλισης, παρότι έχουν καταβληθεί οι αντίστοιχες εισφορές.
Στο πλαίσιο αυτό, μπορούν να αναζητηθούν ένσημα που είχαν αγοραστεί αλλά δεν επικολλήθηκαν, χρόνος ασφάλισης που αναγράφεται σε χαμένα ασφαλιστικά βιβλιάρια, εισφορές σε διαφορετικούς πρώην ασφαλιστικούς φορείς, καθώς και περίοδοι ασφάλισης στον πρώην ΟΓΑ. Ακόμη και η αδήλωτη εργασία μπορεί να αναγνωριστεί, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις και δεν έχει επέλθει παραγραφή.
Στον συνολικό χρόνο ασφάλισης είναι επίσης δυνατό να προσμετρηθεί εργασία σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή σε κράτη με τα οποία η Ελλάδα έχει συνάψει διμερείς συμβάσεις κοινωνικής ασφάλισης.
Προαιρετική ασφάλιση για διάστημα έως τρία έτη
Με βάση το άρθρο 53, παράγραφος 2, του νόμου 4921/2022, προβλέπεται η δυνατότητα συμπλήρωσης έως τριών ετών ασφάλισης για όσους έχουν καταθέσει αίτηση συνταξιοδότησης και έχουν σταματήσει την υποχρεωτική ασφάλιση. Προϋπόθεση είναι να υπολείπονται έως τρία χρόνια για τη θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος και να έχουν συμπληρώσει τουλάχιστον 500 ημέρες υποχρεωτικής ασφάλισης κατά την τελευταία πενταετία, εφόσον πρόκειται για μισθωτούς, ή 20 μήνες ασφάλισης για μη μισθωτούς.
Για τη συγκεκριμένη διαδικασία δεν απαιτείται εξέταση από Υγειονομική Επιτροπή. Οι μισθωτοί καταβάλλουν το σύνολο της εισφοράς κύριας σύνταξης, δηλαδή τόσο το εργατικό όσο και το εργοδοτικό μέρος. Ο υπολογισμός γίνεται με βάση τον μέσο όρο των αποδοχών του τελευταίου δωδεκαμήνου, ενώ ως κατώτατη βάση λαμβάνεται ο κατώτατος μισθός. Η δυνατότητα αυτή ισχύει επίσης για ασφαλισμένους του πρώην ΟΓΑ και του Δημοσίου.
Γενική προαιρετική συνέχιση της ασφάλισης
Για όσους δεν πληρούν τις προϋποθέσεις πρόσφατης ασφάλισης, υπάρχει η δυνατότητα γενικής προαιρετικής συνέχισης, χωρίς να προβλέπεται ανώτατο όριο διάρκειας. Για την υπαγωγή απαιτούνται είτε 3.000 ημέρες ή 10 έτη υποχρεωτικής ασφάλισης σε οποιαδήποτε χρονική περίοδο είτε 1.500 ημέρες ή πέντε έτη ασφάλισης, εκ των οποίων οι 300 ημέρες πρέπει να έχουν πραγματοποιηθεί κατά την τελευταία πενταετία. Στη δεύτερη περίπτωση, η αίτηση πρέπει να υποβληθεί εντός 12 μηνών από τη διακοπή της ασφάλισης.
Απαιτείται, επίσης, γνωμάτευση Υγειονομικής Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία το ποσοστό αναπηρίας δεν υπερβαίνει το 66,6%. Οι πρώην αυτοαπασχολούμενοι και οι αγρότες πρέπει να έχουν εξοφλήσει τις ασφαλιστικές οφειλές τους ή να τις έχουν εντάξει σε ενεργή ρύθμιση. Η προαιρετική ασφάλιση ξεκινά από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης και δεν έχει αναδρομική ισχύ. Εάν οι εισφορές δεν καταβληθούν για διάστημα μεγαλύτερο των δύο ετών, το δικαίωμα χάνεται, ενώ συνολικά επιτρέπονται έως τρεις υπαγωγές.
Κάλυψη ασφαλιστικών εισφορών από τη ΔΥΠΑ για μακροχρόνια ανέργους
Μια άλλη επιλογή αποτελεί η προαιρετική ασφάλιση μακροχρόνια ανέργων, με τις εισφορές να καλύπτονται από τη ΔΥΠΑ. Η δυνατότητα αυτή παρέχεται έως πέντε χρόνια πριν από τη συμπλήρωση του ορίου ηλικίας για πλήρη συνταξιοδότηση. Επομένως, όταν το σχετικό όριο είναι τα 67 έτη, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ενταχθούν από την ηλικία των 62 ετών.
Μεταξύ των βασικών προϋποθέσεων περιλαμβάνονται η συμπλήρωση τουλάχιστον 3.000 ημερών ασφάλισης, η εγγεγραμμένη ανεργία για 12 συνεχόμενους μήνες, η κατοχή ενεργής Ψηφιακής Κάρτας ΔΥΠΑ και η απόσταση έως πέντε ετών από το όριο πλήρους συνταξιοδότησης. Εφόσον πληρούνται όλα τα προβλεπόμενα κριτήρια, η ΔΥΠΑ αναλαμβάνει την κάλυψη των εισφορών κύριας και επικουρικής ασφάλισης.
Εξαγορά πλασματικών ετών
Γυναίκες που ασφαλίστηκαν για πρώτη φορά πριν από την 1η Ιανουαρίου 1993 και έχουν τουλάχιστον 3.600 ημέρες ασφάλισης μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να αναγνωρίσουν έως 900 επιπλέον ημέρες, προκειμένου να φτάσουν τις 4.500. Ο χρόνος που αναγνωρίζεται μπορεί να προέρχεται από πραγματική ή προαιρετική ασφάλιση.
Ανάλογα με το ασφαλιστικό καθεστώς, είναι δυνατή η αναγνώριση περιόδων που αφορούν σπουδές, ανατροφή παιδιών, γονική άδεια και κενά μεταξύ περιόδων ασφάλισης. Το ανώτατο διάστημα αναγνώρισης μπορεί να φτάσει τα επτά χρόνια. Το ενδεικτικό ελάχιστο κόστος εξαγοράς υπολογίζεται σε 185 ευρώ για κάθε μήνα αναγνωριζόμενου χρόνου. Η σχετική αίτηση κατατίθεται πριν από την αίτηση συνταξιοδότησης ή ταυτόχρονα με αυτήν, ενώ προβλέπονται ειδικές περιπτώσεις στις οποίες η αναγνώριση μπορεί να γίνει αργότερα για τη θεμελίωση του δικαιώματος.
Συμπλήρωση ενσήμων μέσω εργασίας
Η μισθωτή απασχόληση αποτελεί ακόμη μία δυνατότητα για τη συμπλήρωση του απαιτούμενου ασφαλιστικού χρόνου. Σε καθεστώς πλήρους απασχόλησης αντιστοιχούν κατά κανόνα 25 ημέρες ασφάλισης τον μήνα, δηλαδή 300 ημέρες ετησίως.
Εναλλακτικά, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να στραφούν στην πραγματική αυτοαπασχόληση. Για το 2026, η πρώτη ασφαλιστική κατηγορία ανέρχεται σε 250,77 ευρώ τον μήνα για την κύρια σύνταξη και την υγειονομική περίθαλψη, με επιπλέον 10 ευρώ υπέρ της ΔΥΠΑ. Για τρία χρόνια αυτοαπασχόλησης, οι ασφαλιστικές εισφορές υπολογίζονται περίπου σε 9.400 ευρώ, χωρίς να συνυπολογίζονται άλλες επαγγελματικές και φορολογικές επιβαρύνσεις.
Παροχή ΟΠΕΚΑ για ανασφάλιστους υπερηλίκους
Για όσους δεν κατορθώσουν να συμπληρώσουν τα 15 έτη ασφάλισης, υπάρχει η δυνατότητα χορήγησης της παροχής ανασφάλιστων υπερηλίκων από τον ΟΠΕΚΑ. Η συγκεκριμένη ενίσχυση δεν αποτελεί σύνταξη, αλλά προνοιακή παροχή, το ύψος της οποίας ανέρχεται στα 409,13 ευρώ μηνιαίως.
Για τη χορήγησή της απαιτείται η συμπλήρωση του 67ου έτους της ηλικίας, καθώς και τουλάχιστον 15 χρόνια νόμιμης και μόνιμης διαμονής στην Ελλάδα. Για την καταβολή ολόκληρου του ποσού απαιτούνται 35 χρόνια διαμονής στη χώρα. Σε διαφορετική περίπτωση, το ποσό μειώνεται κατά 1/35 για κάθε έτος που υπολείπεται. Το ετήσιο εισοδηματικό όριο ορίζεται στα 4.320 ευρώ για άγαμο και στα 8.640 ευρώ για ζευγάρι, ενώ ισχύουν επιπλέον περιουσιακά και συνταξιοδοτικά κριτήρια.
Η έγκαιρη διερεύνηση του ασφαλιστικού ιστορικού και η επιβεβαίωση των προϋποθέσεων από τον e-ΕΦΚΑ και τις αρμόδιες υπηρεσίες είναι καθοριστικής σημασίας, ώστε κάθε ασφαλισμένος να εντοπίσει τη λύση που ανταποκρίνεται στα δικά του δεδομένα.
