Το «πράσινο φως» για την επανέναρξη των ερευνών στο πλαίσιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου έδωσε η Αθήνα, εκδίδοντας NAVTEX με ισχύ έως τις 6 Μαρτίου 2027. Το γαλλικό ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo» αναμένεται να ξεκινήσει τις εργασίες του από την Κρήτη, με κατεύθυνση τη θαλάσσια περιοχή ανατολικά της Κάσου, όπου η προηγούμενη ερευνητική δραστηριότητα είχε διακοπεί το καλοκαίρι του 2024. Λίγες ώρες μετά την ελληνική αναγγελία, η Τουρκία εξέδωσε αντι-NAVTEX, επαναφέροντας τις διεκδικήσεις της στην περιοχή.
Η επανεκκίνηση των ερευνών για το έργο Great Sea Interconnector (GSI) προχώρησε μετά την ολοκλήρωση των προβλεπόμενων διαδικασιών αδειοδότησης από τις αρμόδιες ελληνικές Αρχές. Η σχετική αίτηση υποβλήθηκε από τη γαλλική εταιρεία NEXANS, για λογαριασμό της εταιρείας GSI, η οποία είναι η κυρία του έργου.
Το ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo» προγραμματίζεται να αποπλεύσει από το Ηράκλειο το πρωί του Σαββάτου, ωστόσο δεν θα κατευθυνθεί αμέσως στην επίμαχη θαλάσσια περιοχή. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μεταδόθηκαν την Παρασκευή, αρχικά θα πραγματοποιήσει δοκιμές του εξοπλισμού του βόρεια της Κρήτης.
Συγκεκριμένα, θα ελεγχθούν τα συστήματα χαρτογράφησης του θαλάσσιου πυθμένα και στη συνέχεια το πλοίο θα κινηθεί προς την περιοχή ανατολικά της Κάσου. Εκεί θα πραγματοποιηθούν οι ουσιαστικές έρευνες κατά μήκος της προβλεπόμενης διαδρομής του υποθαλάσσιου καλωδίου, με στόχο την καταγραφή των γεωλογικών και μορφολογικών χαρακτηριστικών του βυθού.
Η έναρξη των εργασιών στο συγκεκριμένο τμήμα δεν αναμένεται πριν από τις αρχές της επόμενης εβδομάδας. Πρόκειται για την περιοχή όπου οι έρευνες είχαν σταματήσει τον Ιούλιο του 2024, μετά την παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων.
Η ελληνική NAVTEX με ισχύ έως τον Μάρτιο του 2027
Η διαδικασία ενεργοποιήθηκε το απόγευμα της Παρασκευής, στις 16:13, όταν ο Υδρογραφικός Σταθμός Ηρακλείου του Πολεμικού Ναυτικού εξέδωσε τη NAVTEX 1411/26. Η αναγγελία έχει ισχύ από τις 6 Νοεμβρίου 2026 έως τις 6 Μαρτίου 2027, καλύπτοντας χρονικό διάστημα τεσσάρων μηνών.
Είχε προηγηθεί η θετική γνωμοδότηση της αρμόδιας διυπουργικής Επιτροπής Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης (ΕΧΑΕΘ). Στη συνέχεια, ο υπουργός Εξωτερικών εξέδωσε στις 6 Νοεμβρίου 2026 την απόφαση για την αδειοδότηση των εργασιών έρευνας και πόντισης του καλωδίου.
Όπως ανακοίνωσε το υπουργείο Εξωτερικών, μετά την ολοκλήρωση της αδειοδοτικής διαδικασίας το ερευνητικό πλοίο υπέβαλε αίτημα για την έκδοση της προβλεπόμενης αγγελίας προς ναυτιλλομένους, η οποία εκδόθηκε άμεσα.
Οι συντεταγμένες της ελληνικής NAVTEX καλύπτουν μια εκτεταμένη θαλάσσια διαδρομή, η οποία ξεκινά από την περιοχή του Ηρακλείου, περνά από το ανατολικό και νοτιοανατολικό Κρητικό Πέλαγος και εκτείνεται έως τα όρια της κυπριακής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης.
Παράλληλα, προβλέπεται ότι τα διερχόμενα πλοία πρέπει να διατηρούν απόσταση τουλάχιστον δύο ναυτικών μιλίων, δηλαδή περίπου 3,7 χιλιομέτρων, από το γαλλικό ερευνητικό ή την περιοχή στην οποία εκτελούνται οι εργασίες.
Σύμφωνα με την αποτύπωση της διαδρομής στον χάρτη που συνοδεύει τη ναυτική αναγγελία, οι έρευνες θα ξεκινήσουν από το Ηράκλειο και θα κινηθούν προς τα ανοιχτά, μεταξύ Καρπάθου και Κάσου. Το αρχικό τμήμα της διαδρομής βρίσκεται εντός ελληνικών χωρικών υδάτων, ενώ το ενδιαφέρον επικεντρώνεται και στο επόμενο στάδιο, όταν το πλοίο κινηθεί νοτιοανατολικότερα, προς θαλάσσιες περιοχές εκτός των χωρικών υδάτων.
Η αντι-NAVTEX της Τουρκίας και οι νέες διεκδικήσεις
Η ελληνική NAVTEX προκάλεσε άμεση αντίδραση από την Άγκυρα, η οποία εξέδωσε την αντι-NAVTEX 1105/26, αμφισβητώντας τη δικαιοδοσία της Ελλάδας σε τμήμα της θαλάσσιας περιοχής που περιλαμβάνεται στην αναγγελία.
Η τουρκική πλευρά υποστήριξε ότι μέρος της περιοχής βρίσκεται εντός της υφαλοκρηπίδας που έχει μονομερώς δηλώσει στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, επικαλούμενη σχετικό έγγραφο της 18ης Μαρτίου 2020.
Στην αντι-NAVTEX αναφέρεται ότι οι τουρκικές Αρχές δεν έχουν δώσει τη συγκατάθεσή τους για τις συγκεκριμένες ερευνητικές δραστηριότητες. Παράλληλα, η Άγκυρα αξιώνει οι εργασίες που πραγματοποιούνται σε θαλάσσιες περιοχές τις οποίες θεωρεί ότι εμπίπτουν στη δική της δικαιοδοσία να συντονίζονται με τις τουρκικές Αρχές.
Η ένταση κλιμακώθηκε περαιτέρω μετά την ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, το οποίο υποστήριξε ότι οι ναυτιλιακές αναγγελίες που εκδόθηκαν από την Ελλάδα και την Κύπρο έχουν ακυρωθεί, επισημαίνοντας ότι δεν έχει εξασφαλιστεί η έγκριση της Τουρκίας για την πραγματοποίηση των ερευνών.
Από την πλευρά της, η Αθήνα απορρίπτει τις τουρκικές αξιώσεις και ξεκαθαρίζει ότι η αδειοδότηση των εργασιών αποτελεί αρμοδιότητα των ελληνικών Αρχών, χωρίς να τίθεται ζήτημα αίτησης άδειας από την Τουρκία.
Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη σημασία αποκτά η διάκριση ανάμεσα στην ενημέρωση των αρμόδιων πλευρών για τις ερευνητικές δραστηριότητες και στην αναγνώριση δικαιώματος έγκρισης ή απόρριψής τους από την Άγκυρα.
Τα σενάρια για την παρουσία τουρκικών πλοίων στην περιοχή
Στην Αθήνα παρακολουθούν με προσοχή τις επόμενες κινήσεις της Τουρκίας, χωρίς να θεωρείται δεδομένη η περαιτέρω κλιμάκωση. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που μεταδόθηκαν το βράδυ της Παρασκευής, σε πρώτη φάση πλοία του Λιμενικού Σώματος θα βρίσκονται σε ετοιμότητα, ώστε να μπορούν να προσεγγίσουν το γαλλικό ερευνητικό εφόσον χρειαστεί.
Δεν αποκλείεται, ωστόσο, σε επόμενο στάδιο να εμφανιστεί τουρκικό πλοίο στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, με στόχο την παρακολούθηση των ερευνών ή τη διατύπωση προειδοποιήσεων μέσω ασυρμάτου.
Την ίδια ώρα, δημοσίευμα της τουρκικής εφημερίδας Aydınlık, επικαλούμενο πηγές ασφαλείας, αναφέρει ότι η Άγκυρα θα παρέμβει εάν ξεκινήσουν έρευνες χωρίς προηγούμενη ενημέρωση των τουρκικών Αρχών.
Ένα από τα στοιχεία που ενδέχεται να επηρεάσουν τη στάση της Τουρκίας είναι η διοργάνωση της Διάσκεψης του ΟΗΕ για το Κλίμα (COP31) στην Αττάλεια, από τις 9 έως τις 20 Νοεμβρίου. Σύμφωνα με αναλυτές, η τουρκική ηγεσία ενδέχεται να επιδιώξει να αποφύγει μια νέα ελληνοτουρκική κρίση σε μια περίοδο κατά την οποία η διεθνής προσοχή θα είναι στραμμένη στη χώρα.
Μια σοβαρή ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο θα μπορούσε να επισκιάσει τη διοργάνωση και να προκαλέσει διπλωματικές επιπτώσεις για την Άγκυρα.
Σημαντικό ρόλο στις εξελίξεις ενδέχεται να διαδραματίσει και η στάση της Γαλλίας, δεδομένης της συμμετοχής της γαλλικής εταιρείας στο έργο και της αμυντικής συμφωνίας με την Ελλάδα. Στο πλαίσιο των σεναρίων που συζητούνται, έχει τεθεί ακόμη και το ενδεχόμενο αποστολής γαλλικού αεροπλανοφόρου στην Ανατολική Μεσόγειο, χωρίς ωστόσο να υπάρχει σχετική επιβεβαίωση.
Συντονισμός Αθήνας και Λευκωσίας με νέα NAVTEX από την Κύπρο
Την ίδια στιγμή, η έκδοση αντίστοιχης NAVTEX από την Κυπριακή Δημοκρατία, μέσω του σταθμού της Λάρνακας, αποτυπώνει τον συντονισμό Αθήνας και Λευκωσίας για την προώθηση του έργου. Η κυπριακή αναγγελία καλύπτει τη συνέχιση των ερευνών εντός της κυπριακής ΑΟΖ.
Παράλληλα, στην περιοχή δραστηριοποιείται και το ερευνητικό πλοίο «Kobi Ruegg», το οποίο πραγματοποιεί εργασίες για το υποθαλάσσιο καλωδιακό σύστημα μεταφοράς δεδομένων που συνδέει την Ευρώπη, μέσω Ελλάδας, με την Ασία και τη Μέση Ανατολή.
Για το συγκεκριμένο έργο, η Κύπρος έχει εκδώσει NAVTEX που αφορά γεωφυσικές έρευνες εντός της κυπριακής ΑΟΖ, με χρονικό ορίζοντα ολοκλήρωσης τη 15η Νοεμβρίου.
Το επόμενο διάστημα θεωρείται κρίσιμο για την εξέλιξη της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, καθώς το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στην έναρξη των ερευνών ανατολικά της Κάσου και στις ενδεχόμενες αντιδράσεις της Τουρκίας στο πεδίο
